نماینده ایران در هیات عامل اوپک:
ایران به دنبال قطع صادرات نفت نیست
رضا زندی
بشکههای نفت ایران این روزها بازیگران دو نقش کلیدیاند. در یک سناریو باید رقم 40 دلاری را برای بودجه سال آینده دولت تامین کنند و در سناریوی دیگر به عنوان محملی قابل تامل برای هرگونه تصمیم در پرونده هستهای ایران شناخته میشوند. در یک سکانس رئیس جمهوری امروز بودجه نفتیاش را تقدیم مجلس خواهد کرد و در سکانسی دیگر اظهار نظرها درباره استفاده ایران از اهرم فروش نفتش، در صورت اعمال گزینه «شورای امنیت» در موضوع هستهای، در تلکسهای خبری مخابره میشود. امروز نقش بشکههای نفت هم در عرصه اقتصادی و هم در میدان سیاسی پررنگتر مینماید. اینکه قیمت 40 دلاری برای هر بشکه نفت در لایحه بودجه 85 قابل تحقق یا منطقی است نقد سناریوی نخت خواهد بود و چگونگی تصمیم ایران برای استفاده از مزیت نفتیاش در معادلات بینالمللی، توضیح سناریوی دوم روز موضوع اروپاییها در مورد آغاز تحقیقات هستهای ایران به انضمام انفجار یک خط لوله در نیجریه، قیمت نفت را به رقم بیسابقه سه ماهه گذشته رساند. بازار بشکههای 64 دلار و 50 سنتی را تجربه کرد تا وزن ایران به عنوان دومین تولید کننده نفت اوپک و دارنده 5 درصد از تولید نفت جهان،بیشتر از گذشته اندازهگیری شود.
پایه قیمت نفت تا 2010 ده دلار کاهش مییابد
اگر تاثیرات غیر قابل پیشبینی تحولات برنامه هستهای ایران بر قیمت جهانی نفت را فاکتور بگیریم، میتوانیم سخنان نمایندهن ایران در هیات عامل اوپک را بشنویم. حسین کاظم پور اردبیلی در گفتوگو با شرق درباره قیمتهای سال 2006 برای هر بشکه نفت اینچنین پیشبینی میکند: « پیشبینیهایی که بازار جهانی نفت برای سال 2006 وجود دارد، ارقامی بین 50 تا 60 دلار برای هر بشکه نفت سبک آمریکا (WTI) خواهند بود. برای سبد جدید اوپک هم قیمتهای 45 تا 55 دلار در هر بشکه پیشبینی میشود.» بنابراین کاظم پور اردبیلی تحقق نفت 40 دلاری در بودجه 85 را ممکن میداند:«اما آینده بازار نفت نشان میدهد که در دوره منتهی به سال 2010 قیمت نفت تعدیلات کاهش خواهد داشت.» نماینده ایران در اوپک امکان کاهش قیمت نفت تا سال 2010 به بشکهای 35 دلار را هم پیشبینی میکند: البته این را هم باید مد نظر قرارداد که پیشبینیها بعضاً منطبق با واقعیت بازار نیست. این را سابقه بازار نفت میگوید. به طور مثال هیچ کس پیشبینی نمیکرد که امروز چنین قیمتهای نفتی را تجربه کنیم.» با این حال کویت بودجه سال 2006 خود را بر مبنای نفت 36 دلار محاسبه کرده و در اغلب کشورهای اوپک نیز رقمی بین 28 تا 35 دلار مورد توجه قرار گرفته است.
*شما آینده بازار نفت را برای سال جاری و 4 سال آتی چگونه پیشبینی میکنید؟
**«برای مثال سال جاری حداقل قیمت نفت 45 دلار پیشبینی میشود و به نظر میرسد دامنه تغییرات آن تا 55 دلار در نوسان باشد. اما برای سال 2010، پایه قیمتها 10 دلار پایین خواهد آمد و در دامنه 35 تا 45 دلار متغیر خواهد شد.»
