خاتمی: رهبری، مانع آمدن هیچ کاندیدایی نمی‌شود

گروه سیاسی، حامد طبیبی: «حلقه» نزدیکان میرحسین موسوی در شرایطی با برپایی نشست «زیست مسلمانی در دهه چهارم انقلاب، ضرورت تعامل و تحول» به طور رسمی از سکوت رسانه یی چندین ساله خارج شدند که حضور همزمان سیدمحمد خاتمی و مهندس موسوی در آن، بیش از دستور کار همایش به کانون توجهات سیاسی - رسانه یی داخلی و حتی خارجی بدل شده بود- دلیل این امر اما کاملاً روشن بود. رئیس جمهور اصلاح طلب پیشین ایران که هفته گذشته به طور رسمی اعلام کرد خود یا مهندس موسوی به عنوان کاندیدا در انتخابات ریاست جمهوری دهم حضور خواهند یافت در این نشست در کنار مهندس موسوی شرکت کرده بود و به این ترتیب یکی از دو کاندیدای احتمالی اصلاح طلب میهمان نشست بودند. لازم به یادآوری است که اعلام نظر هفته گذشته سیدمحمد خاتمی - که گفته می شود پس از برگزاری جلسات رایزنی میان او و «میرحسین» حاصل شده - و پایان تردیدها در این زمینه بیش از هر چیزی بر اهمیت و جذابیت جلسه روز گذشته افزوده بود: «به یاری خدا از میان من و جناب مهندس موسوی یک نفر قطعاً کاندیدا خواهد شد.» در چنین فضایی بود که روز گذشته، نشستی که به میزبانی «جمعیت توحید و تعاون» مرکب از نزدیک ترین همفکران «میرحسین» و با حضور چهره های شاخص جناح های مختلف سیاسی و به ویژه اصلاح طلبان برگزار شد، بیش از هر زمانی تحت الشعاع انتخابات ریاست جمهوری سال آینده قرار داشت. اصحاب رسانه و خبرنگاران پرشمار حاضر در نشست به مانند همیشه در انتظار خروج فعالان سیاسی - به ویژه سیدمحمد خاتمی و میرحسین موسوی -بودند تا از انتخابات بپرسند و پاسخ بشنوند اما حتی این نشست هم باعث نشد «میرحسین» مهر سکوت از لب باز کند و حتی برای لحظاتی کوتاه پذیرای اصحاب رسانه شود تا به بخشی از دغدغه های جامعه درباره افکار «امروز» نخست وزیر دولت آیت الله خامنه یی پاسخ داده شود.
«میرحسین» زودتر از خاتمی از سالن خارج شده و در بین حلقه یی از جوانانی که به منظور مشایعت او تا در خروج وی را همراهی می کردند - بدون پاسخ به پرسش های خیل خبرنگاران داخلی و خارجی - سالن رایزن مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی را ترک کرد. سیدمحمد خاتمی اما به شیوه مرسوم خود با اصحاب رسانه مواجه شده و به رغم همهمه غیرعادی و تعداد پرشمار دوربین های شبکه های مختلف سیما و شبکه های بین المللی به سوالات آنها پاسخ گفت. از ابتدای هفته گذشته تا روز چهارشنبه که بنا بود رئیس جمهور اصلاح طلب پیشین ایران با مقام معظم رهبری دیدار کند، گمانه زنی های مختلفی پیرامون این دیدار در فضای سیاسی کشور شنیده می شد چه اینکه بسیاری آن را جلسه یی انتخاباتی و در راستای شنیدن نظرات احتمالی رهبر معظم انقلاب در خصوص کاندیداتوری خاتمی در انتخابات قلمداد می کردند. خاتمی در این باره با ابراز تاسف از اینکه گفته می شود مقام معظم رهبری معین کرده است چه کسی باید رئیس جمهور باشد، این گونه نسبت به آن واکنش نشان داد و این گونه سخنان را «جفا به رهبری» نام نهاد: «متاسفم از اینکه در جامعه گفته می شود رهبری معین کرده که چه کسی باید باشد. رهبری نه معین می کند نه بنایش بر این است که چه کسی بیاید یا چه کسی نیاید. من هم با ایشان دیداری داشته ام و البته دیداری هم قبلاً داشته ام. ایشان هر کسی بیاید و رای مردم را داشته باشد، با او کار می کنند و نظر ایشان هم همین است.
