وقت طلاست

 نخست وزیر عراق شاید این روزها بیش از هرچیز به زمان نیاز داشته باشد. زمانی برای پایان حکومت نومحافظه کاران بر کاخ سفید. در آخرین جلسه ای که کابینه عراق برای بررسی آخرین پیش نویس این توافقنامه برگزار کرد، وزرای عراقی خواستار بازنگری در پیش نویس توافقنامه امنیتی شدند. این درخواست درحالی صورت گرفته است که هوشیار زیباری، وزیر خارجه کردتبار عراق از نهایی شدن پیش نویسی فعلی توافقنامه عراق و امریکا سخن گفته بود. درمیان هیأت حاکمه عراق، اکراد اصلی ترین حامی امضای توافقنامه امنیتی با عراق به حساب می آیند. زیباری و طالبانی هم نماینده و سخنگوی این طیف محسوب می شوند.
درخواست دولت مالکی برای انجام تغییرات در پیش نویس توافقنامه امنیتی عراق درحالی انجام می شود که در بهترین حالت، جمهوریخواهان می توانند آن را نوعی وقت کشی دولت مالکی برای پایان دولت بوش تعبیر کنند، به خصوص آنکه بوش در هفته های پایانی دولتش بیشتر درگیر مسائل داخلی بخصوص اقتصاد امریکاست و شاید بیشتر ترجیح می دهد تا فکری به حال این بیمار محتضر کند تا عراق. بوش بهتر می داند جانشینش چه مک کین پیر باشد و چه اوبامای سیه چرده، سیاست های وی در عراق را ادامه نخواهد داد. مک کین باهمه شباهت هایی که به بوش دارد، تحت فشار افکارعمومی امریکا در نهایت مجبور به اتخاذ سیاستی مغایر با بوش در عراق خواهد شد و اوباما هم صراحتاً اعلام کرده، تمایلی به ادامه کشتار سربازان امریکایی در عراق ندارد.
رسانه های امریکایی در برخی تحلیل های خود از امضای توافقنامه امنیتی و عملکرد دولت عراق در این باره از تلاش مالکی برای خرید زمان سخن گفته اند. در نگاه کلی به رفتار دولت مالکی در قبال این ماجرا هم می توان به شواهدی دست یافت که البته همگی در چارچوب منافع ملی عراق قابل تحلیل هستند. اینگونه به نظر می رسد که دولت عراق بنا را بر تحمل فشارها و نوعی پاس کاری این ماجرا به مجلس و مردم گذاشته است. این تصمیم را شاید بتوان در گفتگویی که خبرگزاری روسی ریانووستی آن را به نقل از یک منبع مطلع عراقی نقل کرد، به وضوح دید :"توافقنامه امنیتی عراق با امریکا به احتمال قوی تا انتخابات ریاست جمهوری در امریکا به امضا نخواهد رسید".
اگرچه پیش از این به نظر می رسید بخش بزرگی از طوایف عراق با امضای توافقنامه امنیتی با امریکا موافقت کنند اما لااقل تاکنون اینگونه نشده است و فقط اکراد این کشور موافقت خود را با امضای توافقنامه اعلام کرده اند. ائتلاف یکپارچه شیعیان که حزب خود مالکی-الدعوة- هم عضو آن است و ریاستش هم برعهده سید عبدالعزیز حکیم -رئیس مجلس اعلا- است، اعلام کرده که نکات مثبت و سایر نکات در این پیش نویس باید مورد بحث قرار گیرد. این ائتلاف همچنین خواستار اصلاحات در برخی بندهای آن شده است. تنها خبری که از دلیل مخالفت شیعیان با این توافقنامه به بیرون درز کرد، از مخالفت ائتلاف یکپارچه با 7 بند از پیش نویس توافقنامه حکایت داشت. یکی از مهمترین معایب این پیش نویس از نگاه شیعیان مبهم بودن بحث مصونیت سربازان امریکایی و نحوه عملکرد آنها در عراق طی مدت توافقنامه است. اما امریکا معتقد است تا همین جا هم به طرف عراقی امتیازات فراوانی داده است.
الکی در شرایط چندان مناسبی نیست و به شدت از چند سو تحت فشار است. برخی از درون حکومت- مانند هوشیار زیباری و طالبانی- برای امضای این توافقنامه به وی فشار می آورند و امریکایی ها هم از سوی دیگر پیام های نامناسبی برای او ارسال می کنند. اکثریت مراجع و مردم عراق هم خواستار مخالفت وی با امضای توافقنامه هستند. هفته گذشته در سطح رسانه ها فاش شد که "نگروپونته"، معاون وزیر خارجه امریکا در سفر اخیر خود به عراق صراحتاً مالکی را تهدید کرده که اگر زیر بار امضای این توافقنامه نرود، امریکا مقدمات برکناری او از نخست وزیری عراق را فراهم خواهد کرد. "مایکل مولن"، رئیس ستاد مشترک ارتش امریکا هم هشدار داده است که دستاوردهای امنیتی عراق در صورت امضا نشدن توافقنامه به خطر خواهد افتاد. سخنان مولن بیش از آنکه به هشدار شبیه باشد، به تهدیدی علیه دولت مرکزی بغداد می ماند. تهدیدی که نشان از درست بودن بحث های رسانه ای در قبال تهدید به برکناری مالکی داشت. چندی پیش هم مالکی از تلاش برخی طیف های ارتش برای کودتا علیه دولت خود سخن گفته بود و با توجه به نفوذ گسترده بعثی ها و امریکایی ها در ساختارهای امنیتی عراق، این موضوع چندان هم دور از ذهن نیست.
مالکی تاکنون تسلیم فشارها نشده است و همه چیز را به تصمیم نمایندگان مردم در پارلمان عراق موکول کرده است. مالکی خود بهتر از هرکس می داند که در مجلس طیف گسترده ای از نمایندگان به شدت با امضای این توافقنامه مخالفند. شاید از همین رو هم بود که فرمانده جدید نظامیان امریکا در عراق در واکنش به ادامه مخالفت های نمایندگان با امضای توافقنامه، آنها را به رشوه گیری از جمهوری اسلامی ایران متهم کرد. ادعایی که البته به شدت از سوی دولت عراق رد شد.
حامیان امضا نشدن توافقنامه امنیتی با امریکا گسترده تر از حامیان امضای آن هستند. مالکی نیز خود این را می داند. شاید اگرامریکایی ها اوضاع امروز و تحولات عراق را پیش بینی می کردند، بسیار زودتر از اینها در تدارک امضای این توافقنامه می بودند. شاید دولت عراق هم چندان مانند امروز قدرت مانور نداشت. اکنون اما همه می دانند که فرصت دولت بوش کمتر از آن است که بتوان مالکی و یارانش را به امضای این توافقنامه مجبور کرد. می گویند وقت طلاست. مالکی امروز بیش از همه قدر این طلا را می داند و از همین روهم به دنبال خرید آن است.