درس‌های قیام بزرگ «بخش اول»

دکتر محسن اسماعیلی
به رغم گذشت قرن‌ها بار دیگر با فرارسیدن محرم خیمه اندوهی بی‌پایان بر دل و جان همه شیفتگان و آزادگان جهان سایه افکنده و در کنار ابراز احساساتی بی‌نظیر، چرایی و فلسفه این قیام بزرگ مورد پرسش قرار می‌گیرد. در این باره بسیار گفته‌اند و نوشته‌اند، ‌اما شایدآموختن شیوه زندگی عزتمندانه به مسلمانان از مهم‌ترین یافته‌های آن باشد.
عزت به معنای شرافت، قوت و شکست‌ناپذیری است که حقیقتا و اصالتا اختصاص به پروردگار دارد، اما بندگان واقعی نیز می‌توانند در سایه اتصال به معدن عظمت الهی عزت یابند. امام حسین(ع) حجت اموجه ما بر این ادعاست که به دلیل کمال انقطاع توانست به جایی برسد که در بی‌نظیرترین شرایط دشوار روزگار به اوج آسمان عزت پرواز کند و با افتخار به این دارایی‌ جان خویش را برای حفظ آن فدا کند.
« عزت حسینی» از این باب می‌تواند و باید الگوی چگونه زیستن و چه سان مردن باشد و درس آموز همه روزگار گردد.
نخستین درسی که باید در این مکتب آموخت آن است که جهان بینی خاصی که این عزت و افتخار را به ایشان ارزانی داشت چه بود و سپس باید از او آموخت که برای حفظ و توسعه این فضیلت چه باید کرد؟
از مجموعه گفتارها و آموزه‌های عملی که ازآن بزرگوار برای ما گزارش کرده‌اند چنین در می‌یابیم که او اساسا انسان را از‌آن جهت که برترین آفریده خداست و به او انتساب و تعلق دارد، از چنان شرافت و کرامت ذاتی برخوردار می‌داند که سرخم کردن در پیشگاه غیر خدا را منتهاب ذلت و خواری و دور از شان آدمی می‌داند.
حضرت سیدالشهدا(ع) اصولا فلسفه عبادت را نیز یادآور شدن همین نکته و توجه به عزت و غنایی می‌داند که خداوند به انسان اعطا فرموده و نباید قربانی نادانی و آزمندی اوگردد.
آدمی باید به این عزت خداداد افتخار کند، ‌همه رزق و برق دنیا را در برابر آن ناچیز شمارد و به مقابله با هرکس و هر چیری بپردازد که به دنبال عبودیت طاغوت و خواری انسان است.
این مقابله در دو حوزه اندیشه و عمل تجلی می‌یابد. در حوزه نظری پیراستن دامان دین از غبار بدعت‌ها و خرافات و نمایاندن گوهرن به دیگران است و در حوزه علمی نیز مبارزه با ستم و انحراف « اصلاح امت» تعبیر جامع آن حضرت برای تلاش‌هایی است که در هر دو حوزه مذکور انجام داده است؛ چرا که دین نیازمند اصلاح نیست؛ آنچه ممکن است منحرف و نیازمند اصلاح شود مدعیان دین هستند و نه دین.