موضع چین در قبال ایران به روسیه بستگی دارد

ترجمه: آزاده مختاری
ایالات‌ متحده و دولت‌های اروپایی می‌کوشند تا با ایجاد یک جبهه بین‌المللی علیه تهران، حمایت روسیه و چین را در راه ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت به دست آورند. روزنامه فانینشنال تایمز می‌نویسد: مذاکرات لندن میان مقامات علی‌رتبه غربی در حالی انجام می‌شود که نشانه‌هایی از انعطاف‌پذیری چین به چشم می‌خورد، اما روسیه همچنان بر موضع خود مبنی بر مخالفت با گزینه ارجاع تاکید دارد. این روزنامه انگلیسی می‌نویسد: روسیه و چین باید در مقابل موضع‌گیری بین‌المللی در مقابل رفتار تهران و فشارهای واشینگتن و پایتخت‌های اروپایی برای انجام عکس‌العمل در قبال ایران، در روابط نزدیک خود با تهران که بیشتر به منافع تجاری و انرژی مربوط می‌شود، توازن ایجاد کنند. این در حالی است که بخشی از سیاست‌ ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه با هدف تقویت اقتصاد این کشور بر توسعه بخش‌هایی تکیه دارد که مسکو همچنان در آن با قدرت ظاهر می‌شود و در این میان در کنار منابع طبیعی و قدرت‌ دفاعی، تکنولوژی هسته‌ای از معدود بخش‌هایی است که روسیه همچنان جایگاه رقابتی خود را در آن حفظ کرده و حدود یک سوم بازار سوخت هسته‌‌ای را تحت کنترل خود دارد و حجم صادرات تکنولوژی هسته‌ای آن سالانه 5/3 میلیارد دلار برآورده می‌شود. بنابراین ایران با توجه به روابط تاریخی تجاری خود با روسیه یک فرصت بزرگ برای مسکو به شمار می‌آید و تردیدی وجود ندارد که پس از انقلاب اسلامی 1979، جماهیر شوروی سابق گوی سبقت را از آمریکا و فرانسه در تامین تکنولوژی هسته‌ای ایران ربوده است. این روابط پس از فروپاشی جماهیر شوروی سابق با انعقاد قرارداد اهداف نیروگاه هسته‌ای بوشهر (1995) ادامه یافت و در فوریه سال 2005 نیز قراردادی در زمینه تامین سوخت هسته‌ای این نیروگاه و سپس بازگرداندن ضایعات سوخت به روسیه میان دو طرف به امضا رسید. الکساندر رومیانتسف که بعدها به سمت رئیس آژانس انرژی هسته‌ای روسیه منصوب شد اواخر سال گذشته اعلام کرد کشورش طی هشت‌سال گذشته حدود یک میلیارد دلار ازاحداث نیروگاه بوشهر درآمد داشته است. این در حالی است که حجم روابط تجاری دو جانبه به 2 میلیارد دلار در سال می‌رسد. با این حال رومیانتسف این نکته را خاطرنشان می‌سازد که تجارت هسته‌ای بخش کوچکی از روابط تجاری ایران به روسیه را تشکیل می‌دهد و روسیه به تقویت روابط خود با ایران در زمینه‌های نفت، گاز، راه‌آهن و ارتباطات ماهواره‌ای علاقه‌مند است، فاینشنال تایمز می‌نویسد: در همین حال موضوع ایران برای چین نیز یک کابوس به شمار می‌آید زیرا پکن روابط مطلوبی را با واشینگتن دنبال می‌کند اما درعین حال به منابع عظیم انرژی ایران برای تامین نیازهای فزاینده خود احتیاج دارد. چین ضمن ابراز نگرانی در خصوص فعالیت‌های هسته‌ای ایران می‌گوید: به مذاکره با هدف کنترل این برنامه‌ها علاقه‌مند است اما در مورد گزینه شورای امنیت با هدف حل موضوع مورد مجادله شرایطی دارد. فاینشنال تایمز می‌نویسد: حتی در صورتی که چین با گزینه ارجاع موافقت کند به نظر نمی‌رسد که طرح هیچ‌گونه تحریمی علیه ایران به خصوص در زمینه تجارت و واردات نفت را امضاء کند. همچنین پکن قبل از روکردن دست خود صبر می‌کند تا شاهد عکس‌العمل روسیه باشد. با این حال چین طی یک دهه گذشته از رأی وتوی خودعلیه مواضع مورد حمایت آمریکا در شورای امنیت استفاده نکرده است. بزرگترین قرارداد انرژی چین با ایران تفاهم‌نامه 100 میلیارد دلاری خرید گاز از ایران است و با توجه به افزایش بهای گاز این قرارداد بسیار ارزشمند است. از سوی دیگر ترمینال های مورد نیاز برای دریافت گاز وارداتی از ایران تا پایان سال 2010 به بهره‌برداری نمی‌رسد بنابراین قرارداد گازی ایران- چین تحت‌ تاثیر تنش‌های کنونی قرار نمی‌گیرد.