جهان جدید از افق خونین غزه

بنفشه غلامى
نیمه شب چهارشنبه همراه با چرخش عقربه هاى ساعت، رقم سال میلادى نیز از ۲۰۰۸ به ۲۰۰۹ تغییر کرد. سال ۲۰۰۸ سالى بود پر از تحصن، اعتراض، بحران، مناقشه هاى پیچیده، حملات تروریستى خونبار، سقوط پیاپى مؤسسات اقتصادى و انتخابات شگفتى ساز. مرورى بر مهمترین رویدادهاى این سال به وضوح گویاى آهنگ بحران خیز آن است.
اما در واپسین روزهاى پایانى سال وقوع جنگ غافلگیرانه، خاورمیانه را باز هم به کانون بحران تبدیل کرد. غزه آماج بى رحمانه ترین حمله واقع شد. سال ۲۰۰۹ در حالى به سال ۲۰۰۸ پیوند خورده که بزرگترین فاجعه انسانى در نگین کوچکى که مسلمانان و آزادگان سراسر جهان آن را دربرگرفته اند، تاکنون جان بیش از ۴۰۰ انسان را گرفته است. یک هفته است از حملات رژیم صهیونیستى به غزه مى گذرد و چشم اندازهاى صلح و همزیستى در این نقطه جهان تیره گشته است.تبانى سیاسى پشت این جنگ میان برخى کشورهاى عربى همچون مصر، عربستان و اسرائیل بسیارى از صلح طلبان را به آینده جهان جدید ناامید ساخت. غزه در کانون بحران هاى سال ۲۰۰۸ نشست. اسرائیل که در ماه فوریه و مارس بیش از ۱۲۰ فلسطینى را به شهادت رساند تحت فشارهاى داخلى و خارجى و مقاومت حماس مجبور به اعلام آتش بس ۶ ماهه با حماس شد. اما تل آویو یکباره همه قرارها را زیرپا گذاشت، تمامى مرزهاى غزه را بست و این منطقه را که ساکنان آن حامیان حماس هستند تحت محاصره قرار داد. تلاش مجامع جهانى براى رفع محاصره غزه نیز راه به جایى نبرد تا این که شنبه این هفته ارتش اسرائیل تهاجم گسترده خود علیه غزه را شروع کرد. حملات جنایتکارانه این رژیم طى هفته گذشته باعث به شهادت رسیدن ۴۰۰ فلسطینى شد. غائله غزه چهره خاورمیانه و نظام جهانى را با دگرگونى عمیق روبه رو کرده است.
هر چند برخى کشورهاى عربى در جنایات رژیم صهیونیستى سهیم شدند و حتى مصر پا را تا آن حد فراتر گذاشت که اعلام کند هرگز حاضر نخواهد شد مرز رفح را بر فلسطینى هاى ساکن غزه بگشاید، اما در مقابل ملت هاى عرب بزرگترین جنبش آزادى غزه را به راه انداختند. برپایى تظاهرات هاى اردن و مصر در نخستین روزهاى غائله بزرگترین طنین حمایت از غزه را دارد. در پایان هفته گذشته اغلب سازمان هاى مردمى کشورهاى عربى که برنامه هاى سرگرم کننده سال نو مسیحى را برعهده داشتند، اعلام کردند امسال در حمایت از مردم غزه پرچم سیاه برافراشته خواهند کرد.خانه اپراى قاهره، تلویزیون خصوصى اردن و همچنین ترکیه ازجمله این سازمان ها و نهادها هستند که از همه سودهاى سرشار این برنامه هاى سرگرم کننده به خاطره غزه چشم پوشى کردند. زیرا هیچ مسلمانى نمى تواند در روزهایى که کودکان غزه اى به خاک و خون کشیده مى شوند، حتى لبخندى بر لب بیاورد.
