طبل جنگ تمدن‌ها به صدا در می‌آید(بخش اول)

حسن بنانج
«آمریکا کشوری است که در آن چه که جنگی طولانی خواهد بود، درگیر شده است». این جمله سرآغاز پیشنهاد جدیدی است که دولت آمریکا موظف است هر چهار سال یک بار تحت عنوان «بازنگری چهار ساله دفاعی» (QDR) به کنگره این کشور ارائه دهد. این سند در کنار مواضع و پیشنهادهای دیگر،‌ حکایت از این دارد که واشنگتن درصدد است تاکتیک‌های نظامی‌ خود را در سال‌های آینده تغییر داده و بر مبنای تحولات جدید در عرصه بین‌الملل همچنان جنگ‌طلب باقی بماند.
براساس این راهبرد جدید، نیروهای ویژه ارتش آمریکا قادر خواهند بود بدون اطلاع قبلی و به طور مخفیانه در همه جای جهان دست به عملیات بزنند و واحدهای جدید خواهند توانست سلاح‌های هسته‌ای را ردیابی کرده و آنها را از کار بیندازند. در این طرح، تدابیر اطلاعاتی گسترده‌تر و نیز استفاده از تعداد بیشتری از هواپیماهای بدون سرنشین برای گشت‌زنی،‌ جاسوسی و حمله پیش‌بینی شده است. تعداد سرباز بیشتری نیز برای جنگ روانی تعلیم داده خواهند شد. در حال حاضر فرماندهی عملیات‌های ویژه 53 هزار نیروی نظامی دارد.
این استراتژی دفاعی، برای مقابله با تهدید سلاح‌های میکروبی، تدابیر درمانی در نظر گرفته و براساس آن، موشک‌های جدید متعارف و دوربرد تولید خواهد شد. ارتش آمریکا می‌گوید تمامی این تدابیر برای جنگ با دشمنانی شبیه به شبکه القاعده در عصر اطلاعات در نظر گرفته شده،‌ جنگی که با کشوری دیگر در عصر صنعتی بسیار متفاوت است. این دومین سندی است که تحت نظارت «دونالد رامسفلد»، وزیر دفاع آمریکا تهیه شده است. وی به دفعات اظهار داشته زمانی می‌تواند از دولت کناره‌گیری کند که بتواند کار «تغییر شکل» را که وی برای ارتش در نظر دارد، به سرانجام برساند.
سند جدید بازنگری دفاعی چهار ساله ظرفیت ارتش آمریکا را در واکنش به درگیری‌های غیرمتعارف افزایش می‌دهد این سند به ویژه بر درس‌های آموخته شده از جنگ در عراق و افزایش 15 درصدی تعداد نیروهای ویژه آمریکا تأکید دارد. یکی از اقدامات اصلی در این سند این است که جابجایی شماری از زیردریایی‌ها و ناو هواپیمابر «آتلانتیک» به سوی اقیانوس آرام برای رویارویی تهدید بزرگ پکن پیش‌بینی شده است.
وزیر دفاع آمریکا خاطرنشان کرد: آمریکاییان باید متوجه شوند که نباید انتظار یک آتش‌بس یا ترک مخاصمه را داشته باشند. این جنگی با «ماهیتی متفاوت» است که ارتش آمریکا در آن به طور گسترده حضور نخواهد داشت. سند QDR جدید از آن جهت اهمیت دارد که بخشی از نحوه مواجهه آمریکا را با چالش‌های امنیتی در آینده‌ای نزدیک معرفی می‌کند.
بارزترین نکته در این طرح که آن را از سند بازنگری چهار سال پیش متمایز می‌کند، این است که نیروهای آمریکایی موظف هستند گستره فعالیت‌های خود را به تمام نقاط دنیا توسعه داده و نباید عملیات برون‌مرزی خود را تنها به اروپا، خاورمیانه و بخشی از آسیا محدود کنند. طرح بازنگری جدید همچنین یک تخطی آشکار از تأکید سنتی پنتاگون بر فنون متعارف جنگی علیه دولت ملت‌ها و متمرکز کردن آنها بر شکست شبکه‌های تروریستی، مقابله با تهدیدهای هسته‌ای، شیمیایی، بیولوژی و جلوگیری از تبدیل شدن قدرت‌های روبه رشدی مانند روسیه، هند و چین به دشمنان آمریکا محسوب می‌شود.
