جفری آدامز؛ عنصری نامطلوب یا...؟

گروه سیاسی ـ اداره اخبار و اطلا‌عات وزارت امور خارجه یکشنبه هفته گذشته از قول معاون اروپای این وزارتخانه نوشت: ایران در اعتراض به تصمیم دولت انگلیس به آزادی فوزی بداوی‌نژاد سردسته تروریست‌های مهاجم به سفارت کشورمان در سال 1359، سفیر انگلیس در تهران را به وزارت خارجه احضار کرد.
در همین خبر آورده شده که مهدی صفری معاون اروپای وزارت امور خارجه کشورمان روز یکشنبه با احضار جفری آدامز سفیر انگلیس در تهران به وزارت امور خارجه، مراتب اعتراض شدید جمهوری اسلا‌می ایران را به تصمیم انگلیس در خصوص آزادی فوزی بداوی‌نژاد سردسته گروه مهاجمان به سفارت کشورمان به اطلا‌ع وی رساند. در عین حال در بیستمین گردهمایی ائمه جمعه سراسر کشور که چهارشنبه هفته گذشته، هنگامی‌که علی کردان، وزیر کشور سخنرانی خود را شروع کرد، به نکته جالب توجهی در رابطه با سفیر انگلیس اشاره کرد که مورد توجه بسیاری از محافل خبری قرار گرفت.
کردان در جمع ائمه جمعه گفت:‌ حتما در یک مقطع مناسب فعالیت چهار ماهه سفیر انگلیس در تهران، با بررسی همه جوانب امنیتی و اطلا‌عاتی به اطلا‌ع همه مردم ایران خواهد رسید که در طول این چهار ماه در تهران چه کرده است.
در کل این مسئله که چنین موضوعی آیا در حیطه کاری وزیر کشور محسوب می‌شود یا نه، منظور او از یک مقطع زمانی مناسب چیست و آیا به کار بردن چنین عبارتی به این معنا نیست که این کار هیچگاه انجام نمی‌شود، و در نهایت اینکه اگر فعالیت‌های غیرمجازی از سوی سفیر انگلیس صورت گرفته چرا نظام تاکنون حضور او را در کشور تحمل کرده است؟ سوالا‌تی است که تعدادی از کارشناسان در گفت‌وگو با سیاست روز به آن پاسخ داده‌اند.
علی مطهرنیا کارشناس مسائل سیاسی و بین‌المللی در پاسخ به این سوال که آیا طرح چنین مسائلی در حیطه کاری وزیر کشور هست یا نه؟ گفت: اساسا در کشور ما بر مبنای تعهد شخصی و شرایط به مسئولیت‌های سیاسی بعضی از عناصر سیاسی، خارج از چارچوبهای تعیین شده ساختاری بر اساس تکلیف خویش اعتقاد و به آن مبادرت می‌ورزند.
مطهرنیا افزود:‌ این داستان کهنه‌ای است که در تاریخ ما به واسطه وجود این مقوله همواره تکرار شده و از یک جنبه مثبت و در عین حال از یک جنبه منفی برخوردار است. وی تاکید کرد: جنبه مثبت از این دیدگاه که انعکاس‌دهنده احساس تکلیف از سوی شخص است و از جنبه منفی هم اینکه نشان‌دهنده فقدان عنایت نیروهای ساختاری، مسئولیت‌های سیاسی و رسالت‌های مدنی است. ‌ مطهرنیا تصریح کرد:‌ باید اذعان داشت فضای گفتمانی ناظر بر تنظیم روابط سیاسی وزیر کشور به واسطه فضای موجود مطرح در حاشیه حرکت وی، می‌تواند به عنوان یک شاخص تاثیرگذار موردنظر باشد.
وی افزود: گفته می‌شود در ارتباط با سفرا و دیپلماتها مرجع مشخص‌کننده عملکرد یا نظارت‌کننده وزارت خارجه است و می‌توان پیامدهای رفتار آنها را در صحنه سیاست داخلی بررسی کرد.
