2005 سالی پرتلاطم برای ژاپنی‌ها

ژاپن در سال 2005 میلادی مواجه با مسایل و رویدادهای مهم در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بود.
در عرصه سیاسی مهمترین رویداد سیاسی ژاپن در سال 2005 میلادی، انحلال مجلس نمایندگان از سوی «جونیچیرو کویزومی» نخست‌وزیر 63 ساله ژاپن در شهریور ماه گذشته و پیروزی حزب حاکم لیبرال دمکرات در انتخابات پیش‌هنگام این مجلس بود.
به گزارش ایرنا، جونیچیرو کویزومی هفدهم مردادماه گذشته به دنبال رد لوایح جنجالی خصوصی‌سازی سازمان پست ژاپن از سوی مجلس مشاوران، اقدام به انحلال مجلس نمایندگان و اعلام انتخابات زودرس این مجلس در هفدهم مردادماه گذشته کرد.
در نشست مجلس 242 نفره مشاوران، به دلیل بروز شکاف در میان نمایندگان حزب حاکم لیبرال دمکرات، در برابر 125 رأی منفی نمایندگان به این لوایح، 108 نفر به این لوایح رأی مثبت داده بودند.
حزب لیبرال دمکرات به رهبری جونیچیرو کویزومی نخست‌وزیر ژاپن در انتخابات مجلس 480 نفره مجلس نمایندگان در 20 شهریور ماه (یازده سپتامبر) برگزار شد، موفق گردید یک پیروزی خیره‌کننده به دست آورد.
حزب لیبرال دمکرات در این انتخابات با بهره‌گیری از آنچه برخی از مخالفان دولت آن را «جادوی کویزومی» نامیدند که توانست 296 کرسی به دست آورد یک اکثریت عالی با حاشیه امنیتی در مجلس نمایندگان شمرده می‌شود.
این برای اولین بار در 15 سال گذشته بود که حزب لیبرال دمکرات موفق می‌شد اکثریت کرسی‌های مجلس نمایندگان را به دست آورد.
کویزومی بدین ترتیب در پرتو نتایج بزرگ این انتخابات توانست ضمن ترمیم کردن شکاف ایجاد شده در حزب حاکم لیبرال دمکرات به دلیل بروز اختلاف جدی ناشی از ادامه برنامه‌های اصلاحی‌اش چون لوایح خصوصی‌سازی سازمان پست و تحکیم جایگاه حزبی‌اش، حزب مخالف دمکراتیک را نیز بشدت تعضیف کند.
کویزومی نتیجه این انتخابات را نشانه حمایت بارز مردم ژاپن از سیاست‌های وی اعلام کرده است. از سوی دیگر حزب دمکراتیک ژاپن به رهبری کاتسویا اوکادا مهمترین حزب مخالف و رقیب عمده حزب حاکم لیبرال دمکرات، بازنده اصلی انتخابات مجلس نمایندگان بود.
این حزب که در این انتخابات تنها 113 کرسی به دست آورد بسیار دور از انتظار می‌نمود.
اوکادا پس از این انتخابات، با قبول مسئولیت این شکست بزرگ از طرفدار حزب دمکراتیک ژاپن از رهبری این حزب استعفا و جایش را به سیجی مائه‌هارا داد.
در جریان این اتنخابات حزب کومیتونوین 31 کرسی، حزب کمونیست 9 کرسی، حزب سوسیال دمکراتیک 7 کرسی، حزب جدید تاسیس «مردم» 5 کرسی، حزب جدید تأسیس «نیپون» یک کرسی، حزب جدید تاسیس «زمین خوب» (دایچی) یک کرسی و مستقل‌ها 18 کرسی کسب کردند. به دنبال این پیروزی خیره‌کننده یکی دیگر از رویدادهای مهم سیاسی و اقتصادی ژاپن در سال 2005 میلادی رقم خورد. مجالس نمایندگان و مشاوران ژاپن در اواسط مهرماه گذشته به دلیل جو روانی ایجاد شده ناشی از پیروزی سنگین حزب حاکم لیبرال دمکرات در انتخابات مجلس نمایندگان، بدون مشکل خاصی به لوایح خصوصی‌سازی سازمان پست رأی مثبت دادند.
این لوایح برای تصویب این‌بار برخلاف مرحله قبلی از حمایت قاطع نمایندگان حزب حاکم لیبرال دمکرات و پشتیبانی اعضای حزب کومیتونوین که با این حزب در ائتلاف است، برخوردار بودند. براساس لوایح یاد شده، از اول اکتبر سال 2007 میلادی، سازمان پست ژاپن بزرگترین نهاد مالی جهان شمرده می‌شود که به چهار واحد تخصصی تقسیم خواهد شد مسئولیت اداره آنها نیز بر عهده یک شرکت گذاشته می‌شود.
