در نشست کویت چه گذشت

یکی از دیپلمات های عرب که در کنفرانس کویت شرکت کرده بود، اوضاع را در دو جمله زیر خلاصه کرد: <هم رایی بیش از این ممکن نبود و تنها جانشین برای این بیانیه عمومی این بود که کنفرانس بدون بیانیه پایان پذیرد یا اینکه با فروپاشی کنفرانس به مراتب بدتر از هر کنفرانس دیگری روبه رو شویم. ولی به هر حال اقدام ملک عبدالله محور اهتمام کسانی خواهد بود که تمایل دارند اوضاع را به سمت فروپاشی و انفجار نکشانند.>
همه کسانی که در کنفرانس کویت شرکت کرده بودند، تاکید می کنند که پیشنهاد ملک عبدالله پادشاه عربستان برای آنها غیرمنتظره بود، تا آنجا که گفته می شود حتی اعضای عالی رتبه ای از هیات عربستان از این پیشنهاد خبر نداشتند. هیچ کس نمی توانست حدس بزند که پادشاه عربستان ولو به صورت پوشیده سخن از کنار گذاشتن طرح صلح عربی به میان بیاورد یا اینکه پادشاه عربستان با بشار اسد بر سر یک میز بنشیند.
از طرف دیگر فراموش نکنیم که بیشترین هیاتی که از این اقدام ملک عبدالله شوکه شد، هیات مصری بود که بیان کرده بود رایزنی هایی که بین عربستان و مصر برقرار شد، شامل اقدامی در این خصوص نبوده است. حتی همه هیات ها فهمیدند که حسنی مبارک متمایل به دیدار با بشار اسد و امیر قطر نیست و وی به این شرط با نشست اختصاصی آشتی در اقامتگاه ملک عبدالله موافقت کرد که این نشست، بیش از یک نشست معارفه نباشد. در حین نشست سخنان تندی بین حسنی مبارک و امیر قطر رد و بدل شد، به طوری که بشار اسد مجبور شد پادرمیانی کرده و بیان کند که همه ما دیدگاه هایی متفاوت از یکدیگر داریم و سوریه از اینکه چنین اقدامی، فرصت جدیدی را برای نزدیک کردن دیدگاه ها در اختیار همه قرار می دهد، استقبال می کند. بشار اسد افزود ما می دانیم که نمی توانیم دیدگاه های خود را به دیگری بقبولانیم و برعکس، ولی اکنون باید از این فرصت استفاده کنیم و تلاش کنیم به بهترین وجه به فلسطین و مردم غزه کمک کنیم.
بعد از پایان نشست مصالحه، حسنی مبارک تصمیم گرفت پیش از موعد مقرر به قاهره برگردد و ابوالغیط وزیر خارجه خود را بدون هیچ دستورات جدیدی مسوول پیگیری این پرونده کند. همه این اقدام وی را یک نوع نارضایتی از عدم هماهنگی عربستان با مصر قلمداد کردند. کنفرانس کویت ادامه داشت ولی هنوز کشورهایی که در دوحه شرکت کرده بودند با احتیاط و شک و تردید به آشتی و مصالحه پیشنهادشده نگاه می کردند.
با آغاز جلسه بعدی کنفرانس کویت، مصری ها پیش نویس پیشنهادی خود را که شامل تایید اقدامات مصر در مورد غزه و طرح آتش بس مصر در مورد توقف درگیری ها و موکول کردن انجام گفت وگوهای فلسطینی با یکدیگر به سرپرستی مصر بود، ارائه کردند که در آن تاکید شده بود در این موضوعات مصر باید اختیار کافی برای انتخاب عملکردها داشته باشد. آنها از هرگونه اشاره ای به بازگشایی گذرگاه ها یا تایید مقاومت یا به رسمیت شناسی حکومت غزه خودداری کرده و علاوه بر این تاکید کرده بودند که روابط کشورها با اسرائیل نباید مورد بحث و بررسی قرار بگیرد.
در مقابل قطری ها نیز پیش نویس خود را ارائه کردند که در آن به بندهای بیانیه و تصمیمات کنفرانس دوحه اشاره شده بود و شامل تایید مقاومت و تعیین حکومت غزه و تایید آن به عنوان یک حکومت به انتخاب مردم و عدم مرتبط دانستن کمک ها به اوضاع سیاسی فلسطینی ها و تلاش برای انجام آشتی و مصالحه فلسطینی که منجر به بازسازی سلطه فلسطینی شود، بود. قطر همچنین در این پیش نویس خواسته بود طرح صلح عربی از دستورالعمل ها خارج شود و کشورهایی که روابطی با اسرائیل دارند هر چه سریع تر روابط شان قطع گردد و همه تلاش ها به برداشتن محاصره غزه و عدم تکرار حمله به آن معطوف شود.
