مراسم تحلیف اوباما چگونه انجام خواهد شد؟

هنگامه شهیدی
بیستم ژانویه 2009، پنجاه وششمین مراسم تحلیف ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا انجام خواهد شد. <جورج واشینگتن> برای نخستین بار چنین سوگندی را در سال 1789 ادا کرد. در طول این دوره، هشت رئیس جمهور آمریکا در دوران تصدی ریاست جمهوری درگذشتند و یک تن از آنها استعفا داد. در تمام این موارد، معاون رئیس جمهوری همان سوگند را ادا کرد و باقی مانده دوران چهار ساله ریاست جمهوری را به اتمام رساند. در طول 220 سال گذشته موارد بسیاری به مراسم تحلیف افزوده شده است ولی علی رغم گام هایی که رئیس جمهوری منتخب بر اساس قانون اساسی برای ادای سوگند ریاست جمهوری طی می کند، محور و محتوای مرکزی آن همچنان بدون تغییر مانده است.
مراسم ادای سوگند در ساختمان کنگره ایالات متحده، <کاپیتول>، در ضلع غربی ساختمان با چشم اندازی بر پارک ملی مال، همان گونه که از سال 1801، <توماس جفرسن> در آنجا سوگند خورد، انجام خواهد شد. دادستان کل دادگاه عالی برای اولین بار مراسم ادای سوگند را در سال 1797 برای <جان آدامز> به جا آورد. این در حالی بود که <جورج واشینگتن> نخستین بار این سوگند را بدون حضور دادستان کل در سال 1789 ادا کرده بود. قابل ذکر است که مراسم سوگند از سال 1949 برای اولین بار از تلویزیون پخش شده است. <باراک حسین اوباما> و <جوزف بایدن> در تاریخ 23 دسامبر 2008 مصادف با سوم دی ماه 1387 در اقدامی بدیع فهرست اعضای کمیته افتخاری مراسم تحلیف خود را منتشر کردند. در میان اسامی اعلام شده، نام افراد سرشناسی به چشم می خورد. سه رئیس جمهوری پیشین، <بوش پدر>، <جیمی کارتر> و <بیل کلینتون>؛ سناتور دموکرات <ریچارد دوربن> سناتور هم ایالتی اوباما از ایلینویز، سناتور ارشد جمهوریخواه کمیته روابط خارجی <ریچارد لوگر> سناتور دموکرات <کلیر مک کسکیل> و ژنرال <کالین پاول> وزیر سابق امور خارجه از جمله چهره های سرشناس این فهرست هستند. اوباما که در رویکرد رهبری خویش از <آبراهام لینکلن> الهام گرفته است، طی مراسم تحلیف به انجیلی قسم خواهد خورد که <لینکلن> شانزدهمین رئیس جمهوری آمریکا از ایالت ایلینویز در سال 1861 برای مراسم سوگند از آن استفاده کرد. این انجیل قرار است از کتابخانه کنگره برای این منظور امانت گرفته شود.
رهبران بلندپایه ایالات متحده برای اطمینان از انتقال آرام قدرت در شرایطی که این کشور در افغانستان و عراق در حال جنگ است و برای به نمایش گذاشتن اجماع در سطح بزرگان این کشور حول رهبر جوان و اولین رئیس جمهور سیاه پوست آمریکا، روز هفتم ژانویه 2009، قبل از آنکه <باراک اوباما> به طور رسمی قدرت را در دست بگیرد، نشستی برگزار کردند. این دیدار در کاخ سفید طی نزدیک به سه دهه امری بی سابقه بوده است. آخرین گردهمایی روسای جمهوری پیشین آمریکا در کاخ سفید به سال 1981 بازمی گردد؛ نشستی که به میزبانی <رونالد ریگان> و با حضور <ریچارد نیکسون>، <جرالد فورد> و <جیمی کارتر> برگزار شد.در نشست هفتم ژانویه 2009 رئیس جمهور فعلی، رئیس جمهور منتخب و سه رئیس جمهوری پیشین یعنی <جورج بوش>، <باراک اوباما>، <بیل کلینتون>، <بوش پدر> و <جیمی کارتر> در کنار هم قرار گرفتند تا تجربیات خود را به رهبر آینده آمریکا منتقل کنند.