چنانچه بازار نفت مطابق این پیشبینی حرکت کند آن وقت باید از امروز، فکر 4 سال آتی را کرد. در این سناریو راهی جز انباشت دلارهای نفتی در صندوق ذخیره ارزی و سرمایهگذاری سودآور آن نیست.
قیمت نفت در بودجه کشورهای دیگر
دولت الجزایر سال گذشته بودجه کشورش را بر مبنای نفت 19 دلار محاسبه کرده بود. این کشور سال جدید نیز همین رقم را در نظر گرفته است. بحرین نیز سال گذشته قیمت هر بشکه نفت را در بودجه سالیانهاش 30 دلار محاسبه کرده بود و برای سال نو در این رقم تغییری نداده است. مکزیک قیمت هر بشکه نفت را از 21 دلار به 36 دلار رسانده و نیجریه نیز بودجهاش را بر مبنای نفت 33 دلار بسته است. در این میان تنها روسیه است که شرایطی مشابه ایران را تجربه میکند. روسیه سال گذشته میلادی قیمت نفت را 28 دلار در هر بشکه محاسبه کرد در حالی که بودجه سال 2006 را بر مبنای نفت 40 دلاری حساب نموده است.
در چنین شرایطی ونزوئلا قیمت ت17 تا 23 دلاری نفت در بودجه سال گذشتهاش را به بشکهای 26 دلار در سال جدید رسانده است. اندونزی هم که نفت چندانی برای صادرات ندارد در یک اقدام عجیب قیمت هر بشکه نفت را در بودجه سنواتی 57 دلار لحاظ کرده است.
مقایسه چنین آمار و ارقامی است که ایران را به لحاظ تنظیم قیمت نفت در تنظیم بودجه در ربته دوم در کنار روسیه قرار داده است.
یک میلیون بشکه کاهش در اوپک
اینکه در بودجه،چه عددی برای درآمد هر بشکه نفت مطئمن است،اولاًبه بخش هزینهای بستگی دارد و ثانیاً باید دید چه درصدی از هزینههای بودجهای، سهم نفت است. ضمن اینکه باید بررسی کرد تا روشن شود پول نفت بیشتر به سمت هزینههای جاری میرود یا سرمایهای»
پس از چنین اما واگرهایی است که کاظم پور اردبیلی میگوید:« اگر شما هزینههای ع مرانی را زیاد کردید 40 دلار هم میتواند برای هر بشکه نفت قیمت خوبی باشد. اما به هر حال افزایش قیمت نفت در بودجه نگران کننده است» و این شرط هزینههای عمرانی را باید در بررسی بودجه توسط نمایندگان مورد ارزیابی قرار داد.
شرق در بخش دیگری از گفتوگویش با نماینده ایران در هیات عامل اوپک، از کاظم پور اردبیلی میخواهد تا وضعیت بازار نفت را در سه ماهه دوم سال جاری میلادی تشریح کند:« به نظر میرسد در سه ماهه دوم سال میلادی جاری» حداقل 5/1 میلیون بشکه از تقاضای نفت کاسته شود. اوپک این رقم را 8/1 میلیون بشکه میداند. با این وجود اگرچه هنوز اشتیاق به خرید نفت در بازار وجود دارد اما به نظر میرسد کاهش تولید اوپک از نظر عرضه و تقاضا اجتناب ناپذیر باشد و بستگی به قیمتهای نفت در زمان خودش دارد.»
حسین کاظم پور اردبیلی در حالی چونان وزیر هامانه از کاهش تولید اوپک سخن میگوید که وزیر نفت الجزایر و جانشین جدید دبیر کل اوپک اخیراً با کاهش تولید اوپک مخالفت کردهاند. با این وجود کاظم پوراردبیلی اعتقاد دارد:«احتمال کاهش تولید نفت اوپک حداقل به میزان تیک میلیون بشکه وجود دارد، حتی ممکن است رقم کاهش بیشتر هم باشد.»