متاسفم از اینکه در جامعه کسانی اعلام می کنند رهبری بر فرد خاصی نظری دارد و این منتسب کردن به رهبری جفا به رهبری است.» رئیس موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها در عین حال، رایزنی حجت الاسلام سیدحسن خمینی با رهبری در راستای حضور خاتمی در انتخابات را نیز تکذیب کرد. خاتمی اما در پاسخ به سوال «اعتماد» مبنی بر برطرف شدن تردیدهایش برای کاندیداتوری نیز نکاتی را ذکر کرد: «برای اصل مشارکت در انتخابات تردید به آن معنا ندارم و این را قبلاً گفته ام.» سوال این گونه تصحیح شد که منظور «دغدغه هایی» است که به آن اشاره کرده اید که خاتمی پاسخ داد: «دغدغه ها وجود دارد و روی آن فکر می کنم.» رئیس بنیاد باران درباره این تحلیل که در «دقیقه 90» وارد انتخابات می شود هم پاسخی طنز داد: «مگر من فوتبال بازی می کنم؟» رئیس دولت اصلاحات در پاسخ به این سوال که سخنان اخیر شما در محافل سیاسی، زمینه سازی برای نامزد شدن میرحسین موسوی تلقی می شود نیز گفت: من قبلاً گفته ام من یا ایشان یکی کاندیدا می شویم، در عین حال که راه را برای دیگر کاندیداها تنگ نکرده ام. خاتمی درباره زمان اعلام کاندیداتوری خود نیز گفت: «لابد زمان ثبت نام است دیگر.»
اصلاح‌طلبان به اجماع می‌رسند
در نشست روز گذشته تعداد زیادی از چهره های شاخص اصلاح طلب نیز حضور داشتند: از حزب مشارکت محسن میردامادی، محمدرضا خاتمی، هادی خانیکی، کریم ارغنده پور، الهه کولایی، شهاب طباطبایی و سعید شریعتی، از سازمان مجاهدین انقلاب محمد سلامتی، مصطفی تاج زاده و عبدالله ناصری، از حزب کارگزاران محمد عطریانفر، سیدحسین مرعشی، محمد هاشمی و اسحاق جهانگیری، از مجمع روحانیون مبارز چهره هایی مانند عبدالواحد موسوی لاری و مجید انصاری و از حزب اعتماد ملی جواد اطاعت و رضا حجتی. همچنین آیت الله سیدمحمد موسوی بجنوردی، محسن امین زاده، علیرضا علوی تبار، مرتضی حاجی و سایر شخصیت های اصلاح طلب به این نشست آمده و پس از پایان جلسه، بعضاً به سوالات خبرنگاران پاسخ گفتند. سخنگوی حزب کارگزاران در پاسخ به سوال اعتماد درباره هجمه رسانه یی جناح مقابل جهت نشان دادن چنددستگی در اصلاح طلبان و حمایت کارگزاران از چند کاندیدا تاکید کرد که این حزب برای آقای کروبی احترام زیادی قائل است اما آقایان خاتمی، میرحسین یا کروبی باید به صورت اجماعی وارد میدان انتخابات شوند. در عین حال تاکنون مصوبه رسمی حزب حمایت از آقای خاتمی- در صورت کاندیداتوری- است. مرعشی در پاسخ به پرسش بعدی درخصوص اینکه «اکنون بحث اجماع جدی است و آقای کروبی اعلام کرده اند قطعاً می آیند و از آقای میرحسین موسوی و آقای خاتمی هم یکی وارد انتخابات خواهد شد، تکلیف کاندیدای واحد چه می شود» پاسخ داد: با وجود همه تنوعی که در جبهه اصلاحات هست، اصلاح طلبان