چهار ضلعی پایدار
زهرا ابراهیمی
اشاره:
محمد عفیف مسئول رسانههای حزبالله را در ساختمانی که نمای بیرونی آن قدیمی و در محله شیعهنشین بیروت قرار داشت ملاقات کردیم. در اتاق کنفرانس حزبالله عکسهایی از امام خمینی، آیتالله خامنهای و سیدحسن نصرالله به دیوار لبنان و حزبالله نیز در بالای میز کنفرانس خودنمایی میکرد.
خیابانی که دفاتر سیاسی حزبالله لبنان در آن قرارداشت محلهای پرجمعیت بود، چیزی که بیش از همه توجه هر تازه واردی را به خیابان اصلی این محل جلب میکرد وجود هزاران سیم برق و تلفن بود که از ساختمانهای یک طرف خیابان به ساختمانهای طرف مقابل کشیده میشد.
آنقدر تعداد این سیمها زیاد بود که آدمی احساس میکرد سقفی بالای خیابان قرار گرفته است، خبرنگاران که وجود این همه سیم توجهشان را جلب کرده بود مطابق معمول اقدام به فیلمبرداری و عکسبرداری از آنها کردند که بعداً باحضور یک نفر از اعضای حزبالله لبنان ناچار شدند فیلمهای خو را پاک کنند زیرا ماموران تاکید داشتند تهیه فیلم و عکس از ساختمانهای این خیابان ممنوع است. وجود چنین ممنوعیتی در لبنان به ویژه در شرایط کنونی که گروهها وجناحهای سیاسی در موقعیت امنیتی خاصی قرار گرفتهاند غیرمنتظره و غیرعادی نبود، تور امنیتی پس از ترور حریری و جبران توینی سردبیر النهار در اغلب نقاط بیروت به ویژه در مسیرهای مراجعه به ساختمانهای دولتی به ویژه روزنامهها به خوبی احساس میشد. با وجود امنیتی بودن منطقه حزبالله لبنان، روزنامهنگاران ایرانی به راحتی توانستند وارد ساختمان حزبالله لبنان و دفتر امور رسانههای آن شوند بدون اینکه بازرسی بدنی شده و یا کنترلی در مورد دستگاههای فیلمبرداری و عکسبرداری آنها صورت گیرد. حتی جلوی در ساختمان از حضور مامور امنیتی و یا نظامی هم خبری نبود. ترور رفیق حریری معادلات سیاسی لبنان را به کلی دگرگون کرد، بیتردید ترور حریری بدون هیچ پیش زمینه قبلی و اثراتی که نقش وی بر معادلات لبنان میگذاشت، نیست. ماجرا از زمانی آغاز میشود که حریری که یکی از ده میلیاردر بزرگ جهان بود تصمیم گرفت لبنان را بسازد. لبنانی که نه درآمد نفت دارد، نه کشاورزی و نه صنعت، جنگهای داخلی نیز قوای آن را به تحلیل برده بود.
در تعیینکنندگی نقش حریری همین بس که اگر امروز به لبنان سفر کنید این کشور را سرپا، زیبا و دیدنی مییابید، زیرا صدها هزار مهاجر لبنانی در اروپا و آمریکا که از راه تجارت روزگار میگذارنند، پولهای خود را به لبنان میآورند و این سرمایهها است که اقتصاد این کشور را میسازد و رفیق حریری به عنوان یکی از ثروتمندترین مردان عرب نقش مهمی در ساختن لبنان به عهده گرفته بود. امروزه در بیروت و سایر نقاط لبنان با وجود برجای ماندن بیش از یکصد هزار کشته درجنگهای متعدد داخلی تقریباً اثری از این جنگها نیست، مگر در نمای چند ساختمانی که دولت لبنان برای فراموش نکردن آثار جنگ آنها را باقی گذاشته است.