حداقل برای حساب ذخیره ارزی
شرق از مسعود نیلی استاد دانشگاه صنعتی شریق و مشاور اقتصادی وزیر پیشینی نفت میخواهد تا نظرش را در خصوص تعیین رقم 40 دلاری در بودجه 85 بیان کند. « تعیین رقم قیمت نفت برای بودجه سال آینده از دو جهت دارای اهمیت است. اول اینکه قیمت نفت، متغیری است که دچار نوسانات زیادی خواهد شد.
طبیعی است که با در نظر گرفتن رقم بالا برای قیمت نفت،بودجه در معرض ریسک بیشتری قرار میگیرد.» وی در خصوص ملاحظه دوم قیمت 40 دلاری در بودجه می گوید: «باید دید میزان وابستگی بودجه به نفت را سیاستگزار چظور در نظر گرفته است. چنانچه به منطق حساب ذخیره ارزی برگردید خواهید دید که سیاست بر آن بوده تا به مرور وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی محدود شود.» نیلی که خود از طراحان برنامههای اول و دوم توسعه کشور بوده،میگوید: « در برنامه سوم، ارز حاصل از صادرات نفت در بودجههای سالانه حدود 12 میلیارد دلار پیشبینی شد و قرار بود این رقم در پایان برنامه به 11 میلیارد دلار برد. مفهوم چنین سیاستی این بود که هرچه بیش از 12 میلیارد دلار از محل فروش نفت عاید کشور شد به حساب ذخیره ارزی برود. در ماده دیگری هم پیشبینی شده بود که اگر درآمد نفت از 12 میلیارد دلار در سال کمتر شد با طراحی سازوکاری از حساب ذخیره ارزی برداشت شود. اما در عمل وجه دیگری پیش آمد. رقم 12 میلیارد دلار به 22 تا 24 میلیارد فزونی یافت تا وابستگی بودجههای سنواتی به نفت فراتر از پیشبینیها شود.» مسعود نیلی با بیان سابقه تاریخی پیشبینی قیمت نفت در بودجه نتیجه میگیرد: « اگر قیمت نفت 40 دلاری برای بودجه 85 به تصویب برسد معنیاش این است که سهم نفت در بودجه باز هم در مسیر افزایش قرار میگیرد. در چنین شرایطی حساب ذخیره ارزی که در حداقل ایفای نقش خود در نظر گرفته میشود.»
نیلی: تورم یا بیکاری
مسعود نیلی معتقد است چنانچه نفت 40 دلاری حدود 40 میلیارد دلار درآمد عاید دولت کند،میتوان 10 میلیارد دلار هم برای سهم صادرات غیر نفتی و قاچاق در نظر گرفت و در نتیجه حجم واردات بیش از 50 میلیارد دلاری را برای کشور متصور شد:« اگر چنین شد و 50 میلیارد دلار واردات داشتیم، بسیاری از صنایع قدرت رقابتشان را از دست خواهند داد. البته ممکن است بخشی از این درآمد در بانک مرکزی ذخیره شده و حجم نقدینگی را افزایش دهد. در این صورت باید گفت که یک طرف نفت، 40 دلاری افزایش بیکاری ناشی از ناتوانی رقابت تولید کنندگان داخلی با کالاهای خارجی قرار دارد و یک طرف دیگر هم افزایش نرخ تورم ناشی از افزایش نقدینگی.»
