راهکارهایی برای تقویت مشارکت سیاسی مردم

نویسنده: احمد فراهانی
انتخابات همزمان خبرگان و شوراها، 24 آذر در سراسر کشور برگزار می شود. اولویت و تاکید تمام ارکان نظام و در راس همه مقام معظم رهبری، افزایش مشارکت مردم است چرا که حضور پرتعداد مردم می تواند در دو بعد داخلی و خارجی تاثیرگذار باشد.
بنابراین نظام سیاسی باید برای تقویت کارکردهای مثبت انتخابات و کاستن از آسیب های آن، سه سطح مختلف را هماهنگ و یکسان پیش ببرد تا شاهد حضور اکثریت مردم در انتخابات باشیم.
الف) سطح اول: انتخابات و نظام سیاسی
انتخابات برای یک نظام سیاسی می تواند هم کارکرد ثبات ساز و تقویت کننده و هم کارکرد امنیت زدا داشته باشد.
انتخابات سالم و نهادمند مکانیزمی موثر در تقویت مشروعیت داخلی و خارجی نظام سیاسی، گردش مسالمت آمیز و آرام قدرتمداران، پویایی فرآیند و عرصه سیاسی و پیوند مردم و حکومت می باشد لذا عواملی که مانع چنین انتخاباتی باشند، می توانند عکس این کارکردها را برای نظام سیاسی به دنبال داشته باشند.
1- رفتار نهادها و ارگان های دخیل نظام در امر اجرا و نظارت و تبلیغ باید به گونه ای باشد که بتواند مشارکت گسترده و فعال بخش های مختلف جامعه را که خواهان حضور قانونی در انتخابات هستند فراهم کند لذا هر گونه محدودسازی انتخاب شوندگان و انتخاب کنندگان باید توجیهات مستند قانونی داشته باشد تا گستره مشارکت مردمی و گروه ها را تحدید نکند که کاهش مشارکت فرسایش تدریجی مشروعیت و در نهایت شکاف مردم و حکومت و بی ثباتی را موجب می شود.
2-در برخی از حوزه ها بویژه شهرستان های کوچک که رقابت های محلی قومی در آنها شدید است، شیوه برخورد نهادهای انتظامی امنیتی در برابر اعتراض مردم به نتایج انتخاباتی، پیامدهای منفی و تحریک کننده ای داشته آنچنان که برخورد قهرآمیز نیروهای حافظ نظم اعتراضات مسالمت آمیز را به غائله و آشوبی گسترده تبدیل کرده و طبعا انعکاس داخلی و بین المللی آنها همواره مشکل ساز بوده است.
لذا پیشنهاد می گردد مسئولان سیاسی و بویژه امنیتی در این مناطق از مدیران آموزش دیده در کنترل و مدیریت بحران انتخاب شوند و اختیاراتشان در برخورد با مردم مطابق با توان مدیریتی و مسوولیت شناسی آنان باشد.
ب) انتخابات و گروه‌های سیاسی
روند کمی و کیفی مشارکت انتخاباتی گروه های سیاسی در دهه دوم انقلاب اسلامی تحولی اساسی یافته و عرصه سیاست را از انحصار شخصیت های جناحی و گروه های متنفذ خارج نموده و قاعده هرم اجتماعی را در برگرفته است و طبعا ورود نیروهای اجتماعی و سیاسی جدید به عرصه سیاست و فرآیند رقابت های حاد انتخاباتی می تواند تنش زا و نامطمئن باشد.
لذا این گروه ها یا جناح ها همزمان با گسترش طرفداران و پایگاه اجتماعی خود باید سازماندهی و امر مدیریت و کنترل آنها را جدی بگیرند؛ چرا که پیامد نهادمندی ضعیف و مشارکت گسترده تنش و بی ثباتی و عدم اطمینان بویژه در عرصه رقابت می باشد.
بویژه قطب بندی بوجود آمده قدرت بسیج آنها را افزایش داده و رویارویی بخش های اجتماعی را می تواند تنش زا و تشدید کند.
1- پایبندی بر قواعد بازی: گروه های سیاسی باید بر مبنای تجارب تاریخی و نیز یافته های اندیشمندان این نکته اساسی را در نظر بگیرند که بازی سیاسی بازی همه یا هیچ نیست؛ چرا که در صورت حاکمیت چنین نگرشی ممکن است نتیجه بازی برای هر دو گروه بسیار تهدیدکننده باشد که بر مبنای نظریه بازی ها چنین نتیجه ای، حاصل جمع جبری منفی دارد لذا گروه ها باید بر مبنای فرصت ها و توانمندی های خود باید بدنبال بخشی از نتیجه باشند نه همه آن (حاصل جمع جبری مثبت)
2- احزاب و تشکل های سیاسی نهادمند سوپاپ اطمینانی در برابر مطالبات سیاسی و اجتماعی توده های سیاسی به شمار می روند که مانع رویارویی مستقیم مردم و حکومت می شود لذا تقویت و تشویق چنین نهادهایی، امنیت و ثبات بلندمدت را تضمین می کند.
نهادینه نکردن مشارکت گسترده مردم می تواند به بی ثباتی سیاسی منجر شود لذا هرگونه راهکاری که بتواند موجب نهادمندی مشارکت مردمی بشود، در راستای تضمین ثبات سیاسی خواهد بود و بسترسازی مناسب بر اساس یک استراتژی مدون نظام جهت تقویت نهادهای مدنی و حزب که توده های سیاسی را برای تامین مطالبات خود از رودررویی با نظام مصون بدارد، می تواند مهمترین و اولی ترین راهبرد نظام باشد.