نقد از درون

حسن کربلایی / hassankarbalaei@gmail.com
"من معتقدم که همه ما اشتباه کرده‌ایم در درجه اول می‌گویم خودم اشتباه کردم و بعد می‌گویم جریان اصلاح‌طلبی اشتباه کرده است و دچار توهم عجیبی شد."(1)
مطالبی که در بالا خواندید بخشی از پاسخ‌های حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد خاتمی در گفتگو با خبرنگاری ایسنا به مناسبت 16 آذر است.
اشتباه چه بود؟ توهمی که جریان اصلاح‌طلبی دچار آن شد چیست؟
برای پاسخ به این پرسش‌ها بهتر است برگردیم به بخش دیگری از پاسخ‌های ایشان. آقای خاتمی ادامه می‌دهد: "من به دوستانمان می‌گفتم که برمبنای انقلاب اسلامی حرکت کنید، قانون اساسی را بپذیرید و اولویت‌ها را مشخص کنید."(2)
او در بخش دیگری از سخنان خود، از برخی دانشجویان گلایه کرد که؛ "چرا مردمسالاری را جدای از دین می‌خواستند."
جنبش اصولگرایی بر مبنای این تئوری که اسلام، نظام، قانون اساسی و جایگاه رهبری و ولایت فقیه چهار اصل تغییرناپذیر و اعتقادی است و باید پای بر آن فشرد، پدید آمد.
بی‌مهری‌ها به اسلام و نظام و قانون اساسی از سوی برخی اصلاح‌طلبان در سال‌های 76 تا 84 علت پیدایش جنبش اصولگرایی است این جنبش در درون جبهه اصلاحات نیز طرفدارانی مومن داشت و می‌توان موضع‌گیری‌های آقایان کروبی و خاتمی را در برخی مقاطع محصول همین طرفداری مومنانه تلقی کرد. فریاد حوزه‌های علمیه و مراجع عالیقدر و نیز دلسوزی اساتید دانشگاه در سال‌های اخیر مبنی بر اینکه نقد دین و نقد نظام غیر از فحاشی و هتاکی و تحریف است، گوش شنوایی در درون جبهه اصلاحات پیدا نکرد. لذا فروپاشی و ریزش رأی امری محتوم بود و در سه چهار انتخابات اخیر دیدیم آنچه باید بشود شد.
هنوز جریان ضددین و ضدانقلاب در درون جبهه اصلاحات رمق دارد، این جریان مامور بود ثابت کند مردم‌سالاری دینی مفهومی متناقض است. دموکراسی‌خواهی فقط با کنار نهادن دین از حوزه سیاست ممکن است. جدایی نهاد سیاست از نهاد دین و سکولاریزه کردن حکومت یک امری محتوم است. در این راه به مانیفست‌نویسی روی آوردند. مقالات و مصاحبه‌های فراوانی در مطبوعات تدارک دیدند. حمایت جهانی را هم به خود جلب کردند اما هر چقدر جلوتر می‌رفتند از مردم فاصله بیشتری می‌گرفتند. تا اینکه مردم دور و اطراف آنها را خالی کردند آنها ماندند و ننگ حمایت اجنبی!
نقدهای آقایان موسوی خوئینی‌ها، سیدمحمدخاتمی و مهدی کروبی از این جریان انحرافی در درون جبهه اصلاحات را می‌توان یک حرکت پالایشی در جهت شفاف‌سازی در حرکت‌های سیاسی و نیز نوعی همگرایی با جریان اصولگرایی تلقی کرد. ادامه این حرکت تضمین مقاومت در داخل در برابر مداخلات بیگانگان و نیز حفظ وحدت و همبستگی ملی است. ما این را رویکردی مبارک می‌دانیم.