از امروز بحث نمایندگان مجلس در مورد بخش نخست سناریوی بشکههای نفت ایران آغاز خواهد شد. قیمت نفت در بودجه باید به گونهای تنظیم شود تا در « تجیکجیک مستانه قیمتهای نفت» فکر زمستان قیمتها را هم بکنیم. نفت 40 دلاری نه از دید سیاسی که باید با نگرش کارشناسی و اقتصادی مورد بررسی قرار گیرد. رئیس کمیسیون انرژی پیش از این مخالفتش را با نفت 40 دلاری اعلام کرده بود. وزیر نفت نیز پیش از این در گفتوگو با شرق گزینه مد نظرش برای قیمت نفت در بودجه را حدود 35 دلار عنوان کرده بود.
سناریوی دوم برای ایفای نقش بشکههای نفت ایران، تاثیرگذاری بر تحولات هستهای و بازار جهانی نفت است. خبرگزاری بلومبرگ دو روز پیش در گزارشی نوشت:« مواضع اخیر ایران در قبال اتحادیه اروپا و آمریکا، نقش مهمی در افزایش قیمت جهانی نفت داشته است.» این خبرگزاری به نقل از یک کارشناس ارشد انرژی آورده است:« ایران قصد دارد از منابع نفتی خود به عنوان اهرم فشاری برکشورهای غربی استفاده کند.»
باتشدید تبحران اروپا و ایران بر سر موضوع هستهای،نفت به قیمت بیسابقه 65 دلار و 4 سنت در روز پنجشنبه رسید تا تاکیدی بر این نکته باشد که هرگونه بازی با ایران تاثرات غیر قابل پیشبینی بر قیمت نفت خواهد داشت. بیتردید این هشدار طبیعی بازار نفت به سیاستمداران اروپایی و آمریکایی تاکید مجددی بر نقش اساسی ایران در تعدیل قیمت نفت داشته است.
ظرفیت تولیدی 2/4 میلیون بشکهای نفت ایران قابل چشمپوشی نیست و هم از این روست که همه کارشناسان اقتصادی اروپا و آمریکا پیشبینی کردهاند در صورت ارجاع پرونه ایران به شورای امنیت،قیمت نفت افزایش بیسابقهای خواهد داشت. به هر حال اهرم نفت در اختیار مقامات تهران قرار دارد. اما نحوه استفاده از آن میبایست هوشمندانه و با در نظر گرفتن تمام شرایط باشد. بر اساس ادعای مقامات عربستان، این کشور توان افزایش یک تا 5/1 میلیون بکشه برای تولید نفت را در اختیار دارد. میزان ذخایر تجاری آمریکا نیز در پایان سال 2005 به بیش از یک میلیارد بشکه رسیده است. همچنین ذخایر تجاری کشورهای OECD به 2 میلیارد و 600 میلیون بشکه و ذخایر استراتژیک آن به یک میلیارد و 500 میلیون بشکه افزایش یافته است. به این ارقام باید ذخایر 900 میلیون بشکهای نفت روی آبها را هم افزود. کارشناسان میگویند ذخایر نفت OECD برای سه ماه کافی است.
از سوی دیگر اعتماد مشتریان نفت ایران نباید صدمه ببینند،گو اینکه آنها نیز باید اعتمادی متقابل را بین مقامات ایران ایجاد کنند. به هر حال در تدوین سناریوی دوم بشکههای نفت باید به آمار و ارقام و ملاحظات بالا هم توجه کرد. نباید سود تنش روابط ایران و اروپا به جیب دیگرانی برود که از نفت 100 دلاری بدون حضرو ایران بیشترین بهره را میبرند. هنوز هیچ مقامی در تهران نام سلاح را بر نفت نگذاشته است. از کاظم پور اردبیلی پرسیده میشود:
*اخیرا اخباری درخصوص احتمال استفاده ایران از صادرات نفت و قطع فروش این محصول در خبرگزاریها منعکس شده است، موضوع ایران چیست؟
**جمهوری اسلامی ایران به هیچ وجه به دنبال قطع نفت به عنوان ابزار سیاسی در بستر گفتوگوهای سازنده با جامعه جهانی در مقوله گفتوگوهای هستهای نیست.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
