فتنه‌انگیزی تل‌آویو در روابط بیروت ـ دمشق

امیر صدیقیان
بحران سیاسی لبنان که پس از ترور رفیق حریری ـ نخست‌وزیر سابق این کشور، در فوریه سال 2005 (بهمن سال 1383) آغاز شد بخشی از سناریویی است که ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل به طور مشترک برای ایجاد بحران‌های ساختگی در منطقه خاورمیانه تنظیم کرده‌اند.
فشارها علیه سوریه در همین راستا ارزیابی می‌شود و تصویب قطعنامه 1559 شورای امنیت سازمان ملل متحد که به موجب آن نیروهای سوریه مجبور به خروج از لبنان شدند باعث بروز خلأ امنیتی در لبنان شد. هدف از تصویب این قطعنامه تنها خروج نیروهای سوریه و خلع سلاح نیروهای مقاومت لبنان بود که در حقیقت برای زمین‌گیر کردن مقاومت و انتفاضه در برابر زیاده‌خواهی رژیم صهیونیستی صورت گرفت.
متعاقب ترور دردناک رفیق حریری، قطعنامه 1636 برای تشکیل کمیته حقیقت‌یاب به ریاست دتلف مهلیس قاضی آلمانی ـ وزیر نظر دبیر کل سازمان ملل متحد در واقع به بحران لبنان بعد بین‌المللی داد و مهلیس بدون توجه به شرایط حساس و شکننده لبنان و همچنین بدون آشنایی با منطقه خاورمیانه و اوضاع آن اتهاماتی را متوجه سوریه کرد. هر چند به لحاظ قضایی پرونده ترور نخست‌وزیر سابق لبنان همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد اما تلاش برای سیاسی کردن پرونده ترور رفیق حریری کاملاً مشهود است.
در این شرایط حساس، تل‌آویو با استفاده از فضای سیاسی لبنان و با سازماندهی یک سلسله عملیات تروریستی علیه شخصیت‌های سیاسی و مطبوعاتی لبنان از جمله «السمیر قصیر» روزنامه‌نگار و «جورج حاوی»، رهبر یکی از احزاب سیاسی و خانم «می شدیاق» گزارشگر یک شبکه تلویزیونی لبنان تلاش کرد تا جو بدبینی علیه دمشق را برانگیزد.
مشابه این نوع عملیات تروریستی در دهه 70 توسط سازمان جاسوسی اسرائیل موسوم به موساد علیه شخصیت‌های لبنانی و فلسطینی صورت گرفته بود که منجر به قتل تعداد زیادی از رهبران سیاسی و حزبی شد. اطلاعات موجود و سیر تاریخی حوادث خاورمیانه نشان‌دهنده آن است که موساد در اجرای این نوع عملیات بدون باقی گذاردن کوچکترین ردپایی تجربه وسیعی دارد.
حادثه‌ای که اخیراً رخ داد و طی آن «جبران توینی» عضو پارلمان و سردبیر پرنفوذ روزنامه النهار لبنان ترور شد اوضاع این کشور و همچنین روابط بیروت ـ دمشق را دچار تحولات کرد. اکنون سئوالات زیادی می‌توان مطرح کرد: با توجه به جمیع شرایط و اتفاقات حادث شده اوضاع سیاسی لبنان به چه سمتی پیش می‌رود؟ هدف غرب (ایالات متحده و اتحادیه اروپا) از اعمال فشار بر بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه چیست؟ تل‌آویو با انجام عملیات‌های تروریستی چه هدفی را دنبال می‌کند؟ در این خصوص با 2 نفر از کارشناسان ارشد مسایل بین‌الملل و خاورمیانه به بحث و گفتگو نشسته‌ایم که در پی می‌آید:
هدف، شکستن مقاومت در برابر اسرائیل است
دکتر محمود دهقان استاد دانشگاه و صاحب نظر در امور بین‌الملل معتقد است: از حدود 6 ماه پیش آمریکا و اتحادیه اروپا برای شکستن مقاومت فلسطین در برابر اسرائیل به طور جدی گام برداشتند. ابتدا دو اقدام را در دستور کار خود قرار دادند:‌ اول آنکه در داخل فلسطین بعد از مرگ عرفات و جانشینی محمود عباس به جای وی عقب‌نشینی اسرائیل از غزه را به مانور تبلیغاتی تبدیل کردند و اعلام کردند تل‌آویو به دنبال صلح در منطقه است و تشکیل دولت فلسطینی در سرزمین‌های 1967 را به رسمیت می‌شناسد.