دو بخش پس‌انداز و بیمه سازمان پست نیز براساس لوایح یاد شده قرار است تا 30 سپتامبر 2017 میلادی به‌طور کامل خصوصی شوند.
کویزومی نخست‌وزیر ژاپن، خصوصی‌سازی این شرکت عمومی را از جمله مهمترین برنامه‌های اصلاح ساختاری‌اش عنوان کرده بود.
به‌دنبال موفقیت کویزومی در تصویب این لایحه، وی در نهم آبان ماه گذشته کابینه جدیدش را معرفی کرد به‌دلیل ویژگی‌های خاص آن بیش از سایر کابینه‌های قبلی‌اش مورد توجه قرار گرفت.
از 24 آوریل سال 2001 میلادی کویزومی با شعار پیشبرد اصلاحات پایه‌ای به‌ویژه در بخش‌های اقتصادی زمامداری ژاپن را به‌عهده گرفت، این برای سومین بار بود که کابینه‌اش را به‌طور اساسی اصلاح می‌کرد.
«شینزو آبه» 51 ساله دبیر و سخنگوی ارشد دولت، تاروآسو 65 ساله وزیر امورخارجه و ساداکازو تانیگاکی 60 ساله وزیر دارایی ازجمله جانشینان احتمالی کویزومی شمرده می‌شوند.
کویزومی گفته است، در سپتامبر سال آینده 2006 میلادی پس از پایان دوران رهبری‌اش در حزب حاکم لیبرال دمکرات از قدرت کناره خواهد گرفت.
در کنار این مساله مهم، حضور پررنگ آسو و آبه و محافظه‌کاران در کابینه جدید نیز موید گرایش بیشتر کابینه جدید ژاپن به‌سوی طیف محافظه‌کاران و یا بازها شمرده می‌شود. شینزو آبه و تاروآسو از بازهای حزب حاکم لیبرال دمکرات شناخته می‌شوند.
تمدید مدت مأموریت نیروهای ژاپنی در شهر سماوه در جنوب عراق در چارچوب قانون پشتیبانی از بازسازی عراق هم از دیگر رویدادهای بزرگ در سال 2005 میلادی در ژاپن شمرده می‌شود. دولت ژاپن در هفدهم آبان ماه گذشته مدت مأموریت نیروهای ژاپنی را در عراق برای یک‌سال دیگر تمدید کرد. در حال حاضر حدود 600 نیروی ژاپنی در شهر سماوه در جنوب عراق مستقر هستند، با تصمیم دولت ژاپن، مأموریت نیروهای ژاپنی در عراق تا 14 دسامبر سال آینده 2006 میلادی به‌طول خواهد انجامید.
ناکامی ژاپن برای عضویت دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد هم از دیگر رویدادهای خبرساز این کشور در سال 2005 میلادی شمرده می‌شود.
ژاپن با وجود تلاش‌های دیپلماتیکی که به‌عمل آورد موفق نشد پیشنهاد «گروه چهار» درخصوص افزایش اعضای دایم شورای امنیت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در اواخر شهریور ماه گذشته را به تصویب برساند.
پس از این ناکامی، رسانه‌های ژاپنی به نقل از مقامات دولتی عنوان کردند دولت ژاپن درصدد است همزمان با ارایه پیشنهاد کم کردن سهم این کشور در تأمین بودجه سازمان ملل، پیشنهاد افزایش سهم روسیه و چین برای تأمین بودجه این سازمان را به سازمان ملل متحد ارایه کند.
به دنبال انتشار این خبرها، کویزومی نخست‌وزیر ژاپن اواخر مهرماه گذشته گفت، سهم بالای کشورش در تأمین بودجه سازمان ملل بار مالی سنگینی برای ژاپن شمرده می‌شود.
ژاپن در سال 1956 میلادی به سازمان ملل متحد پیوسته است، در حال حاضر بعد از آمریکا بزرگترین کمک‌کننده به این سازمان شمرده می‌شود. از دیگر مسایل خبرساز در سال 2005 میلادی طرح مساله جانشینی امپراتوری ژاپن و گزارش مهم هیات مشاوران نخست‌وزیر ژاپن در این باره بود. گروه مشاوره دولت ژاپن اواخر آذرماه گذشته گزارش نهایی‌اش را درباره دادن اجازه به زنان برای رسیدن به مقام امپراتوری این کشور، تسلیم «جونیچیرو کویزومی» نخست‌وزیر ژاپن کرد. بدین‌ترتیب پیشنهاد تغییر قانون خاندان امپراتوری ژاپن به گونه‌ای که زنان نیز بتوانند بر تخت امپراتوری این کشور بنشینند، عملاً وارد روند اجرایی و قانونی شد.