یک کاندیدا خواهند داشت و پایبندی آقای خاتمی، کروبی و میرحسین موسوی به منافع ملی است: این امر کمک می کند اصلاح طلبان در نهایت یک کاندیدا داشته باشند. سوال شد «آیا آقای خاتمی کاندیدا می شوند؟» و مرعشی پاسخ داد: نمی دانم، باید از خودشان بپرسید. من سخنگوی ایشان نیستم، عجله یی هم نیست، تا 15 فروردین ماه که ثبت نام ها آغاز می شود، خیلی وقت داریم. آقای خاتمی حاضر در صحنه است، بازدید می رود و فعال است. سخنگوی حزب کارگزاران سازندگی همچنین در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه «آیا آقای احمدی نژاد رقیب آقای خاتمی خواهد بود؟» گفت: برداشت من این است که اصولگرایان نمی توانند بر آقای احمدی نژاد اجماع کنند، اما این را که ایشان رقیب آقای خاتمی باشند نمی دانم. محمدرضا تابش دبیر فراکسیون اصلاح طلبان مجلس نیز که به سبب وابستگی فامیلی به خاتمی با سوالات زیادی درخصوص کاندیداتوری رئیس جمهور پیشین ایران مواجه شد. او درخصوص دیدار اخیر سیدمحمد خاتمی با مقام معظم رهبری نیز یادآور شد: این دیدار یک دیدار فوق العاده محسوب نمی شود، آقای خاتمی همواره دیدارهای مرتب و برنامه ریزی شده یی با مقام معظم رهبری دارند.
اما علاوه بر اصلاح طلبان و برخلاف همایش های معمول این جناح سیاسی برخی چهره های اصولگرا نیز در این نشست حضور داشتند. سیدمرتضی نبوی که سابقه وزارت در کابینه میرحسین را در کارنامه خود دارد در کنار چهره هایی مانند عماد افروغ، امیر محبیان و مرتضی طلایی در کنار اصلاح طلبان نشستند. نبوی در پاسخ به سوالات خبرنگاران به یک نکته قابل تامل اشاره کرد: «به نظر من بحث عبور از احمدی نژاد در جریان اصولگرا جدی نیست» اما در عین حال ابراز امیدواری کرد اصولگرایان به وحدت برسند.
مرتضی طلایی عضو شورای شهر تهران و از چهره های نزدیک به محمدباقر قالیباف اما با سوالاتی درخصوص کاندیداتوری شهردار تهران روبه رو شد. این سوالات ناظر بر اخباری بود که طی ماه های اخیر درخصوص فعال شدن ستادهای انتخاباتی قالیباف به گوش می رسد و از اختلافات جدی میان اصولگرایان و تاکید برخی سران این جناح بر کارآمدی قالیباف یا ولایتی در برابر نقاط ضعف دولت نهم خبر می دهد. طلایی در عین حالی که سوال ها را سیاسی دانسته، گفت: من اهل سیاست نیستم و درباره کاندیداتوری قالیباف این گونه موضع گیری کرد: «آقای قالیباف را یکی از شخصیت های توانمندی می دانم که می تواند برای کشور بسیار موثر و مفید باشد، اما اینکه ایشان کاندیدا می شوند یا خیر، به خودشان مربوط است.» وی درباره مذاکره با قالیباف در این زمینه نیز اصل این موضوع را تایید کرد: «نمی توانم بگویم گفت وگو و مذاکره یی نداشته ایم، اما اینکه در انتخابات ریاست جمهوری آقای قالیباف چه تصمیمی خواهند گرفت به خودشان مربوط است.»