دومین اقدام، در خارجی از فلسطین درصدد شکستن مقاومت لبنان برآمدند. با تصویب قطعنامه‌ای در شورای امنیت سازمان ملل سوریه را مجبور کردند که از خاک لبنان عقب‌نشینی کنند، همچنین با اعمال فشار به بیروت خواهان خلع سلاح حزب‌الله لبنان شدند.
دهقان می‌افزاید: برای خارج کردن نیروهای سوری از لبنان باید یک مهمل پیدا می‌کردند که ماجرای ترور رفیق حریری پیش آمد.
پس از آن سعد حریری پسر رفیق حریری به فرانسه رفت و در آنجا عده‌ای تحت فشار قرار گرفتند و در نتیجه اعلام کردند دمشق در این ترور دست‌ دارد. متمسک این قضیه را هم ملاقات رفیق حریری با بشار اسد قرار دادند که به گفته آنان اسد وی را تهدید کرده بود.
وی گفت: از تمام اتفاقات حادث شده که در بالا به آن اشاره کردم فقط و فقط 2 کشور آمریکا و اسرائیل سود می‌برند. دهقان افزود: مهلیس که به ریاست کمیته تحقیق سازمان ملل برای ترور حریری منصوب شد به اوضاع خاورمیانه آگاهی ندارد و این مساله در گزارشات وی به خوبی مشهود است. صحت گزارش اول وی به شورای امنیت با شهادت شاهد نقاب‌دار که اعلام کرد تحت فشار دست به اعتراف زده است و علیه دمشق مطالب خود را عنوان کرده، به یکباره زیر سئوال رفت.
دهقان در خصوص ترور دبیر النهار نیز گفت که جبران توینی سردبیر روزنامه النهار درست در آستانه گزارش دوم دتلف مهلیس کشته شد که این اقدام از دمشق به علت فشارهای وارد اخیر برنمی‌آید و با سازماندهی موساد و رژیم صهیونیستی می‌تواند صورت بگیرد. زیرا اهرم فشار خوبی علیه دمشق خواهد بود.
دهقان بعد از برشمردن مراحل تاریخی و سیر پرونده حریری گفت: در مجموع ایالات متحده، اتحادیه اروپا و رژیم صهیونیستی به دنبال اعمال فشار علیه دمشق هستند که سوریه یا به تحریم اقتصادی تن دهد و یا پشت پرده دست به معامله بزند.
وی افزود: اگر دمشق بخواهد به معامله پشت پرده یا غرب روی آورد به طور قطع باید با اهداف ایالات متحده آمریکا و اسرائیل همسو شود و از مسایل زیادی بگذرد زیرا آنها به دنبال محدود کردن انتفاضه و مقاومت مردم فلسطین و همچنین تنش در اوضاع سیاسی داخلی لبنان هستند. در نهایت فکر می‌کنم اگر سوریه در این مساله در جا بزند. قطعاً مشکلات زیادی برای دمشق پیش خواهد آمد.
دهقان همچنین در خصوص برخی اظهارات شخصیت‌های لبنانی مانند ولید جنبلاط رئیس حزب سوسیالیست پیشرو لبنان علیه دمشق و شخص بشار اسد گفت: این نوع موضع‌گیری‌ها عجولانه، خاطره جنگ‌های داخلی لبنان را در ذهن تداعی می‌کند. اما اوضاع امروز لبنان با گذشته متفاوت است. سه جریان مسیحی، شیعیان و دروزی‌ها وجود دارند که قدرت شیعیان بر عکس گذشته فزونی یافته است. قطعاً اگر در عرصه داخلی لبنان بحران ایجاد شود، قدرت نظامی حزب‌الله لبنان معادله را به نفع شیعیان بر هم خواهد زد.
