دیپلماسی نرم یا دخالت؟!

روزنا- فرزانه سالمی: زمانی که وزیر امور خارجه آمریکا در مقابل کمیته روابط خارجی سنای آمریکا حضور یافت و از اختصاص بودجه‌ای 85 میلیون دلاری برای «پیشبرد دموکراسی در ایران» سخن به ‌میان آورد، استراتژی جدیدی در سیاست‌های دولت آمریکا رخ داد که بعضی از کارشناسان، آن را «دیپلماسی نرم» آمریکا در قبال ایران خواندند.
به نوشته روزنامه نیویورک تایمز، کمک به گروه‌های حامی دموکراسی، افزایش بودجه اختصاص‌ یافته به رادیو، تلویزیون، اینترنت و ماهواره برای پخش در ایران از مهمترین بخش‌هایی است که قرار است به ایران اختصاص یابد. این بودجه نسبت به سال گذشته هفت برابر شده است و قرار است کمک به «برقراری دموکراسی و آزادی بیان» هدف اصلی آن باشد.
قرار است 50 میلیون دلار از این بودجه به تقویت و توسعه تلویزیون و رادیوهای فارسی زبان موجود اختصاص یابد. کمک مالی آمریکا به سازمان‌های غیردولتی، اتحادیه‌های تجارتی، گروه‌های حقوق بشر، و کاندیداهای اپوزیسیون ایران همه که پیشتر ممنوع بود، براساس این بودجه، قابل‌ پرداخت خواهد بود.
اما کاندولیزا رایس، به نکته دیگری هم اشاره داشت. وی تعداد دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در دهه 1970 میلادی را بالغ بر 200 نفر دانست و گفت این تعداد اکنون به 2 هزار نفر رسیده است. پس یک هدف دیگر این برنامه هم تشویق به حضور دانشجویان ایرانی در دانشگاه‌های آمریکا است.
به ‌طور کلی این بودجه شامل سه بخش می‌شود:
1) تقویت رادیو، تلویزیون و ماهواره
2) تأمین هزینه گروه‌های فعال اجتماعی و حقوق بشر
3) تقویت تعامل‌های آموزشی و فرهنگی
کارشناسان معتقدند اختصاص این بودجه، استراتژی جدیدی را از سوی دولت آمریکا به نمایش می‌گذارد و نخستین فعالیتی است که پس از تسخیر سفارت آمریکا در تهران، به یک برنامه دوطرفه میان ایران و آمریکا تبدیل می‌شود.
عباس میلانی استاد دانشگاه استانفورد در این‌خصوص می‌گوید: «پیش از این، مراکز مختلفی برای تصمیم‌گیری در این خصوص با یکدیگر رقابت می‌کردند.»
اما در مورد میزان تأثیرگذاری چنین سیاست‌هایی، کارشناسان چندان خوش‌بین نیستند. «ری تکیه» کارشناس مسائل خاورمیانه در شورای روابط خارجی می‌گوید: «اختصاص این بودجه ممکن است به تشدید تنش‌ها در ایران بینجامد.»وی عکس‌العمل احتمالی حکومت ایران را در این‌خصوص موردتوجه قرار می‌دهد. اما میلانی معتقد است که «نحوه اجرای این برنامه مهم است و اگر بادقت و محتاطانه دنبال نشود، مردم ایران را به دردسر خواهد انداخت.»
اما تأثیرپذیری مردم ایران از این رسانه‌ها هم مورد تردید است. ویلیام راف می‌گوید: «دیپلماسی عمومی گام مثبتی است اما عملکرد آن از راه دور جای تردید دارد.» کارشناسان می‌گویند علی‌رغم آنکه مدل مشابهی از سوی آمریکا در کشورهای کمونیستی سابق و در زمان جنگ سرد پیاده شده است اما این مدل در مورد ایران قابل‌اجرا نیست زیرا در آن زمان، مردم آن کشورها به دریافت این اطلاعات تمایل داشتند اما در مورد مردم ایران چنین اطمینانی وجود ندارد و از سوی دیگر، استفاده از این بودجه برای گروههای داخلی و اپوزیسیون یک خط قرمز است و به خیانت محکوم می‌شوند.
توضیح: منبع این گزارش روزنامه نیویورک تایمز است