عبور چین از بحران: غائله راهبان تبتى نخستین رویداد بزرگ سال ۲۰۰۸ بود. در آخرین روزهاى فوریه راهبان تبت که برپایى مسابقات المپیک چین را نزدیک مى دیدند، سکوت خاص خود را رها کردند و در شورشى وسیع که دامنه هاى آن به تبتى هاى خارج از چین و در هند نیز کشیده شد، نگاه همه جهانیان را معطوف به خود ساختند. این شورش براى دولت چین که وعده داده بود به طور کامل امنیت مسابقات المپیک را فراهم خواهد کرد، شورشى پردردسر بود که مى توانست باعث رویگردانى توریست ها از مسابقات المپیک شود. پس از درگیرى هاى مسلحانه اى که بین تبتى ها و دولت چین روى داد، سرانجام دو طرف راضى به از سرگیرى مذاکراتى شدند که سال ها است جریان دارد اما نتیجه دلخواه تبتى ها را که استقلال است، در برنداشته است.
روز نو براى لبنان: انتخاب رئیس جمهور براى لبنان تبدیل به بحران سریالى که پایان ناپذیر به نظر مى رسید، شده بود. گروه هاى سیاسى در لبنان بارها براى انتخاب رئیس جمهور نشست پارلمانى تعیین کردند اما هر بار این نشست به تعویق افتاد. سرانجام مشکل انتخاب رئیس جمهور منجر به نبردهایى خیابانى شد. انفجارهاى پراکنده و درگیرى هاى خیابانى کشته هاى وسیعى را به جا گذاشت تا آنکه سرانجام در ماه مه گروه هاى لبنانى سرانجام با امضاى توافقنامه دوحه به آشتى رسیدند، حاصل این توافق انتخاب میشل سلیمان، رئیس ارتش لبنان به عنوان رئیس جمهور بود اما هنوز لبنانى ها در حال اجراى بندهاى این توافقنامه هستند. آخرین پله این پیمان انتخابات پارلمانى است که زنگ آن به صدا درآمده است.
قفقاز؛ همچنان ملتهب و ناآرام: بحران قفقاز از بزرگترین بحران هاى سال ۲۰۰۸ است که به زعم ناظران جهانى فتیله جنگ سرد را روشن کرد. بحران زمانى شروع شد که گرجستان به اوستیاى جنوبى حمله کرد. روسیه که هنوز جراحت هایش از استقلال کوزوو و سپر موشکى امریکا تازه بود به حمایت از اوستیاى جنوبى که شهروندان آن همگى پاسپورت روسى دارند، وارد مبارزه وسیع با گرجستان شد و تا آستانه دروازه هاى تفلیس پیش رفت. در این بین امریکا نیز که پاى خود را در قلمرو شوروى سابق گذاشته است به حمایت از گرجستان، ناوهاى خود را وارد دریاى سیاه کرد. پس از این تهدید هاى مسکو علیه غرب وسیع تر شد و با اعلام خطر قطع صادرات نفت روسیه به اروپا، فرانسه که ریاست دوره اى اتحادیه اروپا را برعهده دارد به عنوان میانجى وارد این غائله شد و آن را به پایان رساند. اما حاصل آن تثبیت نفوذ روسیه و اعلام استقلال اوستیاى جنوبى و آبخازیا بود.
ناکامى ناتو و شبح طالبان: دولت هاى غربى در میانه جنگ، چراغ سبز مذاکره به طالبان نشان دادند تا جایى که اولین دور این مذاکرات با میزبانى عربستان و حضور نمایندگان کرزاى و طالبان برگزار شد اما سران طالبان از ادامه مذاکرات امتناع کردند و در نتیجه دولت جدید امریکا به رهبرى اوباما اعلام کرد که با گسیل ۳۰هزار نیروى جدید سیاست تمرکز بر جنگ افغانستان را دنبال خواهد کرد.