ساختن دوباره لبنان- که روزی عروس خاورمیانه لقب گرفته بود-توسط رفیق حریری، او را به عنصری تاثیرگذار بر سرنوشت این کشور تبدیل کرد، به گونهای که در شرایط جدیدی و بحرانی لبنان همه گروهها و اشخاص اعم از مسیحی، مارونی، مسلمانشیعه و سنی نسبت به ترور رفیق حریری ابراز تاسف کرده و دنبال کشف حقیقت این ترور هستند. بعد از ترور رفیق حریری زلزلهای سیاسی لبنان را فرا گرفت. بسیاری خواستار استعفای امیل لحود رئیسجمهور و کابینه او شدند. دولت عمر کرامی سقوط کرد گرچه امیل لحود یک بار دیگر وی را مامور تشکیل کابینه کرد اما کرامی نتوانست در برابر جنبشقدرت گرفته 14 مارس که سوریه را مقصر ترور حریری میداند مقاومت کند لذا کنار رفت. امیل لحود به ناچار فواد سنیوره فردی سنی و متعصب ضد سوریه را مامور تشکیل کابینه کرد. جنبش 14 مارس متشکل از مسیحیان، دروزیها و مسلمانان سنی است که جبههای ضد سوریه را در لبنان تشکیل میدهند و خواستار خروج ارتش و نیروهای امنیتی این کشور ازلبنان شدند. در مقابل، جنبش امل و حزبالله که به لحاظ تعداد جمعیت قابل توجهاند و دارای موقعیت استراتژیک سیاسی در لبنان هستند به حمایت از سوریه برخاستهاند. سوریه با همراهی حزبالله و جنبش امل موقعیت مهمی در معادلات سیاسی لبنان دارد که هیچ جناح و گروهی نمیتواند آن را نادیده بگیرد. خروج 5 وزیر جنبش امل و حزبالله از کابینه لبنان در اعتراض به بینالمللی کردن ترور رفیق حریری، فواد سنیوره را نگران کرد، او مایل به حفظ همبستگی درونی کابینه برای طی دوران انتقالی بود. با گذشت نزدیک به یک ماه از خروج وزیران امل و حزب الله از کابینه هنوز مذاکرات نخستوزیر با آنها نتیجه نرسیده است و دولت لبنان در شرایط متزلزلی قرار دارد. گروهی از روزنامهنگاران ایرانی که به همت انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران در اوایل دیماه به لبنان سفر کردند اگرچه موفق به دیدار سیدحسن نصرالله رهبر حزبالله لبنان نشدند اما توانستند دقایقی را با محمد عفیف رایزن فرهنگی و مسئول امور رسانههای حزبالله به گفتوگو بنشینند و از زبان او موقعیت و شرایط جدید لبنان و موقعیت حزبالله در این شرایط را بشنوند.
وجود روزنامهنگاران از گروههای مختلف تحریریه روزنامههای ایران در این نشست باعث شد هر کس از موضع حوزه کاری خود سئوال کند هرچند که در نهایت اغلب پرسشها سیاسی شدند زیرا آنچه که در ذهن روزنامهنگاران از حزبالله وجود داشت موقعیت سیاسی آن بود.
* آیا حزبالله لبنان عملیات استشهادی انجام میدهد؟ نظر مراجع شیعه لبنان درمورد این گونه عملیات چیست؟ ظاهراً عدهای از آنها را حرام کردهاند؟
** مراجع شیعه این گونه عملیات را حرام نمیکند ما از این ابزار و حربه استفاده نمیکنیم مگر اینکه هیچ راه دیگری نداشته باشیم. در مدت بیستسالی که لبنان در اشغال اسرائیل بود هزاران عملیات مقاومت صورت گرفت که فقط تعداد محدودی از آنها عملیات استشهادی بود، بقیه حالت تدافعی داشت.
