کربلاى ۵؛ بزرگراه سربلندى در تاریخ

زهرا ابوعلى
* چه ارتباطى بین این همایش و امیرکبیر وجود دارد؟
** اول این که کربلاى پنج در ۱۹ دى ماه شروع شد و سالروز شهادت امیرکبیر هم چنین روزى است. دوم این که امیرکبیر هم روزنامه نگار بود. بالاخره امیرکبیر قهرمان مبارزه با استکبار بود و رزمندگان هم با همین هدف راهى جبهه هاى حق علیه باطل شدند.
* آیا این همایش در استان‌هاى دیگر کشور هم برگزار می‌شود؟
** بله، نشست ماه آینده مجمع در استان مازندران به اسم میرزا کوچک خان جنگلى برگزار مى شود.
* آیا به کردستان هم خواهید رفت؟
** سال آینده مجمع با همایشى به نام شهید بروجردى در کردستان برگزار خواهد شد.
* چرا شهید بروجردى؟
** زیرا محبوبیت زیادى بین مردم کرد دارد و او را مسیح کردستان مى نامند.
* در محبوبیت و احترام بروجردى هیچ شکى نیست اما این همایش‌ها به اسم سرداران و بزرگان استانى برگزار مى شود فکر نمى‌کنید استان کردستان هم شهداى بزرگى دارد و بهتر است همایش به اسم شهداى بومى نامگذارى شود؟
** بله، شاید این همایش را به اسم عثمان فرشته و یا شهداى پیشمرگ کرد مسلمان برگزار کردیم.
على معصومى روزنامه نگار: باید حداکثر بهره را از دستاوردهاى فرهنگ دفاع مقدس کسب کنیم
* چه تعریفى از این حرکت دارید؟
** به نظر من، وقتى بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش هاى دفاع مقدس، در چنین اقدامى اولین نشست استانى مجمع خبرنگاران و نویسندگان مطبوعاتى دفاع مقدس را در استان مرکزى به یاد امیرکبیر برگزار مى کند، به نوبه خود یک حرکت هوشیارانه است زیرا با این همایش انگاره ها و فرهنگ دفاعى را با ریشه هاى تاریخى پیوند داده و ابعاد فرهنگ دفاعى ما را گسترش مى دهد.
* چرا فرهنگ دفاع مقدس را به اندیشه‌هاى امیرکبیر ارتباط داده‌اند؟
** زیرا امیرکبیر، فرهنگ دفاعى خود را در اولین شماره روزنامه «وقایع الاتفاقیه» «اسدالله الغالب» یا تفکر حضرت على (ع) ذکر کرد و خود را به فرهنگ صدر اسلام پیوند داد. و با این نگرش و الگوپذیرى مجمع خبرنگاران دفاع مقدس نیز از تفکر این شخصیت و با تکیه به جمله امام خمینى (ره) که فرمودند: «ما مرد جنگیم» جمله اى که مختص یک عصر نیست بلکه جمله تاریخى است که نشان مى دهد ایرانیان در طول تاریخ «مرد جنگ» بودند و اگر مرد جنگ نبودیم کشورى به نام کشور ایران وجود نداشت و تطبیق و ارتباط این کلام امام با تفکر امیرکبیر که معتقد بود براى سرافرازى و عزتمان باید با هر وسیله اى حتى ریختن خون خود دفاع کنیم، پس مى بینیم که کلیدهاى ارتباطى زیادى داریم از جمله فرهنگ دفاع مقدس که باید به آن توجه شود.
* گسترش این فرهنگ سلحشورى در زمان صلح چه ضرورتى دارد؟
** درست است که در زمان صلح به سر مى بریم ولى فرهنگ شهادت و فرهنگ «نه گفتن» به دشمن از نان شب هم واجب تر است. مخصوصاً که این فرهنگ باید به نسل جدید منتقل شود و شناخت فرهنگ دفاعى امیرکبیر براى جوانان ما ضرورى است.
* چرا امروز، مگر در سال‌هاى گذشته امیرکبیر نداشتیم؟
** این ظرفیت را داشتیم اما براى تقویت فرهنگ دفاعى از آن استفاده نکردیم و اشتباه هم کردیم ولى باید به بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش هاى دفاع مقدس احسنت گفت، زیرا این حرکت یک تحول جالبى در تاریخ فرهنگ دفاعى کشور است که امیدواریم نتایج روشنى از آن به دست آوریم.
