قرار نیست مادر ترزای زمین باشیم

* پرزیدنت اوباما چطور می تواند روند صلح اسرائیل و فلسطینیان را مدیریت کند؟
** باید حماس را وارد بازی کرد چون شما نمی توانید با نصف حکومت فلسطین مذاکره کنید. من روندی را توصیه می کنم که به کنفرانس مادرید در سال 1991 ختم شد. در آن زمان ما برای اولین بار کشورهای عرب - همه آنها را - برای مذاکره رودررو با تل آویو جمع کردیم. چطور؟ آن زمان آمریکا و اسرائیل با سازمان آزادیبخش فلسطین (PLO) مذاکره نمی کردند چون آن را سازمانی تروریستی می دانستند؛ مثل حالای حماس. پس ما با سران سازمان آزادیبخش مذاکره نکردیم، با فلسطینی هایی در مناطق فلسطینی مذاکره کردیم که می دانستیم از یاسر عرفات در تونس دستور می گیرند. این جواب داد!
* آیا اوباما باید سوریه را وارد ماجرا کند؟
** بله اما با همان احتیاط هایی که ما در گزارش گروه تحقیق عراق توصیه کرده بودیم. اگر ما بلندی های جولان را به سوریه پس بدهیم و روابط مان را با دمشق عادی سازی کنیم، شاید بتوانیم میان آنها و تهران فاصله بیندازیم. حماس در جنوب دمشق دفتر دارد. سوری ها می گویند که می توانند حماس را وادار کنند که با اسرائیلی ها پای میز مذاکره بنشینند. اگر اینطور شود، می توانیم به دستیابی به صلح امیدوار باشیم.
* آیا رویکرد دولت بوش در طول سال های اخیر در قبال اسرائیلی ها بیش از حد مهربانانه نبود؟
** آمریکا همیشه اینطور بوده و خواهد بود. ما باید به اسرائیلی ها تضمین امنیتی بدهیم تا آنها برای مذاکرات صلح آماده شوند. این چیزی است که دولت جدید باید انجام دهد. ما باید جدیت مان را نشان دهیم و اسرائیلی ها را به مذاکره ترغیب کنیم. با خروج یکطرفه از غزه یا هر جای دیگر چیزی درست نمی شود.
* منظورتان از جدیت این است که نگذاریم آنها شهرک سازی شان را ادامه دهند؟
** در روند صلح، بدون شک نباید هیچ شهرک یهودی نشین دیگری در مناطق اشغالی ساخته شود، همان طور که نباید راکت دیگری شلیک شود. دو طرف بدون مذاکره نباید قدم از قدم بردارند.
* از زمانی که شما وزارت خارجه را ترک کردید آرمانگرایی افراطی سیاست خارجی آمریکا را از بالکان تا عراق شکل داده است. باید چه کار کرد؟
** باید منافع ملی و ارزش هایمان را همزمان مورد توجه قرار دهیم. این یک اصل همیشگی است؛ شما نباید هیچ تصمیمی در حوزه سیاست خارجی بگیرید مگر اینکه اطمینان داشته باشید تداوم آن در درازمدت یک منفعت بزرگ ملی در پی خواهد داشت. خیلی خوب بود که ما مثل مادر ترزا در سراسر زمین کارهای خوبی بکنیم. اما این امکان ندارد، عاقلانه نیست. چرا ما در جریان نسل کشی در رواندا دخالت نکردیم؟ چون منفعتی برایمان نداشت و نمی توانستیم آن سیاست را ادامه بدهیم.
* فکر می کنید اوباما روی منافع ملی تمرکز می کند؟
** هیلاری کلینتون، وزیر خارجه اوباما در جلسه رای اعتماد از عملگرایی صحبت کرد و من دلگرم شدم. عملگرایی نباید فحش به حساب بیاید؛ عملگرایی <می تواند> با اصول اخلاقی هم جور در بیاید.
* روسیه و چین هر دو سیاست خارجی بر پایه منافع - و فارغ از نگاهی اخلاقی - را پیش می برند. چطور می توانید رفتار روسیه را شکل دهید وقتی اهرم فشاری ندارید؟
** ما در برابر روسیه از اهرم فشار برخورداریم اما نمی توانیم به آن روزهایی برگردیم که من وزیر خارجه بودم و آنها ضعیف بودند. کمونیسم سقوط کرده بود و اتحاد جماهیر شوروی تجزیه شده بود. ما حالاباید تا آنجا که می توانیم با آنها همکاری کنیم - در مورد گرم شدن زمین، تجارت و برنامه اتمی ایران - و اگر زمانی کرملین علیه منافع ملی ما اقدام کرد با آنها مخالفت می کنیم. باید به تلخی اعتراف کنم که شماری از اعضای حزب من -حزب جمهوریخواه- از اینکه آمریکا دیگر دشمن بزرگی ندارد، افسوس می خورند. حزب جمهوریخواه در جریان جنگ سرد بارها انتخابات را به خاطر اینکه حزب دفاع ملی به حساب می آمد، برد. عده ای دوباره می خواهند دشمن بزرگی بسازند؛ روسیه یا چین. ما همیشه با این کشورها موافق نیستیم ولی آنها امروز دشمن ما نیستند. البته می توانیم آنها را دشمن خود کنیم!
* شما در جریان بحران اقتصادی سال 1987 وزیر خزانه داری بودید. آیا طرح نجات مالی و برنامه تزریق پول می تواند بحران مالی امروز ایالات متحده را پایان دهد؟
** بله، اما با عمل کردن به سه نکته؛ اول، سیاست های اقتصادی مان را با شرکای تجاری مان هماهنگ کنیم. دوم، به تجارت آزاد ضربه نزنیم و سوم، مالیات ها را در جریان رکود افزایش ندهیم. اینطوری می توانیم بر بحران غلبه کنیم.