در این میان عمان تلاش کرد یک پیش نویس تلفیقی از این دو دیدگاه ارائه دهد که به سرعت کنار گذاشته شد و تمام سخنرانی ها و اظهارنظرها به این دو دیدگاه محدود شد که به صورت اختلافات شدیدی نمود یافت.
در این میان تلاش شد کمیته ای شامل دیپلمات ها و سفرا و کارشناسان تشکیل شود که مامور تهیه بیانیه پایانی شوند، ولی این کمیته تا ساعت 2 بامداد جلسه داشت و به نتیجه ای نرسید و قرار شد همه این اختلاف ها به جلسه کنفرانس سران واگذار شود. کویت که می دید پیشنهاد آشتی و مصالحه ملک عبدالله در حال نابود شدن است، تماس هایی را با طرف های مختلف گرفت، ولی با تشکیل جلسه مشخص شد هیچ کدام از این تلاش ها به نتیجه نرسیده است. حمد بن جاسم بن جبر آل ثانی وزیر خارجه قطر بار دیگر بر نتایج کنفرانس دوحه و ضرورت تایید و ذکر آنها در بیانیه کویت تاکید کرد و از طرف دیگر ابوالغیط این امر را رد کرد و بر پیش نویس مصری تاکید کرده و گفت که کنفرانس دوحه یک کنفرانس رسمی نبود زیرا یک نماینده غیررسمی کشور عربی و یک کشور غیرعربی در آن شرکت کرده بودند که منظور وی خالد مشعل و احمدی نژاد بود.
عمرو موسی در ادامه پیشنهاد داد بیانیه کویت طبق روال آن تدوین شود، ولی در متن آن، از این موضوع یاد شود که این کنفرانس از مفاد بیانیه کنفرانس دوحه مطلع شده و به دنبال آن این بیانیه نیز به آرشیو اتحادیه کشورهای عرب افزوده شود. به دنبال آن ابوالغیط ناراحت شده و از جا برخاست ولی قبل از رفتن به سعودالفیصل کلماتی گفت که به دنبال آن سعودالفیصل گفت که پادشاه ما دیروز طرح مصالحه ای را بیان کرد و اکنون تمایل نداریم در سایه این اختلافات به این جلسه ادامه بدهیم و از جلسه خارج شد.
به دنبال آن امیر کویت و بشار اسد جلسه ای تشکیل دادند که مقامات مختلفی در این میان به اظهارنظر پرداختند و حتی ابوالغیط سعی کرد بهبود روابط با سوریه را دوباره مطرح کند که شاید بتوان از آن در این مورد بهره برداری کرد، ولی نتیجه ای در بر نداشت. حتی گفته می شود تمام اظهاراتی که در مورد مقاومت در آرشیو اتحادیه کشورهای عربی وجود داشت از این آرشیو حذف شده است؛ زیرا به نقل از یکی از دیپلمات ها نمی خواهند با تعریف غرب از مقاومت به عنوان تروریسم تعارضی داشته باشند.
به دنبال آن تلاش کردند موارد مربوط به غزه را که مورد توافق همگان بود در بیانیه درج کنند که شامل بازسازی غزه بود، ولی همین موضوع نیز شامل موضوعات بغرنجی مانند بازگشایی گذرگاه ها بود که مصر اصرار می کرد تنها معاهده ای که ممکن است آن را در مورد معابر عملی کنیم معاهده 2005 است که بین مصر و سلطه فلسطینی و با مشارکت اسرائیل و اتحادیه کشورهای اروپایی تهیه شد. مصر تاکید کرد که معابر تنها توسط نمایندگان سلطه فلسطینی باید بازگشایی شود و تلویحا بیان شد اسرائیل با بازگشایی معابر بدون موافقت مصر، سلطه رام الله و اتحادیه ها و سازمان های بین المللی موافقت نخواهد کرد.
البته قطر و سوریه سعی کردند توضیح دهند شرایط تغییر کرده و تلاش کردند شکاف بزرگی که بین فلسطینی ها وجود دارد را به همگان یادآوری کنند و تاکید کردند نباید برای ورود کمک ها به غزه از حکومت غزه باج خواهی و آنها را مجبور به امتیازدهی کنیم.