آرش مومنیان
اواسط ماه آگوست زمانی که باراک اوباما نامزد دموکرات انتخابات ریاست جمهوری، سناتور کهنهکار، جو بایدن را به عنوان معاون خود انتخاب کرد، یک منطق ساده پشتوانه تصمیم و انتخاب او بود؛ نقطه ضعف اوباما نقطه قوت بایدن بود. اوباما از دید بسیاری از آمریکاییها تجربه کافی برای ریاست جمهوری ندارد و از آن بالاتر در سیاست خارجی صاحب نظری جدی به شمار نمیرود. در حالی که تنها ابرقدرت آغاز قرن بیست و یکم برای حفظ مقام خود در راس هژمونی غرب محور درگیر دو جنگ در عراق و افغانستان شده و با تنشهای روزافزون در برابر دو ابرقدرت نوظهور چین و روسیه مواجه است، این ضعف اوباما به مثابه پاشنه آشیل نامزد انتخابات ریاست جمهوری به شمار میرفت. اما اوباما در واقع با انتخاب بایدن زرهی بر این نقطه ضعف در برابر حملات تبلیغاتی جمهوریخواهان پوشاند.
تجربه بایدن در رقابتهای انتخاباتی ریاست جمهوری که به انتخابات سال 1988 بازمیگردد، خلق و خوی او و جنگندگی اش در بحثها و مناظرات سیاسی، سابقه طولانی در مقام سناتور ایالت دلاور که از سال 1972 آغاز شده و هنوز ادامه دارد و تجربه سه دوره ریاست کمیته روابط خارجی سنا، همگی مانند قطعات پازلی هستند که تصویر اوباما را در کاخ سفید کامل میکنند. خلاصه کلام، در انتخاباتی که مسائل خارجی مانند وضعیت ایران، عراق، روسیه و حتی افغانستان و چین بیش از مسائل داخلی آمریکا میتواند سرنوشت ساز باشد، جو بایدن بهترین مکمل برای اوباما به شمار میرود.
جوزف رابینت بایدن در نوامبر 1942 در شهر اسکرنتن ایالت پنسیلوانیا در خانوادهیی از طبقه متوسط به دنیا آمد و 10 ساله بود که همراه خانواده پس از دوره طولانی بیکاری پدر ناچار به مهاجرت به ایالت دلاور شد. خانواده او از تباری ایرلندی هستند و جوزف بایدن دو برادر و یک خواهر دارد. با بهبود وضعیت خانواده بایدن در سالهای بعد، او توانست در دانشگاه نیوآرک تحصیل کند و اواسط دهه 1960 با یک مدرک لیسانس در دو رشته تاریخ و علوم سیاسی از این دانشگاه فارغالتحصیل شود. او همان طور که بعدها در مرور خاطراتش به آن اشاره کرد، در این دوران دانشجویی «تنبل» بود و زمان فارغالتحصیلی بین 688 دانشجوی هم دوره خود رتبه 506 را به دست آورد. با این حال بایدن به تحصیلات خود برای کسب دکترای حرفهیی حقوق (دکترایی که معادل دکترای پزشکی در طب است) در دانشکده حقوق دانشگاه سیراکوز ادامه داد و در سال 1968 نیز به عنوان دانشجویی ضعیف با کسب رتبه 76 در بین 85 دانشجو فارغالتحصیل شد.
طی دوران تحصیل در همین دانشگاه بود که بایدن مرتکب اولین سرقت ادبی خود شد و به خاطر کپی کردن پنج صفحه از تحقیق دانشگاهیاش از مقالهیی درباره نقد قوانین از یکی از دروس خود نمره صفر گرفت. او بعداً ادعا کرد با قوانین مربوط به نقل قول صحیح از منابع آشنایی نداشته و با گذراندن دوباره درس مذکور موفق شد نمره صفر را از کارنامه خود پاک کند. با این حال در سال 1988 زمانی که دوباره مرتکب سرقت ادبی دیگری شد پرونده قدیمیاو نیز فاش شد و جنجال تازهیی آفرید که در نهایت او را وادار کرد از رقابتهای انتخابات ریاست جمهوری آن سال کناره بگیرد. بایدن این بار بخشی از سخنرانی انتخاباتی خود را از سخنرانی نیل کیناک، رهبر وقت حزب کارگر بریتانیا برداشته و به رغم ذکر منبع در سخنرانیهای قبلی، در سخنرانی 23 آگوست در ایالت آیووا به منبع آن اشارهیی نکرد.
بایدن در این انتخابات اندکی درباره دوران تحصیل خود نیز دروغپردازی کرده و گفته بود بورس تحصیلی او در رشته حقوق به خاطر رتبه به نسبت خوب او در زمان فارغالتحصیلی از دوره لیسانس با کسب سه مدرک بوده است (در حالی که او تنها یک مدرک لیسانس داشت، رتبه خوبی هم کسب نکرده و بورس تحصیلی نیز به خاطر عدم استطاعت مالی وی به او تعلق گرفته بود.)
بایدن در دوران تحصیل چهار بار به خدمت فراخوانده شد و در حالی که هرگز در تظاهرات ضدجنگ و علیه حضور نظامی آمریکا در ویتنام شرکت نکرده بود به خاطر سابقه بیماری آسم در کودکی از خدمت سربازی معاف شد. او بعدها درباره این دوران گفت بیش از آن گرفتار تحصیل در رشته حقوق، فعالیتهای ورزشی و مسائل مربوط به ازدواجش بوده که بتواند به مسائلی مانند جنگ ویتنام بپردازد.
