راهزنان جهانی مکالمات

عمید نمازی‌خواه
در سال 1977 میلادی، طی ماجرای محاکمه یک جاسوس آمریکایی که مأمور سابق سیا بود، افشا شد که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا در گذشته، پروژه‌ای را به نام پیرامیدر در حال تکمیل داشته است. این پروژه سه ماهواره مخابراتی بسیار نیرومند بودند که می‌بایست ارتباط میان اداره مرکزی سیا در ایالات‌ ویرجینیا را با جاسوسان گوناگون این سازمان که در گوشه‌ وکنار دنیا پراکنده‌اند، از طریق فرستنده و گیرنده‌های بسیار ظریف و کوچک (در درون ساعت، خودکار، سنجاق سینه و ....) برقرار سازند، ضمن آن که اطلاعات بدست آمده توسط دستگاه‌های بسیار کوچک و ظریفی که جاسوسان آمریکا در گوشه و کنار دنیا کار می‌گذاشتند نیز توسط همین ماهواره‌‌ها مخابره می‌شد.
در پی افشای پروژه پیرامیدر، سیا آن پروژه را حذف و پروژه‌های دیگری را با کیفیت مشابه، شاید هم برتر به مرحله اجرا گذاشت.
از قراری که در دادگاه افشا شد، ماهواره‌های پیرامیدر دارای 3500 کانال بودند و ارتباط بدین ترتیب انجام می‌گرفت که حین مخابره پیامها، فرکانس هم مرتبا تغییر می‌کرد تا سیستم‌های الکترونیکی شوروی پی به مفهوم پیامها نبرند. کمپانی TRW مسئول ساخت ماهواره‌های فوق بود.
ماهواره‌های جاسوسی استراق سمع الکترونیکی در ردیف فوق محرمانه‌ترین سیستم‌های فضایی هستند که آمریکا و روسیه (اتحاد جماهیر شوروی سابق) ظاهرا در اختیار دارند و حدود سی سال است که نام این ماهواره‌ها به میان آمده است.
اطلاعاتی که تاکنون در مطبوعات تخصصی امور فضایی به چاپ رسیده، اکثرا نامفهوم بوده و در بسیاری اوقات داده‌های دو مقاله با یکدیگر مطابقت ندارند. این ماهواره‌ها را در زبان انگلیسی با سه نام بیان می‌کنند. فرت (Ferret)، الکترومگنتیک ریکونیسنس و یا نامی که برای ماهواره‌های جاسوسی روسیه به کار می‌برند تحت عنوان رادیو استور دامپ (Radio Store- Dump) است. ماهواره‌های جاسوسی استراق سمع الکترونیکی به گروهی از ماهواره‌های جاسوسی اطلاق می‌شود که با رخنه در سیستم‌های ارتباطات نظامی و غیرنظامی پیامها را ضبط کرده و سپس به مراکز زمین مخابره می‌کنند.
ایالات ‌متحده آمریکا در سال 1980 از ماهواره‌های به نام فرت (همانگونه که قبلا گفته شد) ساخت مجمع هوا فضایی لاکهید مارتین استفاده می‌کرد. اعتقاد بر این است که این ماهواره 500 پوند وزن داشت و توسط راکتهای‌ توراد آجنا به فضا پرتاپ شد. چنان که مجله معتبر هواپیمایی و تکنولوژی فضایی در جداول راهنمای ماهواره‌های خود می‌آورد، نسل پیشرفته ماهواره‌های فوق به رمز 711 نامیده می‌شود و توسط مجتمع هوا فضایی هیوز در حال تکمیل است.
اما در مورد ماهواره‌های جاسوسی استراق سمع الکترونیکی شوروی(‌روسیه) که به آنها استوردامپ رادیو می‌گویند، به احتمال قوی از همان سری کاسموس است. گرچه این احتمال هم می‌رود از انواع محدود ماهواره‌های مخابراتی نظامی و یا غیرنظامی این کشور چون گلز، اکران، مولینا باشد.
این ماهواره‌ها در شوروی سابق معمولا هر 8 ماهواره در یک راکت و یکجا به فضا فرستاده می‌شدند، گرچه که گاه به صورت انفرادی نیز ممکن است پرتاپ شوند. به عنوان مثال در این مورد اتحاد جماهیر شوروی در سال1979، 19 ماهواره‌ از این نوع را، به صورت دو سری هشت‌تایی و سه سری انفرادی، در مدار زمین قرار داد. گروه دیگری از ماهواره‌ها که در این رده قرار دارند ماهواره‌های جاسوسی، رهگیری اطلاعاتی ما هستند که به آنها ماهواره‌های سیجینت(sigint) می‌گویند و در مورد آنها نیز اطلاعات ضد و نقیضی وجود دارد.