* چرا امیرکبیر؟
** بدون شک اگر امیرکبیر نبود، ایران مضمحل مى شد.
* در تاریخ ایران، مردان بسیارى آمدند چرا فکر مى‌کنید تنها امیرکبیر توانست رسالتش را به نحو احسن به پایان برساند؟
** زیرا امیرکبیر، شهید تقویت بنیه نظامى ایران بود و قطعاً اگر با تدبیر وارد نشده بود حتماً امروز شاهد کشور خراسان بودیم زیرا «محمدحسن خان سالار» با تصرف خراسان و سرقت طلاهاى مرقد امام رضا (ع) و با حمایت انگلیس و روسیه درصدد جدایى خراسان از کشور بود در دیگر استان ها نیز چنین گرایش هایى موجود بود و وقتى امیرکبیر وارد عرصه نبرد شد، کشورهاى انگلیس و روسیه گفتند اجازه بدهید ما با «سالار» مذاکره و او را به تسلیم تو درآوریم. اما امیرکبیر گفت براى آزادى و سرافرازى و عزتمان اگر شده بیست هزار نفر هم شهید شوند اجازه نمى دهیم اجنبى با دسیسه ونیرنگ وارد شود و ما بدون واسطه خراسان را آزاد خواهیم کرد. سپس اولین دانشکده نظامى را تاسیس کرد و کارخانه اسلحه سازى و مهمات سازى را نیز راه اندازى کرد. معتقد بود که بنیه نظامى کشور باید تقویت شود. در سرش سوداهایى بود اما دشمنان داخلى و خارجى نگذاشتند که به خواسته هایش برسد.
همه مردم ایران حس سلحشورى و غیرت و عزت را دارند و جا دارد بگویم که امیرکبیر یک شخصیت چند بعدى داشت، او به اقتدار نظامى و فرهنگ دینى معتقد بود و در این راه با خرافات و بدعت گذاران مبارزه مى کرد. همچنین به امور مالى، آبادانى، عمرانى، فرهنگى و امور بهداشتى کشور توجه زیاد داشت و هیچ موضوعى از زاویه ذهنش دور نمى ماند. تفکر امیرکبیرى، تفکرى است که بر ملت و کارگزاران ما حاکم است. و در زمان جنگ، امام خمینى (ره) فرمودند: اگر این جنگ بیست سال هم طول بکشد ما ایستاده ایم و امیرکبیر در غائله خراسان گفت: براى آزادى خراسان اگر بیست هزار شهید هم بدهیم باز ایستاده ایم.
* تقارن تفکر عملیات کربلاى پنج با تفکر امیرکبیر در چیست؟
** رزمندگان ما با تمام توان جنگیدند و از هیچ نهراسیدند و امیرکبیر گفت: براى عزت کشور هر چه شهید بدهیم کم است. این یعنى تفکر عملیات کربلاى پنج و تفکر رزمندگان کربلاى پنج یعنى همان تفکر امیرکبیر. به قول امام رزمندگان، مستضعف و متواضع بودند و امیرکبیر هم از طبقه مستضعف و متواضع بود. کسى بود که از طبقه پایین اجتماع به بالا آمد و به کشور و مردمش عشق مى ورزید.
* این همه عملیات و مناطق جنگى چرا بر روى شلمچه و کربلاى پنج تکیه کرده‌اید؟
** زیرا در کربلاى پنج یک اقتدار از خودمان به یادگار نهادیم که بازتاب جهانى داشت. خطوط مستحکم دفاعى را که عبور از آن ها ناممکن بود، را پشت سر گذاشتیم و بعد از این عملیات بود که محافل سیاسى جهانى گفتند در این نبرد یک گروه پیروز شد و آن هم ایران بود. ما بعد از فتح فاو و پیروزى در شلمچه این ذهنیت اقتدار نظامى را تثبیت کردیم زیرا به برترى نظامى رسیده بودیم و پس از این عملیات بود که دشمن طرح صلح و قطعنامه را پیش کشید.
* اما دشمن این اقتدار را ناجوانمردانه با سلاح‌هاى شیمیایى و میکربى در هم شکست در این مورد چه مى‌گویید؟
** ما ثابت کردیم در جنگ مردانه پیروز شدیم، دشمن شکست خورده بود و چون نمى توانست جلوى نیروهاى ما را بگیرد با سلاح هاى مرگبار و کاملاً غیرانسانى که همه جهان امروز کاربرد آن را تقبیح مى کنند وارد شد ولى دشمن نمى دانست که بسیجیان ما شجاعت را از امیرکبیر یاد گرفته اند.
