بهای نفت در بودجه کشورهای تولیدکننده

با تشدید بحران مالی و گسترش رکود اقتصادی در سراسر جهان، بهای نفت خام از سطح 147 دلار به کمتر از 40 دلار در هر بشکه سقوط کرد.این روند موجب بر هم خوردن تعادل بین درآمدها و هزینه های تولیدکنندگان و کاهش شدید حجم سرمایه گذاری برای توسعه میادین و افزایش تولید نفت شد. در حال حاضر یکی از بزرگ ترین نگرانی های تولیدکنندگان نفت پیش بینی قیمت ها در سال جاری است چون هرقدر پیش بینی به واقعیت نزدیک تر باشد، بودجه متعادل تر خواهد بود و میزان کسری احتمالی بودجه هم به حداقل خواهد رسید.
بدترین حالت، وجود اختلاف زیاد بین قیمت پیش بینی شده و قیمت تحقق یافته است. در چنین شرایطی بسیاری از تولیدکنندگان پیش بینی خود از قیمت نفت در سال جاری میلادی را کاهش داده اند. این اقدام بسیار منطقی به نظر می رسد چون احتمال کاهش هرچه بیشتر بهای نفت در شرایط کنونی جهان دور از انتظار نیست.
براساس پیش بینی برخی کارشناسان، در سال جاری (2009) بهای نفت به سطح 25 دلار در هر بشکه سقوط خواهد کرد. کاهش بهای نفت در بودجه به تولیدکنندگان و صادرکنندگان این کالا اجازه می دهد سطح هزینه های خود را به سطح درآمدهای پیش بینی شده نزدیک و از این طریق از وقوع کسری بودجه جلوگیری کنند.
به تازگی نشریه میس (مطالعات اقتصادی خاورمیانه) با انتشار گزارشی از تغییرات بهای نفت در بودجه صادرکنندگان خبر داده است.
براساس گزارش میس، از میان 18 صادرکننده نفت خام، هفت کشور با کاهش پیش بینی خود از بهای نفت در سال 2009، قیمت آن را در بودجه خود پایین آورده اند. در همین حال، هفت کشور بهای نفت در بودجه سال جاری خود را بالاتر از میانگین قیمت نفت در بودجه سال 2008 تعیین کرده اند اما چهار کشور در قیمت نفت بودجه خود تغییری نداده اند.
نوسان شدید بهای نفت برای کشورهایی که وابستگی بیشتری به درآمدهای نفتی دارند، خطرناک تر است. تقریباً تمامی اعضای سازمان اوپک معتقدند قیمت زیر 50 دلار برای هر بشکه نفت بسیار پایین و غیرقابل قبول است. بودجه اکثر کشورها با قیمت های بالاتر از 50 دلار به تعادل می رسد.
به عنوان مثال ونزوئلا برای ایجاد تعادل در بودجه و ترازهای مالی سال جاری خود به دو برابر این رقم یعنی 100 دلار در هر بشکه نیاز دارد. ایران نیز از جمله کشورهایی است که به نفت گران تر نیاز دارد. براساس پیش بینی کارشناسان، ایران برای ایجاد تعادل در ترازهای مالی خود به نفت 80 دلاری نیاز دارد. قیمت نفت در بودجه سال جاری ایران 5/37 دلار تعیین شده است. با این حال بسیاری از کشورهای عرب حوزه خلیج فارس با نفت 50 دلار و کمتر مشکلی ندارند هرچند برخی با تنظیم بودجه انبساطی احتمالاً با کسری بودجه مواجه خواهند شد.
براساس پیش بینی میس، کشورهای عربستان و کویت به نفت 50 دلاری، امارات به نفت 40 دلاری، الجزایر به نفت 20 دلاری و قطر به نفت 10 دلاری نیاز دارند تا در ترازهای مالی خود تعادل برقرار کنند. به طور میانگین بهای نفت در بودجه کشورهای تولیدکننده بین
35 تا 95 دلار در نوسان است.بالاترین قیمت نفت در بودجه تولیدکنندگان نفت از آن روسیه است.
قیمت نفت در بودجه سال 2009 روسیه معادل 95 دلار تعیین شده بود اما به تازگی پوتین (نخست وزیر) به وزارت دارایی این کشور دستور داده که بودجه سال جاری را بر مبنای نفت 41 دلاری مجدداً تنظیم کند.
قیمت نفت در بودجه مکزیک از 80 دلار به 70 دلار، در بودجه عمان از 55 دلار به 45 دلار، در بودجه ایران از 45 دلار به 5/37 دلار و در بودجه بحرین از 60 دلار به 40 تا 45 دلار کاهش یافته است اما این رقم در بودجه الجزایر از 19 دلار (میانگین قیمت نفت در بودجه امسال 2008) به 37 دلار افزایش یافته است.