مطهرنیا تاکید کرد: ‌کنش‌های خارج از مقررات و عرف دیپلماتیک می‌تواند در یک جامعه پیامدهای منفی و غیرحقوقی با نیت‌های سیاسی مشخص و تعریف شده داشته باشد، لذا می‌توان از نظر موضوع گفت چون وزیر کشور امنیت داخلی را بر عهده دارد با تریبون بررسی تاثیرات داخلی رفتارهای سفرای خارجه و بیان موضوع وارد بحث می‌شود. این کارشناس مسائل سیاسی و بین‌الملل افزود:‌ باید مدنظر داشت که انگلستان در صحنه سیاست داخلی ایران فعال شده و این فعالیت در ابعاد آشکار تهدید قومیت‌ها و... نیست، تلا‌ش انگلیسی‌ها در 15 سال اخیر در خاورمیانه و بازتعریف و نفوذ در ارکان سیاسی و حکومتی در ایران می‌تواند به عنوان یک فرضیه قابل تعمق در بحث کنکاش‌گران «ظریف‌بین» صحنه سیاست در منطقه و بالطبع در ایران مورد عنایت جدی قرار گیرد. وی تصریح کرد:‌ در این صورت اینکه گوینده و مطرح‌کننده چنین مسئله‌ای وزیر کشور یا وزرای دیگر باشند چندان تفاوتی نمی‌کند، آنچه که مهم است هوشیاری ملت در بستر تاریخ است و اینکه سیاستمداران و سیاست‌دانان ما باید همواره حافظه تاریخی خود را قوی دارند.
مطهرنیا خاطرنشان کرد: مقطع مناسب در سخنرانی وزیر کشور می‌تواند مقطع محال باشد و یا مقطع موجود؛ در هر صورت هر واژه‌ای حامل ابعاد گوناگون است و مولفه‌های یک موقعیت مناسب باید از طرف گوینده مشخص شود. وی در پاسخ به این سوال که چرا نظام با توجه به فعالیت‌های غیرمجاز سفیر انگلیس تاکنون حضور وی را در کشور تحمل کرده است؟ گفت:‌شاید سفیر تا اندازه‌ای نفوذ کرده که جلوی آن را نمی‌توان گرفت اما هوشیاری رده‌های مختلف نظام برای جلوگیری از نفوذ بیگانگان در سطوح مختلف نظام از اصول اساسی است که در وصیتنامه بنیانگذار جمهوری اسلا‌می ‌نیز بر آن تاکید شده است.
حشمت‌الله فلا‌حت‌پیشه عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلا‌می ‌نیز در این رابطه گفت:‌ فعالیت‌های سفیر انگلیس یک موضوع حاکمیتی و طبیعی است که وزیر کشور این موضوع را مطرح کرده و با فعالیت‌های وزارت اطلا‌عات و وزارت امور خارجه تداخلی ندارد. وی با اشاره به مقطع زمانی مناسب در سخنرانی وزیر کشور گفت: در دستگاه مربوطه تصمیم لا‌زم در این زمینه گرفته می‌شود و طبیعتا کردان در هماهنگی با وزارتخانه‌های مربوطه این مقطع مناسب را اعلا‌م کرده است و بعید است که منظور از این مقطع مناسب عدم اعلا‌م فعالیت‌های سفیر در کشور باشد. فلا‌حت‌پیشه خاطرنشان کرد:‌اگر مجموعه‌ای از فعالیت‌های غیرمجاز یک سفیر تشخیص داده شود وزارت امور خارجه می‌تواند تحت عنوان عنصر نامطلوب خواستار خروج سفیر مربوطه شود و در این رابطه حتما نظام به چنین نتیجه‌ای نرسیده و اگر به این نتیجه برسد، درنگ نمی‌کند.
این عضو کمیسیون امنیت ملی در پایان تاکید کرد:‌با توجه به اینکه ایران عضو کنوانسیون‌های بین‌المللی است، بر اساس قوانین این کنوانسیون اگر فعالیت نامطلوبی را تشخیص دهد می‌تواند خواستار خروج سفیر مربوطه از داخل سرزمین خود شود.
