اهل سنت لبنان و سوریه

یوسف محسن‌زاده
 موضع‌گیری جناح سعد‌الدین حریری در پارلمان لبنان در قبال گزارش میلیس و همچنین قطعنامه‌ شورای امنیت علیه سوریه، نشان می‌دهد اهل سنت لبنان مایلند که پیوند‌های خود را با سوریه‌ به حداقل برسانند. و بیش از پیش به حمایت‌های عربستان و سایر قدرت‌های ذینفوذ از جمله فرانسه متکی شوند. چنانچه از نظر تعادل سیاسی موجود در لبنان، ‌بخواهیم به پیشینه روابط سوریه واهل سنت لبنان بنگریم باید به این نکته اشاره کنیم که اهل سنت لبنان، ‌به سوریه هرچند که از سوی اقلیت علوی اداره می‌شود همواره بعنوان یک بازوی حمایتی می‌نگریستند و دمشق را اصلی‌‌ترین حامی خود در قبال مارونی‌های مسیحی به حساب می‌آورند.
نمی‌توان گفت این برداشت و درک تاریخی اهل سنت از سوریه، در حال حاضر از صحنه سیاسی لبنان رخت بربسته است. بلکه اکنون آنچه که ما شاهد آن هستیم عقب‌‌نشینی‌های تدریجی و سازمان یافته بخش مهمی از اهل سنت لبنان؛ با از دست دادند و برای این جامعه که برخورداری از سیاستمداران با نفوذ و پولدار یک غنیمت مهم و حساس در صحنه سیاسی لبنان به شمار می‌رود، ‌ترور حریری به منزله از دست دادن نفوذ واعتبار قابل ملاحظه خود در گردونه تحولات سریع و شتاب زده لبنان محسوب می‌شودو این نکته‌ای است که سنی‌های لبنانی به آن رضایت نمی‌دهند و به همین دلیل است که پس از انتشار گزارش میلیس و همچنین صدور قطعنامه شورای امنیت، جناح سعد‌الدین حریری، گفتار خشن‌تری را علیه شوری‌ها به کار گرفت که تا به حال بی‌سابقه بوده است.
با این حال، ‌ناظران سیاسی بر این اعتقادند که مواضع سعد‌الدین حریری و بلوک اکثریت پارلمانی، نمی‌تواند به عنوان یک چرخش پایانی و نهایی اهل سنت در لبنان علیه سوریه تلقی شود. زیرا حریری برای پایبند ماندن به مواضع ضد سوری خود، ‌نیاز به انرژی و توان و حمایت‌های مستمر و مداوم دارد که در شرایط متغیر سیاسی، ‌معلوم نیست که چنین مساله‌ای ممکن باشد.
علاوه بر این، نامشخص است که مواضع تمامی اقشار اهل سنت و رهبران دینی و سیاسی آن، ‌با آنچه که سعدالدین حریری را سر می‌پروراند، همخوان باشد. دست کم اهل سنت شهر طرابس در شمال لبنان، ‌چنین طرز تفکری که عمدتا از سوی جریانات ضد سوری مانند اخوان المسلمین و سایر گروه‌های دینی اهل سنت لبنان تغذیه می‌شود، ندارد و یا این که مایل نیستند که با حریری‌ها جهت مقابله با منافع و نفوذ سوریه همبستگی داشته باشند.
آنان بر این باورند موضع‌گیری های اینچنینی، ‌نه فقط جایگاه اهل سنت را در قبال مارونی‌های مسیحی تضعیف می‌کند بلکه آنان را از یک تکیه‌گاه مهم برای حفظ معادلات سیاسی در لبنان محروم می‌سازد می‌توان گفت اهل سنت لبنان در حال حاضر، ‌دچار تفرقه و اختلاف درونی شدیدی شدند.
ترور رفیق حریری هرچند که مورد تاسف اقشار مختلف اهل سنت لبنان واقع شد، اما بازتاب‌های آن در ایجاد دشمنی و عداوات بی‌حد و حصر علیه سوریه گردید، نتایج مثبتی برای اهل سنت لبنان ندارد.
قبلا اهل سنت لبنان، فردی مانند رشید گرامی را از دست داد که مارونی‌ها او را از صحنه سیاسی حذف کرده بودند. اما امروز، اهل سنت، خود را به مارونی‌ها نزدیک‌تر می‌بینند تا سوری‌ها که همواره به آنان یاری دادند که همیشه از طرف همه مسلمانان سخن بگویند.