ابرهاى تیره بر فراز شبه‌قاره: پاکستان که تابستان امسال شاهد انفجار عظیم قتل ماریوت بود، بیش از یک ماه پیش خود را رودرروى بحرانى دید که خاطره سه روزه جنگ ویرانگر با همسایه اش را زنده کرده است. یک گروه افراد مسلح طى ۳ روز در بمبئى پایتخت اقتصادى هند وحشت آفریدند و ۱۷۰ شهروند را کشته و خسارات فراوانى به بار آوردند. در پى این حمله هند انگشت اتهام خود را به سوى پاکستان نشانه گرفت و موج جنگ سرد هنوز میان دو کشور جریان دارد. در روزهاى اخیر این جنگ لفظى شکلى دیگر یافته و دو طرف با اعزام نیروهاى نظامى خود را براى هرگونه کنش، آماده باش نگه داشته اند.
گام‌هاى بلند روسیه و چین: سال ،۲۰۰۸ سال احیاى دو قدرت حریف امریکا، یعنى روسیه و چین نام گرفته است. چین و روسیه اکنون در همه مراکز مورد علاقه امریکا گام گذاشته اند. شرکت گاز پروم به اتفاق کمپانى هاى نظامى روسیه با کشورهاى امریکاى لاتین پیمان هاى مهم نظامى امضا کرده است، نیجریه که یکى از بزرگترین کشورهاى داراى ذخایر گاز است، گاز پروم به این کشور پیشنهاد داده خط لوله اى به طول ۲هزار و ۷۰ ۰ مایل بکشد و گاز خود را به اروپا صادر کند.
همزمان با روسیه ، چین نیز با بستن چندین قرارداد مهم اقتصادى با امریکاى لاتین، خاورمیانه و کشورهاى آفریقایى، خیز بلندى براى تسخیر حوزه هاى سنتى غربى ها برداشته است.
سونامى اقتصادى: بحران اقتصادى از زمره رویدادهاى بنیادینى است که ساختار جهان هزاره سوم را دگرگون کرده است. بلایى که با کاهش بهاى مسکن در انگلیس و سقوط نورترن راک شروع شده بود و با افزایش بهاى انرژى در امریکا خود را نشان داد، ناگهان چون گردبادى وال استریت را درنوردید تا در پى آن تمام بازارهاى بورس جهان دچار بحران شوند. علائم اولیه این بحران اکنون به صورت افزایش آمار بیکاران در امریکا و اروپا نمایان شده است اما نشانه هاى واقعى آن در افول هژمونى سرمایه دارى و سقوط دلار رخ مى نماید.
آخرین پرده از شکست جنگ‌طلبان: در چهارمین ماه سال ۲۰۰۸ همه منتظر بودند ببینند آیا یک زن رئیس جمهور امریکا مى شود یا یک سیاهپوست یا پیرترین کاندیداى ریاست جمهورى امریکا. اما سرانجام نامزد سیاهپوست توانست در ماراتنى طولانى ابتدا هیلارى، رقیب زن را کنار بزند و سپس جان مک کین پیر را که مى خواست به عنوان ادامه دهنده راه بوش وارد کاخ سفید شود را پشت سر بگذارد. باراک اوباما رئیس جمهور جدید امریکا که ۲۰ روز دیگر سکان هدایت کشورش را به دست خواهد گرفت میراث دار تمام مشکلاتى خواهد بود که بوش در ۸ سال دوران ریاست جمهورى اش برجاى گذاشته است. بحران افغانستان و بحران عراق بزرگ ترین این مشکلات هستند که به نظر نمى رسد اوباما به این زودى بتواند بر آنها فائق آید. جورج بوش آخرین سفر خداحافظى خود را به عراق انجام داد. او امیدوار بود با امضاى توافقنامه امنیتى که به نیروهاى امریکایى اجازه مى دهد تا سال ۲۰۱۱ در عراق باقى بمانند پایانى خوش را براى دولت خویش رقم بزند اما حمله خبرنگار عراقى که با کفش هاى خویش رئیس جمهور امریکا را هدف قرار داد همه رویاهاى او در سفر به عراق را بر هم زد.