ضرورت گسترش تعامل مجلس و احزاب

مهدی اسلامی
نقل است که چون شاه "ویشتاسب" پادشاه ایران از زرتشت درسی برای حکمرانی خوب خواست او در ازای هدایای گرانسنگ پادشاه دانه گندمی به او داد و فرمود که او خود معلم توست.
و چون شاه را فهم این نکته گران آمد؛ آن را توهین تلقی نمود، اما محض احتیاط دانه را در صندوقچه در خزانه نگه داشت و چون روزگاری حکیمی از هند در دربارش حضور یافت این داستان با وی بگفت. حکیم درس زرتشت را بی‌نظیر دانست و رمز آن را بازگشت به خاستگاه دانست که اگر دانه گندم به جای نگهداری در صندوقچه شاهانه به خاک خفته بود اینک دهها گندم به بار آورده بود اما چون از اصل خویش دور ماند رشدی حاصل نکرد و اگر حاکم در میان مردم باشد به رشد خواهد رسید و‌گرنه گذر زمان رشدی برای وی به بار نخواهد آورد.
دهم آذر به بزرگداشت شهید مدرس روز مجلس خوانده شده است و بهانه‌ای است برای قرار گرفتن مجلس شورای اسلامی در صدر اخبار رسانه‌ها؛ نمایندگانی که از رای مردم برخاسته‌اند و رشد‌شان و ثمره تلاششان در رجوع مداوم به خاستگاه آنها و توجه به درخواستهای موکلانشان می‌باشد.
اما با توجه به گذشت هزاران سال از توصیه زرتشت با افزایش جمعیت دیگر حضور بلاواسطه مسئولین در میان تمامی موکلانشان امری دشواری است، اگرچه نمی‌توان از اثر حضور در میان مردم در حد ممکن چشم‌پوشی نمود.
آنچه آشکارا مشهود می‌باشد آن است که مردم نیز غالبا در زمان انتخاب نمایندگان شناخت دقیق از تمامی نامزدها ندارند و شناخت تعداد فراوان نامزدها در زمان اندک تبلیغات به امری ناممکن بدل گشته است.
در این میان به خوبی نقش احزاب و تشکل‌ها مشهود می‌گردد، مردم به گروههایی بنا بر مواضع آنها و عملکردشان اطمینان پیدا می‌کنند و حمایت این احزاب موجب رای آوردن یا نیاوردن یک نماینده می‌گردد و در دوران نمایندگی نیز پل ارتباطی نمایندگان و مردم می‌گردند.
این کارکرد احزاب در کشور ما عموما به ائتلافها سپرده می‌شود، اما تنها در بخش نخست آن و دوران کسب رای نمایندگان؛ دوران نمایندگی تا انتخابات بعدی در اکثر موارد رابطه جدی بین حامیان حزبی و نمایندگان برقرار نمی‌گردد.
خلاء ارتباط با مردم را نه دیدارهای مردمی تکمیل می‌کند و نه دفاتر نمایندگان، که نیاز به تشکیلاتی وسیع برای شناخت نیازهای مردم و انعکاس آن به نمایندگان است.
از دیگر سو نمایندگان در عصر حاضر دیگر امکان فراگرفتن تمامی تخصصها را همچون حکیمان عصرهای گذشته ندارند و به علت گستردگی علوم در نهایت در یک یا دو رشته متخصص می‌گردند در حالی که رای آنها درتک‌تک رای‌گیری‌های تخصصی مجلس اثرگذار است.
نیاز به تداوم رابطه حامیان انتخاباتی که شعار آنها و نگرش آنها موجب کسب رای نماینده گردیده در طول دوران نمایندگی به جهت برقراری ارتباط با بدنه مردمی و پشتیبانی تخصصی در خصوص بررسی لوایح و طرحهای گوناگون امری کتمان‌ناپذیر است.
آنچه مانع شکل‌گیری چنین رابطه‌ای در طول دوران وکالت است عوامل گوناگونی است که به نظر می‌رسد عدم تداوم ائتلافهای انتخاباتی یکی از اصلی‌ترین آنها است که می‌توان با تعامل تک‌تک احزاب و تشکلهای حاضر در ائتلاف به صورت مجزا هم شائبه دیکتاتوری حزبی را برطرف نمود و هم از توان چنین مشاورانی بی‌بهره‌ نماند که یکی از کارکردهای اصلی احزاب تولید نرم‌افزار اداره کشور در گروههای کارشناسی است.
به عنوان نمونه می‌توان به لایحه بودجه که همه ساله به مجلس ارایه می‌گردد اشاره نمود که به علت حجم گسترده آن و تنوع تخصصهای به کار رفته در آن امکان بررسی جزء به جزء برای تک‌تک نمایندگان میسور نمی‌باشد. اگر تمامی احزاب حامی نمایندگان به بررسی بودجه و نقاط قوت و ضعف آن بپردازند(آنچنان که حزب موتلفه اسلامی تا حدودی به این مهم د ر جزوات مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی و مواضع هفتگی دبیر کل خود پرداخته است) و نمایندگان خود را ملزم به مطالعه نظرات کارشناسی حامیان خود بدانند بار سنگین بررسی چنین لایحه دشواری از دوش فردیت نمایندگان به خرد جمعی همفکرانش قرارگرفته و نتیجه مطلوبتری حاصل می‌گردد.
اینک مجلس هفتم دومین "روز مجلس" خود را پشت سر می‌گذارد و تنها دو روز مجلس دیگر فرا رو دارد؛ اگر تحکیم چنین ارتباطی را بر کارنامه خود که مملو از ابتکارات و نوآوری نسبت به دوره‌های گذشته است اضافه نماید،‌قدمی استوار در راهی نهاده است که تکریم و ارج نهادن به دیدگاههای کارشناسانه و تدقیق در قانون‌گذاری است و اگر این گام را برندارد تداوم مسیر آزمون و خطاهاو... در برابر مجلس خواهد بود.
مگر نه آنکه اساس کار مجلس شورای اسلامی آنچنان که از نامش بر می‌آید به مشورت نهاده شده است و چه بهتر که این مشورت برخاتسه از یک ساز و کار کارشناسانه باشد و این ممکن نیست جز با حرکت احزاب به سوی ایجاد گروههای تخصصی و ارایه دیدگاههای خود در طول دوره نمایندگی کسانی که با حمایت آنها به وکالت مردم رسیده‌اند و حرکت نمایندگان به سوی آشتی با احزاب و نهراسیدن از عملکرد حزب و تخصصی بر پایه آنچه مردم به واسطه آنها به وی اعتماد نموده‌اند.