مفهوم دعوت روس‌ها از حماس

ولادیمیرپوتین، ‌رئیس‌جمهوری روسیه پنجشنبه گذشته در اسپانیا اعلام کرد که بزودی از رهبران حماس برای سفر به مسکو دعوت خواهد کرد. به گفته طرف روسی این دعوت احتمالا تا پایان ماه جاری صورت می‌گیرد.
دعوت پوتین ضمن آنکه تعجب همتایان اروپایی‌اش را برانگیخت آمریکا را برآن داشت تا از روسیه در این باره توضیح بخواهد و اسراییل نیز او را متهم به خروج از مقررات کمیته چهار جانبه صلح کرد.
با این وجود دو دلیل بسیار عمده موجب شد تا رئیس‌جمهوری روسیه برخلاف دیدگاههای دیگر اعضای کمیته چهار جانبه صلح، انتخاب نخست ملت فلسطین و وزن سیاسی جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) را در معادلات منطقه‌یی و جهانی بپذیرد.
نخست؛ اینکه حماس برآیند اکثریت آرای فلسطینان است و باید به انتخاب دموکراتیک فلسطینی‌ها احترام گذاشت. دوم؛ روسیه به طور سنتی در جست‌وجوی ایفای نقش در روند صلح خاورمیانه است و از آنجایی که رژیم اسراییل به جز آمریکا به هیچ بازیگر دیگر بین‌المللی اجازه ایفای نقش نمی‌دهند روسیه می‌کوشد تا با قرار گرفتن در صف اعراف ( البته تا جایی که به منابع ملی این کشور زیانی نرسد) دست کم امتیازاتی را در بده بستانهای دیگریش با آمریکا و اروپا به دست آورد. ضمن آنکه نباید فراموش کرد که مسکو در پی آن است تا با نزدیکی به کشورهای عربی به عنوان خاستگاه تفکرات القاعده و جلب همکاری خط فکری حماس (اخوال المسلمین) به نوعی مشکل خود را با اسلامگرایان مستقر در قفقاز به ویژه در چچن حل و فصل نماید. چچن و اتفاقات درون آن چند سالی است که به بهانه‌ای برای سازمانهای حقوق بشر غربی جهت اعمال فشار بر روسیه تبدیل شده است و مسکو نیز هربار با ادبیات خود آنان یعنی مبارزه با تروریسم به آنها جواب می‌دهد اما به نظر می‌رسد این پاسخ‌ها اروپاییان را مجاب نکرده است.
با این وجود نباید از نظر دور داشت که دعوت پوتین از رهبران حماس در واقع نقطه تحولی در سیاستهای مسکو نسبت به روند به اصطلاح صلح خاورمیانه است به اعتبار اینکه روسیه عضو اصلی کمیته چهار جانبه صلح و عضو دایمی شورای امنیت سازمان ملل و همچنین بازیگر اصلی روابط بین الملل محسوب می شود  دعوت از حماس برای سفر به مسکو البته موفقیتی نیز برای حماس محسوب می شود به ویژه اینکه با خطر لغو کمک‌های مالی از سوی اروپا و امریکا مواجه است گفت و گو با سران روسیه به حماس به  عنوان یک جنبش اسلامی مشروعیت خواهد بخشید و همزمان توصیف آمریکا، اروپا و اسراییل از حماس به عنوان یک گروه تروریستی را به چالش خواهد کشید امری که قدرت چانه‌زنی حماس را در حوزه‌های دیگر تقویت می‌کند، حماس اینک نماینده اکثریت مردم فلسطین در سرزمین‌های اشغالی فلسطین است. بر این اساس طبیعی است که به عنوان تنها قدرت قانونی، تشکیل دولت جدید فلسطینی را برعهده گیرد لذا دیگر بازیگران خارجی تحولات فلسطینی نیز چاره‌ای جز تعامل با او را نخواهد داشت. در این راه روسیه تنها کاری را که اروپا و غرب می‌خواستند با سنگ‌اندازی‌هایی نظیر لغو کمک مالی( با هدف کسب امتیاز و اعمال فشار) آن را چند ماه دیگر صورت دهند، زودتر انجام داد. جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) پس از یک انتخابات دموکراتیک به قدرت رسید و چاره‌ای جز احترام به گزینه انتخابی مردم فلسطین نیست. لذا دعوت پوتین از رهبران حماس را می‌توان از یک سو ناشی از نوع دیدگاه مسکو به تحولات خاوریمانه و شناخت بیشتر روسیه از این تحولات به نسبت آمریکایی‌ها دانست و از سوی دیگر ناشی از این حقیقت توصیف کرد که حماس حالا به عنوان یک وزنه قابل اتکا در عرصه سیاسی در کنار مقاومت در سطح منطقه و جهان تبدیل شده است هرچند که راه دشواری در پیش دارد.
هم روسیه و هم آمریکا و اروپا بخوبی می‌دانند که حماس هم با وجود اینکه اکثریت فلسطینی‌های داخل سرزمین‌های فلسطینی را نمایندگی می‌کند اما در مورد مسائل نهایی نظیر بیت‌المقدس، ‌مرزها و آوارگان هرگز حاضر نخواهد شد تا از خط قرمز تجاوز کند. این امر به ویژه آمریکایی‌ها را که درصدد آرام کردن اوضاع فلسطین و حل و فصل ظاهری بحران آن با هدف خروج از بن بست ناخوانده عراق بودند، ‌عصبانی خواهد کرد. از این رو است که وزارت خارجه آمریکا پس از دعوت پوتین از رهبران حماس بلافاصله با فراخوان سفیر روسیه در آمریکا خواستار ادای توضیح در این باره شد و رژیم تل‌آویو نیز روسیه را به خروج از مقررات کمیته چهار جانبه صلح متهم کرد. خروج روسیه از چارچوب‌های کمیته چهار جانبه،‌نقشه آمریکا مبنی بر همراه کردن جامعه جهانی علیه حماس در وادار کردن این جنبش به تسلیم در برابر مطالبات آمریکا و اسرائیل را با شکست مواجه می‌کند. با این وجود حماس نیز به تدبیر حکیمانه‌ای نیاز دارد تا از لابه‌لای تمایلات احتمالی قدرت‌های درگیر در مساله فلسطین،‌آرمان فلسطینیان را آنگونه که شایسته یک قرن مبارزه بوده است،‌ تحقق بخشد.