گروه مشاوره 10 نفره نخست‌وزیر ژاپن از شخصیت‌های بسیار بانفوذی تشکیل شده است از اوایل بهمن ماه سال گذشته بحث و گفت‌وگو درباره این مساله بسیار حساس را آغاز کرده بودند.
از دیگر مسایل مهم دیگر سال 2005 میلادی بروز تنش شدید میان دو قدرت زرد یعنی ژاپن و همسایه بزرگش چین است. این تنش در اوایل فروردین ماه گذشته به دنبال گسترش تظاهرات ضدژاپنی در چین در اعتراض به آنچه آن را تحریف وقایع تاریخی در کتب درسی در ژاپن می‌خواندند و نیز حمله تظاهرکنندگان خشمگین به برخی از مراکز و نهادهای اقتصادی و سیاسی متعلق به ژاپنی‌ها، به اوج خود رسید.
در حال حاضر اجرای برنامه‌های اکتشاف منابع گازی و نفتی از سوی چین در منطقه مورد اختلاف دو کشور در دریای چین شرقی، بحث کتب تاریخی مدارس ژاپن، بالا گرفتن اختلاف اراضی برسر جزایر سن‌کاکو و نیز دیدارهای جونیچیرو کویزومی نخست‌وزیر ژاپن از معبد شینتویی یاسوکونی ازجمله مواردی است که بر روابط توکیو و پکن سایه سنگین انداخته است.
هرچند در ورای این مسایل ظاهری، عوامل دیگری نیز هستند که سبب یخ بستن روابط چین با ژاپن شده است.
در چارچوب سند جدید همکاری‌های امنیتی ژاپن و آمریکا که در اوایل اسفندماه سال گذشته از سوی مقامات ارشد دفاعی و سیاسی دو کشور در واشنگتن تدوین شد، مساله افزایش توان نظامی چین برای اولین بار مورد اشاره قرار گرفته است.
براساس بیانیه امنیتی ژاپن و آمریکا، ازجمله مهمترین اهداف راهبردی مشترک دو کشور در منطقه آسیا و اقیانوس آرام، تضمین امنیت ژاپن، تشویق به حل صلح‌آمیز مسایل مرتبط با تنگه تایوان از طریق صلح‌آمیز و از راه گفت‌وگو و تشویق چین به شفاف‌سازی امور نظامی‌اش بود.
در سیاست جدید دفاعی ژاپن در اواخر سال 1383 به تصویب رسید نیز افزایش بودجه نظامی چین به همراه ارتقای سطح توانایی هسته‌ای، موشکی و مدرنیزاسیون نیروهای هوایی، دریای و زمینی این کشور و افزایش تنش میان چین و تایوان ازجمله عواملی ذکر شده که ضمن تاثیرگذاری عمیق بر امنیت منطقه می‌توانند مایه دل‌نگرانی امنیتی ژاپن شوند.
براین اساس ژاپن پشتیبانی‌اش را از کشور چین واحد اعلام کرده است، برای اولین بار درخصوص حل مساله تایوان با چین به‌صورت صلح‌آمیز، با آمریکا به یک توافق راهبردی و آشکار می‌رسد.
اعلام تمامی این موارد سبب تحریک و خشم چینی‌ها شده، سبب شده است، اختلافات چین با ژاپن درحال‌حاضر ریشه‌های امنیتی و استراتژیک بیابد.
شاید یکی از علل که سبب شده مسایل تاریخی و ارضی کره جنوبی و ژاپن، سرنوشتی همانند مورد چین نیابند، همین موارد عنوان شده است.
در حال ‌حاضر نیز کره‌جنوبی و ژاپن بر اثر مسایل تاریخی و نیز رویدادهای کویزومی از معبد یاسوکونی و نیز بحث اختلاف ارضی دچار مشکل شده است. آخرین پیامد این اختلاف‌ها لغو نشست سه‌جانبه سران چین، کره‌جنوبی و ژاپن در حاشیه نشست شرق آسیا بوده است که به تازگی در مالزی برگزار شد.
مقامات چین در ظاهر به دلیل اعتراض به دیدار اخیر کویزومی از معبد یاسوکونی موافق برگزاری این دیدار نبودند. دیدار جونیچیرو کویزومی نخست‌وزیر ژاپن در 25 مهرماه گذشته از معبد یاسوکونی ازجمله خبرهای جنجالی این کشور در سال 2005 میلادی شمرده می‌شود، سبب اعتراض شدید کشورهای منطقه ازجمله چین و کره‌جنوبی و نیز احزاب مخالف داخلی شد.
معبد یاسوکونی (Yasukuni) وقف ژاپنی‌های شده است که در جریان جنگ‌های صورت گرفته از سال 1853 میلادی تا پایان جنگ جهانی دوم کشته شده‌اند.