این طرح همچنین انجام عملیات‌های مخفی را توسط نیروهای علمیات ویژه (SCF) که قادر باشند دهها مأموریت را به طور همزمان به اجرا درآورند،‌ مورد تأیید قرار می‌دهد. چنین عملیات‌هایی یک معنی دارد و آن این است که باید شاهد اقدامات مشابهی بود که برای شکار نفر دوم القاعده در پاکستان انجام گرفت. تنها نتیجه این عملیات مرگ 17 زن و کودک پاکستانی بود و پس از آن خشم و انزجار مردم این کشور نسبت به آمریکایی‌ها نیز فزونی یافت. اما مهمتر از آن این است که عملیات‌هایی از این دست در واقع استقلال کشورهای هدف را با تردید مواجه می‌سازد.
مواضع رامسفلد
اظهارات «دونالد رامسفلد»، وزیر دفاع آمریکا در میان اعضای کنفرانس مونیخ نیز بخش دیگری از نیات آمریکا را برای توسعه فعالیت‌های نظامی‌اش طی چند سال آینده روشن می‌کند. وی در سخنان خود به طور غیرمستقیم پذیرفت که سیاست یک جانبه‌گرایی آمریکا در جنگ علیه تروریسم کارساز نبوده و خواستار اتحاد اروپا در مواجهه با تروریسم کارساز نبوده و خواستار اتحاد اروپا در مواجهه با تروریسم و تکثیر تسلیحات هسته‌ای شد. رامسفلد ابراز امیدواری کرد که روابط دو سوی آتلانتیک احیا شده و پیمان ناتو تقویت گردد.
وی برای این که جنگ علیه تروریسم را به عنوان دردی مشترک برای آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها تشبیه کند، بدون اشاره به میزان تأثیری که حضور نیروهای کشورش در افزایش سطح خشونت‌ها در عراق داشته است، به نیت گروههای «تروریستی» در این کشور اشاره کرده و صریحاً اعلام نمود که این گروهها در صدد هستند با آموزش و استخدام نیروهای بیشتر، یک امپراتوری اسلامی را روی کار آورند.
بسیاری از تحلیلگران امور بین‌الملل در زمان حمله آمریکا به عراق شاهد بودند که تا چه حد نظرات و مواضع آمریکا و اروپا بر سر موضوعات مختلف با یکدیگر در تضاد بودند. این در حالی است که به عقیده برخی از این تحلیلگران هم اکنون این مواضع ناهمگون تا حد زیادی به هم نزدیک شده‌اند. آنان اتخاذ مواضع تقریباً یکسان آمریکا و اروپا را برای اعمال فشار علیه سوریه و رویکردی نزدیک به هم آنها در قبال پیروزی حماس در فلسطین را به عنوان شواهدی برای این مدعای خود برمی‌شمردند.
اما شاید بتوان گفت که بارزترین بهانه برای همنوایی اروپا با آمریکا در چاپ اخیر کاریکاتورهای موهن در مورد پیامبر گرامی اسلام نمود پیدا کرد. اگرچه رسانه‌های آمریکایی به دلیل احترامی که جامعه این کشور برای ادیان مختلف به خصوص اسلام قائل است،‌هرگز موفق به انتشار این کاریکاتورها نشدند، اما مطبوعات اروپایی به بهانه نهادینه بودن آزادی بیان همچنان بر چاپ کاریکاتورهای مذکور ادامه داده و پافشاری بر این رویه را حق خود اعلام کردند.
برخی از کارشناسان معتقدند که این پافشاری تنها یک معنی می تواند داشته باشد و آن این است که اروپا در واقع خود را برای برخورد تمدن‌ها آماده می‌کند و هیچ بعید نیست که برای رسیدن به اهداف خود در این راستا،‌ همراهی با آمریکا را در جنگ علیه تروریسم ضروری تلقی کند. به نظر می‌ردس که آمریکایی‌ها نیز خود از این همراهی رضایت داشته و حتی از آن نیز حمایت می‌کنند. رامسفلد برای این که بر این نکته صحه بگذارد، در مونیخ اعلام کرد که نه تنها آمریکا و اروپا در منافع مشترک هستند، بلکه جهانی متمدن با ارزش‌ها و تاریخی مشترک را تشکیل می دهند که باید با نیروهای خواهان تشکیل امپراتوری جهانی تندروهای اسلامی، رودررو شوند.
