عقلایی شدن، برنامه مذاکرات هسته‌ای

اسداله بادامچیان
نشست اخیر شورای حکام نشانه‌هایی از نوعی روش عقلایی داشت. بنظر می‌رسد روند کنونی در حال حرکت به سمت عقلانی کردن جریان پرونده هسته‌ای ایران است. آمریکایی‌ها دریافته‌اند یا بتدریج در حال درک این موضوع هستند که هیچ کس در دنیا، طالب جنگ با ایران نیست.
سفرهای پی در پی بوش و بلر، وقایع عراق، همایش المستقبل در دوحه و سایر حوادث به آنها فهمانده است که بیهوده در پی تهدید ایران به جنگ هستند و دیگر امکان اجماع علیه ایران، وجود ندارد.
آنها در این نشست، حرفهایشان را تکرار کردند اما همه دریافتند که آنها در تهدید به جنگ، و ارسال پرونده ایران به شورای امنیت به روش دیگری رو آورده‌اند که احتمالاً‌ در آینده بیشتر آشکار خواهد شد.
اروپایی‌ها، منافع ملی خود را در کمک به سلطه و هژمونی آمریکا بر منطقه خاورمیانه نمی‌یابند آنها ایران مقتدر را دوست ندارند، اما مستقل در برابر هژمونی آمریکا را در اصل مطابق با منافع اساسی و یا منافع حیاتی خود می‌دانند.
لذا در ظاهر با آمریکا در جهت مهار ایران همراهی می‌کنند ولی راه مذاکره با ایران را نیز بازمی‌گذارند.
روسیه بازی زیرکانه‌ای را دنبال می‌کند. روس‌ها ایران مستقل و مقتدر در برابر آمریکا و غرب را بنفع سیاست اساسی و اصلی روسیه در خاورمیانه می‌دانند. آنها این اصل اساسی را در بزنگاه‌ها رعایت می‌کنند. از طرفی تمایل دارند از آمریکایی‌ها در باز در صحنه ایران و آمریکا، هر چه بتوانند امتیاز بگیرند و تاکنون امتیازات خوبی هم گرفته‌اند. تا آنجا که برخی نظریه‌پردازان آمریکایی هم متوجه شده‌اند که بسیاری از این امتیازات را بیهوده و بی‌نتیجه به روسیه داده‌اند!
روس‌ها در هر صورت ایران را همسایه بزرگ و موثر خود می‌دانند، به اهمیت حفظ روابط حسنه با ایران در تمام زمینه‌ها واقفند، ‌ابرقدرت خویش در اصل استفاده از حق وتو نیز اطلاع کافی دارند و آن را در جهت حفظ منافع جهانی و منطقه‌ای و کشوری خود بکار خواهند گرفت.
چین نیز در حرکت بسوی قدرت جهانی شدن، نقش اساسی برای موقعیت استراتژیک ایران قائل است. چینی‌ها نشان داده‌اند که پس از مائو توانسته‌اند دیپلماسی قوی و دارای تحرکت فوق‌العاده برای چرخش‌های گوناگون در شرایط مختلف و استفاده از همه فرصت‌ها، با حفظ اصل اساسی قدرت جهانی شدن چین را داشته باشند.
آنها نیز به اهمیت حق وتو، در این میدان سیاست جهانی و منطقه‌ای در رابطه با ایران و آمریکا کاملاً واقفند و حفظ روابط همه جانبه با ایران نیز برای آنها اهمیت ویژه دارد.
کشورهای خاورمیانه نیز، از هر گونه جنگ تازه در منطقه نگرانی دارند. سیاست‌های غلط آمریکا در عراق، فلسطین و افغانستان و در رابطه با کشورهایی چون مصر و عربستان، آنها را کاملاً‌ آزرده خاطر و نگران کرده است.
آنها نیز مایل به همکاری با آمریکا در زمینه جنگ یا تهدید ایران به جنگ نیستند. هر چند به اجبار گهگاه مطالبی می‌گویند که همه می‌دانند عمق ندارد.