* بسیجیان ما در بحبوحه جنگ تاریخ را ورق نمى‌زدند که امیرکبیر چه گفته و چه کار کرده فکر نمى‌کنید این تفکر به اصالت ذات ایرانى با فرهنگ اسلامى برمى‌گردد؟
** بله همین طور است، رزمندگان فطرت و فرهنگ امیرکبیر را داشتند، فرهنگى که به «اسدالله» (حضرت على (ع)) وصل مى شد.
* آیا لازم بود براى اثبات اقتدار نظامى، آن همه مقاومت کنیم و شهید بدهیم؟
** از بعد تاریخى، این یک امر عادى و طبیعى است ما در طول تاریخ جنگ هایى داشتیم که در آن بیش از صدهزار نفر کشته شدند و مى بینیم که در مجموع ده سال دفاع مقدس ما فقط ۱۸۸ هزار شهید دادیم. نکته اى که باید به آن توجه شود این است که دشمن با ایجاد شبهات و تبلیغات نادرست سعى در گمراه کردن افکار عمومى دارد و براى رفع این شبهات بهترین کار این است که به تاریخ اجداد خود رجوع کنیم.
* پس با ارتباط تاریخى بین فرهنگ دفاعى در کشور، کارهاى ماندگارى را مى‌شود خلق کرد؟
** بله، با نوشتن کتاب، مقاله، تولید فیلم و سریال و هرچه که بشود جوانان را مخاطب قرار داد مى توان آثار ماندگارى را خلق کرد البته نباید فراموش کنیم که این کار غیرمستقیم باید انجام شود تا نتیجه بهترى دهد. الحمدلله در کشور ما، کسانى که حماسه آفریدند و کسانى که حماسه سرایى کردند ارزشمند هستند و یکى از بزرگ ترین این کتاب ها که مى توان به آن اشاره کرد شاهنامه فردوسى است. و به نظر من باید تشخیص بدهیم که آیا این ارتباط با جوانان را در مجموعه فرهنگى سرداران شهید دفاع مقدس برقرار کنیم یا به سیر تاریخى دفاع مقدس از آغاز تاکنون وارد شویم و از آن زاویه به قضیه بنگریم.
* شاهنامه سرشار از اسطوره‌ها با تخیلات عجیب و غریب است و قبول کردن بعضى از وقایع دور از ذهن است در صورتى که تاریخ دفاع مقدس نیاز به اسطوره سازى ندارد و در این مورد خاص چه مى‌گویید؟
** بله، در تاریخ حماسه ها، تخیلات نویسنده درهم مى آمیزد. در کشور ما آن قدر واقعیت هاى حماسه اى ناب داریم که به راحتى از کنار آن ها مى گذریم، شاید افرادى که در کنارمان هستند روزى در موقعیت هاى خاص سردار همت شوند اما زمینه سازى مى خواهد تا به آن آرمان ها برسند و یکى از آسیب هایى که به آثار دفاع مقدس وارد مى شود این است که نویسندگان به سمت خیالپردازى مى روند که نباید این گونه باشد و اگر روزى توانستیم فرهنگ دفاع مقدس را با بخش هاى دیگر فرهنگ دفاعى و با انگاره هاى تاریخى و سنت هاى ایرانى و اسلامى پیوند دهیم موفق شده ایم.
* براى رسیدن به این تفکر چه باید کرد؟
** از طریق ظرفیت و توان سنجى افرادى را که مستعد هستند باید شناسایى و از آن ها حمایت کنیم.
* اما این حمایت ازطرف متولیان فرهنگ بعد از چاپ و نشر کتاب شامل نویسنده مى‌شود.
** بله، ولى بعضى از متولیان فرهنگى، حتى بعد از چاپ کتاب دوم به عهد خود وفا نمى کنند و بعد از چند سال دوندگى نویسنده به قرارداد خود عمل مى کنند.
در هر حال بحث عمده ما بر این استوار است که باید با تداوم برنامه هایى مثل تشکیل بخش هاى استانى مجمع خبرنگاران و نویسندگان مطبوعاتى دفاع مقدس و تقویت زیرساخت هاى مطبوعاتى و اطلاع رسانى به تاریخ نگاران و تحلیلگران تاریخى یارى برسانیم تا بتوانیم حداکثر بهره را از دستاوردهاى فرهنگ دفاع مقدس ببریم.