در نظر گرفتن عنصر زمان و مکان در حکومت
در آغاز این نشست اما سیدعلیرضا بهشتی فرزند شهید بهشتی و دبیرکل جمعیت توحید و تعاون و حجت الاسلام سیدحسن خمینی نوه امام(ره) به سخنرانی پرداختند. سیدحسن خمینی در ابتدا جنایات اسرائیل در غزه را نشانگر این واقعیت دانست که نظام بین الملل محتاج تحول است چرا که بر پایه ظلم مداری اداره می شود و نیز از حاکمان «بزدل» جهان عرب که «جز برای خودشان گام برنمی دارند و نه بویی از شرافت برده اند و نه انسانیت» به شدت انتقاد کرد. او حاضران در این نشست را بزرگان دیروز و امروز و فردای نظام و از یاران و مدیران انقلاب اسلامی در سه دهه گذشته که آمیزه تجربه و دانش هستند، دانست و از شخصیت سیدمحمد خاتمی و میرحسین موسوی و سایر حضرات آیات و استادان و صاحب نظران حاضر در جلسه تجلیل به عمل آورد: «شاید سخن گفتن من در جمع چنین بزرگانی از نگاه برگزارکنندگان جلسه تمرینی باشد برای اینکه در دهه چهارم بزرگ ترها به حرف کوچک ترها هم گوش کنند و تجربه یی باشد که نوع دیگری هم بتوانیم صحبت کنیم، بیندیشیم و گوش دهیم.» یادگار امام همچنین بررسی ماهیت و چیستی تحول را مقدمه ضروری طرح مساله دانست و گفت: اگر ندانیم به دنبال چه چیزی هستیم ضرورت آن، غیرقابل باور و تصور خواهد بود. باید قبل از ضرورت تحول جایگاه دو مفهوم واکاوی شود: اول بررسی وضع موجود و دیگری شناخت وضع مطلوب. وی با بیان اینکه حرکت از وضع موجود به وضع مطلوب به دو صورت انقلابی با شیب تند یا اصلاحی با شیب کند صورت می گیرد، خاطرنشان ساخت: این حرکت با هر سرعتی صورت گیرد مهم نیست، مهم آن است که این دو موقعیت به درستی شناخته شود. همان طور که چشم بستن به واقعیت ها و ندیدن عیوب بسیار غلط است، نگاه بی انصافانه و سیاه نمایی، همه چیز را به نابودی می کشاند. وی تبیین مولفه های وضع مطلوب را گام دوم تحول دانست و اظهار داشت: باید اجزای وضع مطلوب بازکاوی و معرفی شوند. اگر به دنبال عدالت هستیم باید مقصود خود را از آن بیان و تبیین کنیم. اسلام و عدالت چیزی است که هم امام و هم اقران امام در مورد آن سخن می گفتند. وی با بیان اینکه در انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی هر دو وجه بیان کلی مفاهیم و تبیین مولفه های آن در کوتاه ترین زمان ممکن ارائه شد، اظهار داشت: راه بیرون رفتن از انسدادهای موجود، راه بقا و ماندگاری نظام و حفظ خط امام و انقلاب، اجتهاد در مبانی انقلاب و اندیشه های بنیانگذار نظام است.
سیدحسن خمینی در ادامه با اشاره به تاکید امام خمینی(ره) بر اجتهاد در متون مقدس گفت: باید در مواجهه با سوالات جدید به دنبال پاسخ های جدید مبتنی بر اصول باشیم. روشنفکری به معنای حرف نو زدن نیست، روشنفکری به معنای پاسخ دادن به سوال های جدید است. وی با بیان اینکه ما در انقلاب اسلامی با یک متن مقدس روبه رو هستیم، اظهار داشت: جامعه ما در دوره های مختلف وفاداری خود را به متون مقدس امام نشان داده است و راه آینده ما در این متون نهفته است. اجتهاد در این متون برداشتن گام سوم تحول و راه رسیدن به وضع مطلوب است. سیدحسن خمینی در پایان اظهار داشت: امام پس از 11 سال حکومت، برای اولین بار در تاریخ از تاثیر زمان و مکان در اجتهاد سخن گفت و تاکید ایشان به در نظر گرفتن عنصر زمان و مکان در اجتهاد و حکومت نباید به فراموشی سپرده شود.