پیشنهاد این نشست را <باراک اوباما> طی دیدار نخست خود با بوش در دهم نوامبر 2008 مطرح کرده بود. اوباما پس از نشستی نیم ساعته با بوش این فرصت را داشت که 13 روز پیش از به دست گرفتن رسمی قدرت، از تجربیات <جورج هربرت واکر بوش>، <بیل رودهام کلینتون> و <جیمی کارتر> بهره مند شود. <جورج بوش> پیش از ضیافت ناهار در برابر رسانه ها خطاب به اوباما گفت: <آرزوی همه ما موفقیت شما است.> اوباما که در دفتر کار رئیس جمهوری در میان چهار رئیس جمهور آمریکا ایستاده بود تاکید کرد: <این آقایان مشقات و امکانات این دفتر را درک می کنند و مشاوره و بهره بردن از تجربیات آنها برای من بسیار سودمند است.> به اعتقاد بسیاری از ناظران سیاسی و بین المللی در طول چند دهه گذشته صلح خاورمیانه یکی از مهم ترین اولویت های سیاست خارجی آمریکا بوده است. با این حال همواره بوش پسر و پدر، کلینتون و کارتر در این موضوع انتقادهای شدیدی را به یکدیگر وارد کرده اند و <باراک اوباما> در هنگامه ای برای بهره گیری از تجربیات این رهبران پا به کاخ سفید گذاشت که تنش در خاورمیانه و بحران اقتصادی در آمریکا، او را با چالش های جدی روبه رو کرده است و این دیدار در حالی انجام شد که همچنان هر یک از روسای جمهوری پیشین آمریکا، دیدگاه های ایدئولوژیک متفاوت خود را دارند. با این حال حضور اوباما در کنار آنان پیام <رویکرد دو حزبی> او را برجسته تر کرد تا جایی که برخی تحلیلگران این حرکت نمادین را اقدامی در جهت نمایشی از ظرفیت <دیپلماسی عمومی> ایالات متحده در جهان نامیدند. در مراسم بیستم ژانویه 2009، گروه زیادی از چهره های سرشناس هنری و مذهبی در یک مراسم چهار روزه به واشنگتن خواهند آمد. <اپرا وینفری> برنامه تلویزیونی خود را از قلب سیاسی ایالات متحده پخش می کند. در این روز <بیانسه> نیز کنسرت موسیقی خواهد داشت. اوباما این مراسم را از روز هفدهم ژانویه 2009 به تاسی از <آبراهام لینکلن> با قطار آغاز خواهد کرد. در این مسیر توقف هایی در <فیلادلفیا> و <دلاور> برنامه ریزی شده است تا <جوزف بایدن> و خانواده اش به <باراک اوباما> ملحق شوند. روز نوزدهم ژانویه به بزرگداشت <مارتین لوترکینگ> رهبر جنبش مدنی حق رای سیاهان اختصاص یافته است.
روز بیستم ژانویه در برابر ضلع غربی کنگره و روی پله های کنگره روز اوج مراسم سوگند خواهد بود. در این روز قرار است <آریتا فرنکلین> و <یویوما> خواننده و نوازنده مشهور به اجرای برنامه بپردازند. پیش بینی شده است تا <باراک حسین اوباما> توسط <جان رابرتز> رئیس دیوان عالی کشور و <جوزف بایدن> توسط <جان پال استیونس> قاضی دیوان عالی، سوگند داده شوند. گزارش ها و اخبار منتشر شده از تصمیم اوباما برای استفاده از اسم کامل خود یعنی باراک حسین اوباما در مراسم سوگند حکایت دارد. این تصمیم که با استقبال آمریکایی های مسلمان روبه رو شده به نظر می رسد در راستای تعهد اوباما برای بهبود وجهه تخریب شده ایالات متحده در جهان اتخاذ شده است. آنچه در این میان خبرساز شده و اعتراض چهره های لیبرال را در پی داشته، انجام مراسم نیایش توسط <ریک وارن>، بنیانگذار یک کلیسای بزرگ اونجلیکال ها است. <ریک وارن> تلاش کرده توجه اونجلیکال ها را از مسائل اجتماعی جنجال برانگیز چون مخالفت با سقط جنین و ازدواج هم جنس گرایان به مبارزه با فقر، گرمای زمین و ایدز سوق دهد. تحلیلگران بر این باورند که اوباما از این جهت با <ریک وارن> نقاط اشتراک نظر بسیاری دارد. به گمان بسیاری از صاحب نظران، اوباما با دعوت از وارن قصد دارد تا نفوذ و پایگاه سیاسی و اجتماعی خویش را گسترش دهد.