وی تصریح کرد: فعلاً نتیجه‌گیری کلی در خصوص اوضاع لبنان و روابط بیروت ـ دمشق زود است اما غرب با تمدید 6 ماهه تحقیقات پرونده ترور حریری به دنبال طولانی کردن روند بررسی به این مساله و اعمال فشارهای بیشتر و احتمالا تحریم سوریه است.
از ترور نمی‌توان موقعیت کسب کرد
همچنین دکتر ساجدی کارشناس مسایل خاورمیانه گفت: همان گونه که اعلام شده است یا تمدید 6 ماهه تحقیقات پرونده ترور رفیق حریری نخست‌وزیر سابق لبنان، روند بررسی‌ها طولانی‌تر خواهد شد.
وی در خصوص ترور سردبیر النهار لبنان و تاثیر آن بر روند تحقیقات پرونده حریری گفت: آنچه که در این خصوص واضح و مبرهن است آن است که کسانی که می‌خواهند از ترور موقعیتی کسب کنند قطعاً در دنیای امروز نمی‌توانند منفعتی از این راه کسب کنند، خواه اسرائیل باشد، خواه سوریه.
ساجدی در مورد اظهارات ولید جنبلاط علیه دمشق گفت: خانواده جنبلاط از خانواده‌های بسیار مهم، پرنفوذ و تاثیرگذار لبنان هستند. ولید جنبلاط پسر کمال جنبلاط است و کمال جنبلاط شخصیتی بود که در میان تمامی اقشار مردم لبنان دارای محبوبیت بود. وی شخصیتی بود که از اقشار مختلف لبنانی به دوروی جمع شده بودند که این افراد خواهان استقلال لبنان بودند.
خانواده جنبلاط همان طور که گفتیم خانواده‌ای تاثیرگذار در عرصه سیاسی داخلی لبنان هستند و نفوذی فوق‌العاده دارند به خصوص در بین دروزی‌های لبنان. اما در خصوص اظهارات ولید جنبلاط و تضاد سخنان وی با حزب‌الله لبنان باید بگوییم که هیچ وطن‌پرستی خواهان حضور نیروهای خارجی در کشور خود نیست حال حتی اگر این کشور همسایه دوست و برادر باشد.
وی افزود: حزب‌الله لبنان و شخصیت‌های لبنانی باید از دریچه‌ دیگری به مسایل نگاه کنند و از اختلاف و دو دستگی پرهیز نمایند.
ساجدی در مورد مسایل داخلی لبنان افزود: امیدوارم درگیری‌ها سیاسی داخلی لبنان به سمت بحران پیش نرود و در این مورد مردم لبنان باید از خود هوشیاری نشان بدهند.
وی در مورد آینده اوضاع لبنان و دمشق گفت: هدف از تمام مسایل به وجود آمده تضعیف سوریه است. مسلماً غرب به دنبال تغییر در ساختار حکومتی سوریه است و استدلال می‌کند که دمشق با اهداف سیاسی آمریکا و اتحادیه اروپا همگام نیست.
وی افزود: اما قطعاً به سوریه حمله نظامی صورت نخواهد گرفت. واشنگتن و اروپا سعی می‌کنند با فشار بر سوریه و اعمال تحریم علیه دمشق این کشور را وادار کنند به اهداف و خواسته‌های آنها تن دهد.
ساجدی همچنین در مورد اقدامات سوریه برای رهایی از این بحران گفت: سوریه در داخل باید به فکر آزادتر کردن جو سیاسی خود باشد و به این مساله بهتر و با برنامه‌ریزی دقیق بیندیشد در مورد مسایل و روابط خارجی هم باید احاطه بیشتر و دقیق‌تری مرزهای خود داشته باشد که نیروها و گروه‌هایی از مرزهای این کشور وارد عراق و لبنان نشوند تا دمشق مورد سوءظن بیشتری قرار نگیرد.
ساجدی در انتها پیش‌بینی دقیق‌تر و کامل‌تر از اوضاع خاورمیانه را مستلزم اعلام نتایج تحقیقات بیشتر سازمان ملل و کمیته تحقیق برای ترور حریری دانست.