بایدن در سال 1966 یعنی دو سال پیش از فارغالتحصیلی در رشته حقوق و سه سال پیش از آنکه به کانون وکلای دلاور بپیوندد با یکی از همکلاسیهایش ازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو پسر و یک دختر بود اما تنها دختر بایدن در یک سالگی همراه همسر او در سانحه تصادف اتومبیل کشته شدند. این حادثه درست یک هفته پس از انتخاب معجزهآسای او به نمایندگی سنای آمریکا در سال 1972 اتفاق افتاد و اعتقادات مذهبی بایدن را به شدت متزلزل کرد.
بایدن در حقیقت پیروزی خود را در این انتخابات مدیون رویدادهای ستاد انتخاباتی جمهوریخواهان دلاور، تلاشهای خانوادهاش و شانس بسیار بود. بایدن برای مبارزات انتخاباتی آه در بساط نداشت ولی با این حال خواهر جوانش که مانند او پرانرژی بود رهبری ستاد انتخاباتی او را برعهده گرفت. کارمندان این ستاد همگی از اعضای خانواده او بودند. از سوی «جی کیلب باگز» از حزب جمهوریخواه که سالها نماینده دلاور در سنای آمریکا بود آن سال بازنشسته شده اما پس از اختلافات داخلی جمهوریخواهان، با تقاضای رئیسجمهور وقت ریچارد نیکسون در آخرین لحظه به رقابتهای انتخاباتی وارد شد. تمام این شرایط دست به دست هم داد تا مردم دلاور تنها با اختلاف سه هزار رای به نامزد جوان و پر شور و حرارت دموکراتها رای دهند.
پس از حادثه رانندگی که همسر و دختر بایدن را از او گرفت و دو پسر او را به شدت مجروح کرد، پنجمین سناتور جوان تاریخ ایالات متحده ابتدا تصمیم گرفت از ادامه کار سیاسی دست کشیده و خود را وقف تربیت دو فرزندش کند، اما مایک منزفیلد که رهبری اکثریت دموکرات سنا را در آن زمان به عهده داشت برای اجتناب از کاهش قدرت دموکراتها او را از این کار منصرف کرد و به این ترتیب جو بایدن با ادای سوگند در کنار تخت دو فرزندش در بیمارستان فعالیت سیاسی خود را آغاز کرد.
طی 36 سال فعالیت در مقام سناتور، بایدن همیشه عضو ثابت کمیتههای حقوقی و سیاست خارجی بوده است. از درخشانترین فعالیتهای او در این دوران میتوان به تلاشهای او در اصلاح قوانین مربوط به مبارزه با مواد مخدر و همچنین آزادیها و حقوق مدنی در کمیته حقوقی، مخالفتش با اولین جنگ خلیج فارس در سال 1991، حمایت از مداخله نظامی آمریکا در جنگ بالکان، هشدار درباره هزینههای جنگ عراق در سال 2002 و مذاکرات اثرگذارش بر پیمان «سالت 2» با وزیر خارجه وقت اتحاد جماهیر شوروی آندره گرومیکو در اواخر دهه 1970 در کمیته سیاست خارجی اشاره کرد. البته حاصل مالی این تلاشها برای بایدن بسیار ناچیز بوده و بر اساس فهرست داراییهای نمایندگان که در اختیار کنگره قرار گرفته، بایدن فقیرترین نماینده کنگره به شمار میرود. بایدن که با افشای بسیاری از مسائل شخصیاش در جریان مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری 1988 به شدت متضرر شده بود در جریان رسواییهای «وایت واتر» و رابطه نامشروع بیل کلینتون و مونیکا لوینسکی برای جلوگیری از تضییع حقوق متهمان و انتشار مسائل خصوصی زندگی آنها در رسانهها تلاش بسیاری کرد.
او همچنین به رغم مخالفت با جنگ اول خلیج فارس، در سال 2002 به آغاز این جنگ رای داد و البته نسبت به تبعات آن و هزینه بالای اشغال درازمدت عراق نیز هشدار داد. اکنون این بخش از فعالیتهای سیاسی او با اعزام قریبالوقوع پسرش در مقام افسر گارد ملی ایالات متحده به عراق به مسالهیی شخصی نیز تبدیل شده است. بایدن اخیراً در اظهارنظری در این باره گفت: «او [بو بایدن] خواهد رفت و من نمیخواهم که او برود اما از سوی دیگر نمیخواهم که 15 سال دیگر نوادگانم ناچار به جنگیدن در عراق شوند. به همین خاطر میگویم اینکه چگونه و به چه انگیزهیی به این جنگ میرویم، بسیار مهم است.»
بایدن در جدیدترین مناظره تلویزیونی که با سارا پیلن، همتای خود در ستاد انتخابات جمهوریخواهان داشته، او و جان مک کین را متهم کرد برنامهیی برای پایان دادن به جنگ عراق ندارند و در واقع برای تخریب تبلیغاتی آنها کوشید نشان دهد ریاست جمهوری مک کین دورهیی متفاوت از هشت سال زمامداری جرج بوش نخواهد بود. پختگی سیاسی بایدن به عنوان ششمین سناتور باسابقه ایالات متحده و تسلط او به مسائلی نظیر مشکلات محیط زیست که از سال 1972 در برنامههای انتخاباتی او موضوعی کلیدی بوده، در این مناظره به نوعی موجب استهزای پیلن شد که سابقه کوتاه فرمانداری ایالت آلاسکا را در پرونده خود دارد. زمانی که پیلن در این مناظره نظریه نسبتاً عجیبی را مطرح کرد که براساس آن فعالیتهای بشری بر تغییرات آب و هوایی کره زمین تاثیری ندارد، بایدن به او گفت: «وقتی شما دلیل این بحران را درک نمیکنید، چگونه میخواهید راهحلی برای آن پیدا کنید.»