بودجه دفاعی 2007
با وجود نگرانی‌های فزاینده دولت آمریکا در مورد جلوگیری از فروپاشی دولت‌ها در نقاط استراتژیک جهان، جورج بوش رئیس جمهور این کشور پیشنهاد داده تا بودجه مربوط به توسعه و کمک به قربانیان حوادث غیرمترقبه کاهش یافته و در عوض بودجه دفاعی در حدود 7 درصد افزایش داده شود.
براساس درخواست بودجه سال 2007 که دولت بوش به کنگره ارائه کرد، هزینه‌های پنتاگون سال آینده تا حدود 440 میلیارد دلار افزایش خواهد یافت و این منهای 120 میلیارد دلاری است که بوش برای تخصیص دادن به هزینه‌های مورد نیاز در عملیات‌های نظامی خود در عراق و افغانستان تا ماه سپتامبر که سال مالی به پایان خواهد رسید، انتظار دارد.
در عوض درخواست بوش برای کمک خارجی در سال 2007 تقریبا مانند سال گذشته همان رقم 24 میلیارد دلار باقی مانده است که این میزان در واقع برابر همان هزیه‌ای است که واشنگتن طی کمتر از 5 ماه در عراق صرف می‌کند افزون بر این رئیس جمهور آمریکا خواستار حدود 20 درصد کاهش کمک توسعه‌ای از 5/1 میلیارد به 26/1 میلیارد دلار و همین میزان کاهش در بودجه مربوط به هزینه‌های کمک‌رسانی برنامه‌های بهداشتی و حمایت از کودکان شده است.
سازمان «اقدام متقابل» که یک ائتلاف از حدود 160 سازمان غیردولتی فعال در کشورهای در حال توسعه است،‌ در پی اعلام جزئیات بودجه دفاعی آمریکا اعلام کرد: دولت آمریکا گفته است که امنیت ملی دارای سه جزء دیپلماسی، دفاع و توسعه است. ما می‌بینیم که به دیپلماسی و دفاع کاملاً توجه می‌شود،‌ اما توسعه مهجور مانده است. با این وجود این حوزه‌ای است که امنیت طولانی مدت آمریکایی‌ها، بستگی به آن دارد.
اما بوش در عین حال خواستار افزایش بودجه برای دو برنامه کمک‌رسانی ویژه است. یکی از این برنامه‌ها حساب چالش هزاره (MCA) است که به منظور اعطای پاداش به مجریان خوب در میان کشورهای فقیر تأسیس شد و دیگری برنامه اضطراری رئیس‌جمهور برای رهایی از ایدز (PEPFAR) است که به منظور مبارزه با بیماری‌های اید‍ز، سل و مالاریا و بیشتر در 14 کشور مشخص در آفریقا، منطقه کارائیب و کشور ویتنام به اجرا درمی‌آید.
رئیس جمهور آمریکا برای برنامه دوم 4 میلیارد دلار درخواست کرده است که شامل 300 میلیون دلار برای صندوق جهانی برای مبارزه با ایدز، سل و مالاریا و سه میلیارد دلار برای برنامه MCA است. این میزان درخواست در واقع 25/1 درصد از سطح کنونی بیشتر است. در حالی که کنگره آمریکا درخواست‌های دولت این کشور در مورد ایدز را مورد تأیید قرار داده است، اما در زمینه کاهش میزان درخواست بوش برای برنامه MCA به خود تردیدی راه نداده است. سازمان همکاری توسعه هزاره که مجری طرح MCA است، اعلام کرد که در برابر این درخواست،‌ به شدت از خود واکنش نشان خواهد داد. این در حالی است که بعید به نظر می‌رسد که دولت بوش از خواسته‌ه نظامی خود در بودجه 2007 عقب‌نشینی کند.
با توجه به برنامه‌هایی که در پیشنهاد بازنگری دفاعی آمریکا گنجانده شده و با در نظر گرفتن نکاتی که از اظهارات رامسفلد مستفاد می‌شود، بودجه دفاعی 2007 آمریکا را در واقع باید حلقه تکمیل کننده یک طرح درازمدت توسط پنتاگون ارزیابی کرد. بدین ترتیب و با توجه به مشکلاتی که هم اکنون در حوزه نظامی گریبانگیز وزارت دفاع آمریکا است. به نظر می‌رسد که اجرای این طرح درازمدت نیازمند بودجه‌ای فراتر از آن چیزی است که پیش‌بینی شده است.          ادامه دارد...