عدم توان بودجه در ایجاد تحول فرهنگی

* پیش از این شما انتقاداتی را به بخش فرهنگی لایحه بودجه سال آتی وارد دانسته بودید، این انتقادات موضوعی بود یا محتوایی؟
** انتقاداتی که تاکنون مطرح کرده‌اند موضوعی و موردی نبوده و قالبی کلی داشته است چرا که به نظر من این لایحه بودجه در راستای اهداف برنامه چهارم توسعه نیست. فصل توسعه فرهنگی این برنامه 5 ساله ابزار و منظوماتی دارد که باید در لوایح سالیانه تامین گردد. در حال حاضر در نخستین سال از برنامه 5 ساله چهارم و چشم‌انداز 20 ساله هستیم که به نظر می‌رسد با بودجه‌بندی سال 85 هیچ گامی در راستای دستیابی به اهداف توسعه در برنامه‌های یاد شده برداشته نشده است. لازم به ذکر است که توسعه یک مقوله هجمی و چند بعدی است که تنها در بعد اقتصادی تعریف نمی‌شود. به نظر من لایحه بودجه 85 دارای یک تفکر پراگماتیستی (عملگرایی محض) است.
محصول چنین بودجه‌ای و تکرار آن در چهار سال آینده مطمئنا دستیابی به اهداف برنامه 5 ساله چهارم و چشم‌انداز 20 ساله نخواهد بود. نوعی ارتجاع در این لایحه می‌بینم که به منزله بازگشت به مسیر 16-15 سال پیش است. اگرچه ممکن است این لایحه، ‌عمرانی باشد ولی نباید فراموش کرد که توسعه به معنی پیشرفت و عمران نیست و نیازمند ایجاد بستری برای ایجاد پیشرفت پایدار همراه با نگرش تغییر ساختاری است.
* آیا ایراداتی که مطرح کردید در بررسی‌های کمیسیون تلفیق مرتفع شده است؟
** اینگونه ایرادات در کمیسیون تلفیق حل نمی‌شود چون کمیسیون تلفیق تنها مصوبات کمیسیون‌های تخصصی مجلس را مورد بررسی قرار می‌دهد و این کمیسیون‌ها هم توان تغییرات چندانی در لایحه بودجه را ندارند چرا که نمی‌توانند منابع جدیدی را برای بودجه خلق کنند و تنها می‌توانند به جابجایی بودجه در برخی از قسمت‌ها بپردازند. اینگونه تحولات حداکثر 10 درصد خواهد بود.
* آیا تدوین چنین بودجه‌ای را از دولتی که تحول‌گرا خوانده شده است انتظار داشتید؟
** من معتقدم که ذات دولت نهم فرهنگی بود و انتخاب احمدی‌نژاد حاصل یک پدیده فرهنگی بود نه سیاسی و اقتصادی، شعارهای دولت نهم هم از جنس فرهنگی بود و برای دستیابی به آن باید نگاهی زیربنایی و متفاوت به فرهنگ به ویژه در بخش بودجه آن نشان داد. به نظر من با این بودجه نه تنها هیچ تحول فرهنگی‌ای در کشور اتفاق نمی‌افتد بلکه حتی شرایط موجود را نیز ـ که اسفبار هم هست ـ حفظ نمی‌کند.
* یعنی به نظر شما ایجاد تحول در نظام فرهنگی کشور با تخصیص بودجه به آن محقق می‌شود؟
** بله،‌ باید برای حفظ فرهنگ هزینه کرد. هویت ملی ما در خطر است. اگر می‌خواهیم جوانان ما فیلم غربی، نهیلیسم و... ایسم نبینند باید فیلم خوب تولید کنیم که مبتنی بر مولفه‌های فرهنگی ما باشد.
* به نظر شما چرا دولتی که به گفته شما خاستگاه فرهنگی داشته است و در بخش فرهنگی نخستین لایحه بودجه خود با چنین نواقصی روبه‌رو است؟
** چرایی آنرا باید از دولت بپرسیم. من فقط همین قدر می‌دانم که محصول چنین لایحه‌ای نگاه جدید به بخش فرهنگ نیست و افزایش 15-10 درصدی بودجه برخی ردیف‌ها نمی‌تواند تحولی در این زمینه ایجاد کند. ما نیازمند یک جهش در نظام فرهنگی کشور هستیم که نیازمند نگاهی نو در کنار حفظ وضع موجود است و باید برای‌ آن هزینه کرد. معتقدیم بدون چنین جنبشی نمی‌توانیم در برابر هجوم فرهنگ‌های بیگانه ایستادگی کنیم.
* چاره کار در شرایط حاضر چیست؟
** باید ببینیم نگاه مجلس به بودجه فرهنگ چیست. اگرچه منتظر تحول در مقوله فرهنگ در بودجه بودیم ولی این اتفاق نیفتاد، این در حالی است که دوستانی تا پیش از این بسیار داعیه فرهنگ داشتند اگرچه در حال حاضر تمامی اعضای کمیسیون فرهنگی با این نگاه به فرهنگ در بودجه سال آتی موافق نیستند ولی این کمیسیون تنها 20 نفر از کل نمایندگان مجلس را در خود جای داده و باید منتظر اعلام نظر تمامی نمایندگان مجلس باشیم. یک نکته را در همین جا متذکر می‌شوم و آن اینکه نظام سلطه در حال حاضر دارای سه مولفه قدرت است؛ اقتصاد، ارتش و رسانه. اگرچه در عرصه نظامی و اقتصادی آسیب‌پذیر نیستیم ولی در بعد رسانه‌ای به علت ضعف نظام فرهنگی کشور آسیب‌پذیریم.