* رابطه جنبش امل و حزبالله چگونه است؟چرا وزیران خود را از کابینه لبنان خارج کردهاید؟
** کشور لبنان در حال حاضر در شرایط دشوار سیاسی قرارگرفته است. بعد از اینکه شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه 1559 را صادر کرد(قطعنامه 1559 سوریه را ملزم به ترک خاک لبنان کرد و خواستار خلعسلاح مقاومت لبنان شد که شامل جنبش امل و حزبالله نیز میشود.) شاهد جنگ تبلیغاتی علیه سوریه بودیم که دلیلی هم برای آن وجود نداشت. دو دستگی عجیبی در کشور به وجود آمده است. در حالی که بعد از انتخابات اخیر لبنان توافقی میان نیروهای سیاسی برای صدور یک بیانیه مشترک و همراهی با حکومت صورت گرفته بود. محوریترین موضوع توافق بین طیف سعد حریری(پسر رفیق حریری) و نیروهای ائتلاف و نیروهای امل و حزبالله این بود که حکومت را پذیرفت آرایش جدیدی را برای اداره کشور اعمال کند. این آرایش برگرفته ازتغییر ترکیب جمعیتی لبنان با توجه به اکثریت مسلمانان و شیعیان بود. اما بحران ترور رفیق حریری پیش آمد و طیفالمستقبل حریری بنا به دلایلی، احساس کردند باید تمام امور کشور را خودشان برعهده گیرند بدون اینکه به توافقات قبلی توجه کنند. قبلاً هم اختلافاتی درباره نحوه اداره کشور بین ما وجود داشت از جمله در مورد خلعسلاح فلسطینیها که آنها خواستار دخالت پلیس فدرال آمریکا در این زمینه بودند که ما مخالفت کردیم. آخرین اختلاف ما با آنها درباره دادگاه بینالمللی بررسی قتل حریری و اختیارات مسئول آن بود، وزیران حزبالله و جنبش امل در اعتراض به ارجاع موضوع به دادگاه بینالمللی ازکابینه خارج شدند و تاکنون در جلسات آن شرکت نکردهاند. ما همچنان درحال گفتوگو هستیم تا شرایط فراهم شود و وزیران به کابینه برگردند. در مورد رابطه باجنبش امل باید بگویم روابط ما بسیار علی است و اکنون به توافقهایی رسیدهایم که در گذشته این شکل از همکاری گسترده و مثبت کمتر وجود داشت . هم اکنون ما به توافق خود در مورد تعلیق حضور در کابینه، خروج یا استعفا از آن همچنان ادامه میدهیم.
* نقش سوریه را در این میان چگونه ارزیابی میکنید؟
** بعد از ترور رفیق حریری در بهمنماه گذشته، اتهامات مختلفی به سوریه زده شد درحالی که دلیل و مدرکی برای آن ارائه نکردند. این اتهامات از سوی طیفی است که پیش از واقعه ترور بیشترین همکاری را با سوریه داشته است. ما معتقدیم که باید سعی کنیم اولاً بفهمیم چه کسی مسئول ترور حریری است و منظورش از این ترور چه بوده است؟ ثانیاً با توجه به خطراتی که کشور را تهدید میکند همه باید به این توافق برسیم که جریان مقاومت لبنان همچنان از مردم دفاع کند و راهحل سوم توافق نهایی برای ادامه گفتوگو بین طرفهای درگیر است، این ضرورت به خاطر ترکیب جامعه لبنان است و در نهایت تردیدی نیست که باید به ارتباط خود با سوریه که همچنان درگیر جنگ با اسرائیل است ادامه میدهیم. پیوندهای ما با سوریه استراتژیک است زیرا این کشور دروازه لبنان به جهان عرب محصوب میشود. از نظر ما این جغرافیا است که تاریخ را میسازد، سوریه همسایه خوب ماست که شایسته بهترین روابط است لذا لبنانیها میدانند آن که نفع بیشتری از رابطه با سوریه میبرد، لبنان است.