این ماهواره‌ها را سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) در اختیار دارد و گفته می‌شود ماهواره‌هایی هستند به نام رایولیت و آرگوس که مجتمع فضایی تی آرد دبلیو آنها را ساخته است . البته در مورد این که آیا واقعا ماهواره‌هایی به نام آرگوس وجود داشته باشد یا این که پروژه آن قبلاً حذف شده، جای شک و ابهام است. در این موارد مجله هواپیمایی و تکنولوژی فضایی در شماره مورخ 14 می سال 1979 خود معتقد است، پروژه این ماهواره در سال 1975 حذف شد. درحالی که روزنامه نیویورک تایمز در مورخ 29 آوریل 1979، اعتقاد دارد دو دستگاه از ماهواره‌هایی که گمان می‌رود رایولیت باشند، در حقیقت ماهواره‌های آرگوس هستند.
علاوه بر این دو ماهواره که به آنها اشاره شد، ماهنامه سیاسی- خبری خاورمیانه مورخ سپتامبر 1980، ضمن اشاره به دو ماهواره رایولیت و آرگوس از دو ماهواره دیگر به نامهای مرد آبی (آکوآمن) و شالت نیز به عنوان ماهواره‌های مشابه نام می‌برد. اینکه آیا چنین ماهواره‌هایی وجود دارند یا نه را هم نمی‌توان با صراحت اعلام کرد، زیرا ماهنامه فوق‌الذکر، تنها منبعی است که به آنها اشاره کرده و به غیر از آن در هیچ منبع دیگری از آنها سخن نرفته است.
ماهواره‌های جاسوسی رهگیری اطلاعاتی وظیفه‌شان رخنه در سیستم‌های مخابراتی موشکهای قاره‌پیمای شوروی و دریافت اطلاعاتی است که آنها از لحظه روشن شدن موتور تا لحظه بازگشت به زمین از طریق دورسنجی (تله متری) به ایستگاه کنترل مرکزی، پایگاهی در شوروی مخابره می‌کنند که البته خود ماهواره‌ها بعدا اطلاعات دزدیده شده را به مراکز تغییر و تفسیر آمریکا ارسال می‌دارند.
اعتقاد بر این است که آمریکا تا سال 1980 چهار دستگاه از ماهواره‌های فوق را به ترتیب در 16 مارس 1973، 23 می 1977، 11 دسامبر و 7 آوریل 1978 توسط راکتی از نوع اطلس آجنا به فضا فرستاده است و طبق اسناد غیررسمی گمان می‌رود از چهار ماهواره‌ دو ماهواره نخست نزدیک شاخ آفریقا قرار داشته باشند و برای رهگیری اطلاعاتی موشکهایی با سوخت مایع شوروی(روسیه) که از پایگاه تیورانام این کشور پرتاپ می‌شدند به کار روند و به دو ماهواره دیگر بیشتر در حکم ذخیره هستند، کمی دورتر به جهت شرق استقرار یافته‌اند و بر موشکهای با سوخت جامد از قبیل اس- اس-16 و اس- اس. 20 که از شمال روسیه پرتاب می‌شدند نظارت داشته‌اند.
جالب است بدانیم روسیه به ماهواره‌های مشابه احتیاج ندارد! زیرا به سبب نزدیک بودن پایگاه‌های پرتاب موشک آمریکا به سواحل اقیانوس اطلس، کشتی‌های مخصوص روسی با کیفیتی بهتر از ماهواره‌های آمریکایی در حالیکه فاصله‌شان به زحمت به چندصد کیلومتر تا پایگاه‌های آمریکا می‌رسد و یا توسط بالونهای مخصوصی که در خاک کوبا به هوا فرستاده می‌شوند، می‌تواند به کسب اطلاعات بپردازد.
هم اکنون درسال2006 میلادی با وجود پیشرفت اعجاب‌انگیز تکنولوژی می‌توانید تصور کنید که دیگر ماهواره‌های جاسوسی به راحتی صدای شما را حتی در چندین طبقه زیرزمین نیز می‌توانند مخابره کنند. یا شاید برای داشتن خبرهای موثق از نحوه کار جاسوسان فضایی بهتر است 30 سال منتظر بمانیم تا اطلاعات طبقه‌بندی را کشورهای ابرقدرت هوافضایی ارائه دهند.