در چنین فضایی، تیم مذاکره‌کننده پرونده هسته‌ای ایران با پختگی و روشهای منطقی و عقلایی و دیپلماسی متحرک و پویا، با استفاده از تجربیات و دستاوردهای تیم آقایان دکتر حسن روحانی و موسویان توانسته است، ‌افق‌های جدید را باز کند و بتواند با استفاده از همه فرصت‌ها- در حد توان- راه را برای غلبه جریان عقلایی بر جریان‌های سلطه‌خواه، و تهدیدگر هموار سازد.
نتیجه این سیاست جمع‌بندی نشست اخیر شورای حکام بود که آمریکا و انگلیس را وادار به سر فرود آوردن در برابر این سیاست کرد، کشورهای غیرمتعهد را به حفظ حقوق قانونی خودشان تشویق نمود، مواضع روسیه، چین و هند را به همین بستر آورد و اروپایی‌ها دوباره مذاکره را پیگیری کردند؛ و البته نقش وزارت خارجه، و وزیر پرتلاش و پرتحرک آن را نباید نادیده گرفت.
در مرحله اخیر، نیاز به تداوم این سیاست عقلایی و منطقی از طرف همه وجود دارد. ایرا ناسلامی نیز بیش از دیگر کشورها، در طراحی و ادامه این راه وظیفه دارد. تیم مذاکره‌کننده و مسئولان، می‌توانند از صاحبنظران دلسوز بیشتر و بهتر استفاده کنند، دیپلماسی فعال و هماهنگ در سیاست خارجی و استفاده از همه چهره‌ها و شخصیت‌های ایرانی شاغل و غیر شاغل، می‌تواند ثمرات بهتری به ارمغان بیاورد.
ایران باید بار دیگر، بر موارد زیر تاکید کند:
1- دانش هسته‌ای صلح‌آمیز حق قانونی و جهانی همه ملت‌هاست و ملت ایران نیز از این حق خود کاملاً‌ دفاع خواهد کرد.
2- ایران سلاح اتمی نمی‌خواهد بسازد. لذا در این زمینه همه نوع اعتمادسازی را کرده است و برای سایر کشورها نیز قطعی است که ایران قصد ساختن سلاح هسته‌ای ندارد.
3- ایران در برابر زور و تهدید تسلیم نمی‌شود و تحریم‌ها، چندان تاثیری بر ایران نداشته و نخواهد داشت که بتواند ایران را به تسلیم در برابر تهدید‌کنندگان وادار کند.
4- ایران روابط صلح‌آمیز و دوستانه ولی براساس رفتار متقابل را با همه کشورها خواهد داشت و دوستی‌ها و دشمنی‌ها را نادیده نخواهد گرفت.
5- طبعاً رفتار ایران با کشورهایی که روابط دوستانه و مثبت با ایران داشته باشند، با سایر کشورها متفاوت است.
6- ایران به دانش صلح‌‌آمیز هسته‌ای دست یافته است و دیگر نمی‌توان این دانش را از ایران سلب کرد.
7- مصالح و منافع ملی سایر کشورها، ‌احترام به حقوق حقه ملت و کشور ایران است و این را باید در روابط عقلایی و منطقی رعایت کنند.
در داخل، ملت ایران یکپارچه و مصمم به حق استفاده از دانش هسته‌ای است. به معدودی از اصلاح‌طلبان که مواضع مرعوبانه داشته‌اند؛ مانند عنصری از آنها که چند روز قبل از نشست حکام باز دعوت به پذیرش ذلت در برابر تهدید می‌کرد متذکر می‌شوم که حداقل مدتی سکوت کنند و اینطور آبروی خود را نبرند و بگذارند ملت ایران با رهبر اندیشمند و مسئولان دلسوز، منافع اساسی و ملی خود را در همین مسیر عقلایی تامین نمایند.