* شما گفتید گروههایی که قبلاً بیشترین رابطه را با سوریه داشتند اکنون مخالف آن شدهاند؟ چرا؟
** ترکیب جامعه و گروههای سیاسی لبنان شرایطی را فراهم کرده که سوریه همیشه نفوذ سیاسی اقتصادی در لبنان داشته است. در سال 1976 سوریها برای پایان دادن به جنگ داخلی لبنان وارد کشور ما شدند و این دعوت از سوی مسیحیان بود. پس از پایان آن جنگ، ترتیبات جدیدی در لبنان برقرار شد که باعث تداوم حضور سوریه در لبنان شد.
مشکلی که هست اینکه عدهای خواستهاند از حضور سوریه برای مقاصد خود سوءاستفاده کنند. آنها میخواهند در اختلافاتشان با گروههای دیگر، سوریه کنار آنها باشد. اگر سوریه به این خواسته آنها تن بدهد، آن وقت برخورد آنان به گونهای دیگر خواهد شد و تصویر خوبی از سوریه ارائه خواهند داد.
وقتی حکومت عراق توسط آمریکا ساقط شد و موضوع طرح خاورمیانه بزرگ مطرح شد، بحث سقوط حکومت سوریه نیز مطرح و قطعنامه 1559 صادر شد. عجیب نیست که پاول وزیر خارجه وقت آمریکا به دمشق میآید و پیشنهاد میکند که سوریه از مواضعش در لبنان عقبنشینی کند و پس از آن قطعنامه 1559 صادر میشود.
ما برای اقناع افکار عمومی جهان مشکل داریم، آمریکاییها از دو حربه سیاسی و نظامی یعنی فشار بر سوریه و حمله نظامی به عراق استفاده کردند. مسئله اصلی این است که در اینجا هرکس در دولت کار میکند و در لبنان نفوذ دارد میخواهد روابط استراتژیک حزبالله را با سوریه و ایران تحتالشعاع قرار دهد. عوامل مختلفی محلی و منطقهای باعث شد سوریه لبنان را ترک کند و برخی دوستان سوریه به مخالفان آن تبدیل شدند.
* حزبالله لبنان دارای پایگاه قوی در افکار عمومی لبنان است، در خارج از لبنان، وضعیت حزبالله چگونه است؟
** حزبالله پایگاه قوی در جهان عرب دارد. در بسیاری از کشورها از جمله مصر، سوریه، بحرین و فلسطین پرچمهای حزبالله برافراشته است. بعد از آزادی جنوب لبنان، سیدحسن نصرالله تبدیل به جمال عبدالناصر دوم در جهان عرب شد و برخی او را با صلاحالدین ایوبی مقایسه کردند. تردیدی نیست دگرگونیهای اخیر به ویژه بعد از سقوط عراق و ترور رفیق حریری در لبنان مشکلاتی ایجاد کرد و دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی شرایطی را برای بروز اختلاف در لبنان به وجود آوردند به این خاطر برای نیروی مقاومت حزبالله که به عنوان نیروی پیشتاز در خط مقدم جبهه علیه اسرائیل و الگویی در کشورهای منطقه شناخته میشد نیز مشکلاتی ایجاد شد.
* امکانات حزبالله لبنان چیست و شما فقط در زمینه سیاسی و مقاومت علیه اسرائیل فعال هستید؟
** حزبالله دارای کانال تلویزیونی، رادیویی، بیمارستان، حوزه علمیه، مراکز آموزشی، باشگاه فوتبال، شبکه وسیع مدارس، مجله، روزنامه و... است. امروز (اول دیماه) قرار است آقای دهقان رئیس بنیاد شهید ایران بیمارستانی و علامه محمدحسین فضلالله نیز اقدام به تاسیس پمپ بنزین، رستوران و هتل شش ستاره کرده که عواید آن برای مستمندان به ویژه ایتام مورد استفاده قرار میگیرد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