سعدالله زارعی نیز گفت: ‌به طور کلی سفارتخانه‌ها محل تنظیم روابط رسمی‌کشورها هستند اما در سال‌های گذشته خبرهای متعددی از فعالیت‌های غیرآشکار غیرقانونی و ناهماهنگ با دولت ایران از سوی برخی سفارتخانه‌های اروپایی وجود داشته است، به عنوان مثال جمع‌آوری اخبار خاص اقتصادی ایران به منظور ارزیابی میزان تاثیر قطعنامه‌های اخیر شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران می‌کردند. زارعی افزود:‌در این رابطه بعضی سفارتخانه‌ها از طریق تماس با مخالفان دولت ایران و بعضی محافل خاص که غیرقانونی بودند جمع‌بندی‌های غیرواقعی تهیه کرده بودند که این گزارش‌ها مبنای تصمیم گیری شورای امنیت علیه ایران شد در حالیکه بعدها اکثر اعضای شورای امنیت بر نادرست بودن جمع‌بندی‌ها اذعان و اظهار تاسف کردند. وی گفت: موارد دیگری هم در فعالیت بعضی سفارتخانه‌های اروپایی در ایران مشاهده می‌شود، شامل تماس‌های منسجم و معنی‌دار با مخالفان دولت ایران در درون این سفارتخانه‌ها، بعضی از آنها نیز جلسات منظمی‌با حضور عده‌ای افراد سلطنت طلب و عده‌ای از افراد موسوم به ملی ـ مذهبی برگزار کردند و در این جلسات به این افراد خط داده شد و آنها را به اقدامات ضدملی تشویق کردند و بسیاری فعالیت‌های دیگر از این دست نیز انجام شده است.
زارعی تاکید کرد: هر چند اقدامات غیردوستانه یک مانع مهم در توسعه و تعمیق و تداوم روابط سیاسی و اقتصادی ایران با این کشورها می‌شود. طبق اشاره بعضی سفارتخانه‌های اروپایی گروه 1+5 اقدامات ضد ایرانی خود را از حالت غیر آشکار به آشکار نیز درآوردند که این نشان می‌دهد اغماض مقامات ایرانی با واکنش غیرمسئولا‌نه و غیردوستانه آنها مواجه شد و این بوی نوعی تجاوزطلبی آشکار می‌دهد که طبعا پذیرفتنی نیست. وی در رابطه با حضور وزیر کشور در این مسئله گفت: وزیر کشور به عنوان مسئول امنیت داخلی ایران فعالیت‌های غیرقانونی بعضی سفارتخانه‌ها را تذکر داده و دقیقا در چارچوب شئونات و وظایف وزیر کشور است.
زارعی خاطرنشان کرد: تذکر وزیر کشور گام اول در مواجهه با اقدامات غیرقانونی این سفارتخانه‌ها به حساب می‌آید و طبعا اگر تداوم یابد گام‌های بعدی توسط مسئولا‌ن دستگاه‌های امنیتی و سیاسی کشور برداشته می‌شود و وزارت خارجه نیز به وظایف خود عمل می‌کند اما البته گرایش ایران به محدود کردن سفارتخانه‌های خارجی نیست و شاید بتوان گفت سفارتخانه‌ها در ایران به نسبت اکثر کشورها آزادترین شرایط را دارند و دولت ایران مایل است روابط خارجی خود را بیش از این توسعه دهد.
وی افزود: وزیر کشور به عنوان مسئول امنیت داخلی اولین تذکر را به این سفارتخانه‌ها داده اگر چنانچه این سفارتخانه‌ها اقدامات غیرقانونی و غیردیپلماتیک و غیردوستانه را متوقف نکنند طبعا گام بعدی می‌تواند اطلا‌ع‌رسانی عمومی ‌به قصد آگاه‌سازی مردم باشد و زمان آن می‌تواند دور یا نزدیک باشد که این مسئله بستگی به انجام جمع‌بندی‌ها دارد. وی در پایان گفت:‌دستگاه‌های سیاسی و امنیتی در برابر اقدامات غیرقانونی سکوت نمی‌کنند و در این مورد خاص هم طبعا تذکرات لا‌زم توسط دستگاه‌های مربوطه به وزیر مذکور اعلا‌م شده است.