<باراک اوباما> طی کنفرانس خبری در این باره یادآور شده بود: <ریک وارن سال ها پیش به دلیل دعوت از من به کلیسایش مورد انتقاد قرار گرفت ولی هرگز تحت فشارها عقب نشینی نکرد.>در مراسم ادای سوگند، خانواده اوباما، اعضای گذشته و آینده دولت، اعضای مجلس سنا و نمایندگان، قضات دیوان عالی کشور و میهمانان مدعو بسیاری شرکت خواهند داشت. <جوزف بایدن> قبل از <باراک اوباما> به عنوان معاون ریاست جمهوری ادای سوگند خواهد کرد. مراسم ادای سوگند معاون ریاست جمهوری از سال 1937 در مراسم تحلیف دومین دوره ریاست جمهوری فرانکلین روزولت به عنوان بخشی از مراسم تحلیف مرسوم شد. در گذشته، از آنجا که طبق قانون اساسی معاون رئیس جمهوری به عنوان رئیس مجلس سنا تعیین می شد، وی در مراسمی در مجلس سنا سوگند می خورد. در بیستم ژانویه، <باراک اوباما> در مقابل قاضی <جان رابرتز>، دادستان کل دادگاه عالی، به ماده دو فصل اول قانون اساسی ایالات متحده سوگند خواهد خورد. در متن این سوگند چنین آمده است: <من سوگند یاد می کنم که صادقانه به اجرای مسوولیت های ریاست جمهوری ایالات متحده خواهم پرداخت و تمام توانایی خود را در حراست، حفظ و دفاع از قانون اساسی ایالات متحده مصروف خواهم داشت.> باراک اوباما حین ادای سوگند، دست خود را بر انجیلی خواهد گذارد که آبراهام لینکلن در اولین مراسم تحلیف خود در سال 1861 از آن استفاده کرده بود.
نکات قابل توجه دیگر در روند تاریخی و جاری مراسم سوگند
1- ماده بیست متمم قانون اساسی، که در سال 1933 ضمیمه شد، زمان و تاریخ برگزاری مراسم ادای سوگند ریاست جمهوری را 20 ژانویه تعیین کرده است.
2- در سال های اولیه تشکیل کشور ایالات متحده، هنگامی که مسافرت در زمستان سخت بود، مراسم تحلیف در ماه مارس انجام می شد.
3- مراسم تحلیف اوباما شامل چندین روز شام، میهمانی، پذیرایی و مراسم دیگری که در حول موضوع <تجدید وعده آمریکا> است، خواهد بود.
4- اوباما و بایدن در 17 ژانویه با قطار وارد واشنگتن دی سی خواهند شد. اولین مراسم تحلیف در بعدازظهر 18 ژانویه، همراه با مراسم استقبال در تمام شهر، انجام می شود. در پایان هفته، مراسم راهپیمایی به افتخار رئیس جمهوری جدید بر پا خواهد شد.
5- در 19 ژانویه، روز مارتین لوتر کینگ، رئیس جمهوری و معاون رئیس جمهوری در مراسمی موسوم به <روز خدمات جامعه> شرکت خواهند کرد.
6- در صبح 20 ژانویه، اوباما، بایدن و بوش در کاخ سفید ملاقات خواهند کرد و با یکدیگر به <کاپیتول> خواهند رفت.
7- در ادامه روزی که مراسم ادای سوگند انجام می شود، جورج بوش و لورا بوش، بانوی اول آمریکا، کاخ سفید را به عنوان شهروندانی عادی، ترک خواهند کرد.
8- رئیس جمهوری جدید و معاون وی، در مسیر خود از کاپیتول به کاخ سفید، از مراسم سنتی رژه که از کاپیتول آغاز خواهد شد و پس از طی مسیری 7/1 مایلی (7/2 کیلومتر)، از خیابان پنسیلوانیا و کاخ سفید عبور می کند، دیدن می کنند.
9- در شب بیستم ژانویه، میهمانی های رسمی بسیاری برگزار می شود. به طور معمول، پوشش بانوی اول جدید، میشل اوباما در این شب، خبر مهمی در <دنیای مد> خواهد بود. در نهایت این لباس به مجموعه لباس های مراسم تحلیف <موسسه اسمیتزانیان> وارد خواهد شد.
10- مراسم گوناگون تحلیف با انجام مراسم دعا در صبح 21 ژانویه 2009، در کلیسای ملی واشنگتن به پایان می رسد.