سید علیرضا بهشتی هم هدف از برگزاری این نشست را تشریح کرد:«پیش از این و در پی بیش از پنج سال تلاش مستمر و نظام مند، گروهی از دوستان شما که همانند شما دل نگران آینده این انقلاب، جامعه و سرزمین بودند و ایمان به اسلام به عنوان مکتب راهنمای نظر و عمل در ساحت فردی و اجتماعی دارند، راه و اندیشه امام را به عنوان مبنای راهبردها در اداره اجتماع پذیرفته اند، جمهوری اسلامی را به عنوان الگوی برآمده از انقلاب اسلامی مردم ایران دارای ظرفیت های بالقوه و بالفعلی می دانند که می تواند زمینه ساز تحقق مطالبات آنان باشد و حضور مشارکت جویانه و پاسخ جویانه مردم در اداره کشور را سرمایه اصلی آن می دانند، به تبیین و تدوین متنی و مبنایی برای گفت وگو و دستیابی به اتفاق نظر و همدلی بایسته برای اعتلاو پیشرفت جامعه ایرانی و اسلامی دست یازیدند که حاصل دو بخش از چهار بخش آن را تقدیم تان کرده ایم. در بخش نخست از منظری فرابخشی، نظام واره و جامع نگر، به ارزیابی راه طی شده پرداخته شده و بخش دوم در پاسخگویی به تقاضاهای بخش اول، به تبیین مبانی نظری گفتمان پیشنهادی دهه چهارم با عنوان الگوی زیست مسلمانی بر پایه عقلانیت جمعی توحیدی اختصاص دارد.»
نشست‌های تخصصی
پنل تخصصی نشست دهه چهارم: ضرورت تعامل و تحول با حضور باقریان، منوچهری و امیری آغاز به کار کرد. در این پنل که در سه بخش دستاوردها، چالش ها و ضرورت ها، نظام اندیشگی: رویکرد اجتماعی و چارچوب اجتماعی شدن ارائه شد، سخنرانان به بررسی الگوی زیست مسلمانی خواهند پرداخت. لازم به یادآوری است چهره هایی مانند محمدرضا تاجیک، غلامرضا ظریفیان و جمشید انصاری در شورای مرکزی جمعیتی توحید و تعاون حضور دارند.
محمد هاشمی: هنوز تصمیم‌گیری نکرده‌ام
محمد هاشمی تصمیم گیری خود را در مورد انتخابات ریاست جمهوری به آینده موکول کرد. به گزارش فارس محمد هاشمی اظهار داشت: من هنوز اعلام نکرده ام که می آیم و در حال فکر کردن هستم هرچند آیت الله هاشمی نیز گفتند در کار من دخالت نمی کنند. وی در ادامه افزود: تصور نمی کنم احساسات مردم در انتخابات بر تصمیم گیری آنها موثر باشد و غلبه کند. در این دوره انتخابات رقابت شدید است بنابراین هرچه تعداد کاندیداها کمتر باشند احتمال موفقیت بیشتر است و تقسیم آرا عقلانی خواهد بود و اگر جناحی هدفش پیروزی است باید با یک کاندیدا وارد میدان شود. محمد هاشمی در خصوص احتمال کاندیداتوری میرحسین موسوی در این دوره انتخابات ریاست جمهوری تصریح کرد: معتقدم عملگراها باید در این دوره از انتخابات وارد شوند: با شعار نمی شود کار کرد.