سفرهای استانی دولت

ابراهیم میرعزیزی
یکی از شعارهای مهم دولت نهم و مجلس هفتم، نگاه همه جانبه و کارشناسانه به قوانین و مسایل کشور است. حل کارشناسانه مسایل کشور، کمترین انتظاری است که از نمایندگان و دولتمردان می‌توان داشت. با این وجود مشاهده می‌شود در برخی نقدها بدون در نظر گرفتن این مهم، از تلفیق مسایل کشور با احساسات حزبی و دید غیرکارشناسانه، نتایجی غیرمبتنی بر متد علمی حاصل می‌شود.
جناب آقای شهبازخانی، در بررسی عملکرد پنج ماهه دولت، تمام فعالیت‌های دولت را تبلیغات زود هنگام انتخابات آتی و احساسی خوانده است.(1) در این نوشتار، به نقدهای ایشان اشاره نموده، سپس اشکالات منطقی آن را متذکر می‌شویم.
ایشان گوشزد می‌کند: "سفرهای استانی رییس‌جمهوری، تبلیغات زودهنگام وی برای انتخابات ریاست جمهوری آینده است. توزیع قند و شکر میان مردم در سفرهای استانی رییس‌جمهوری، یکی از روش‌هایی است که همواره پس از انقلاب مورد نکوهش بود. سفرهای استانی علاوه بر این که هیچ مبنایی در برنامه‌های پیش‌بینی شده توسعه ندارد، خلاف تمرکززدایی است و در واقع، در جهت کاهش اختیارات استانی است.
مصوبات دولت در سفرهای استانی، غیرمنطقی، غیرهدفمند، غیرکارشناسی و غیرقانونی است." ایشان در ادامه، با غلط خواندن اعطای وام ازدواج و مسکن به مردم و دانشجویان، می‌گوید: "آیا ما واقعا در قانون داریم که دانشجو دانشگاه را رها کند و برای دریافت وام، سرگردان استانداری شود؟"
ذکر چند نکته لازم است:
1- تبلیغ فی نفسه هیچ اشکالی ندارد و آنچه تبلیغ را مذموم می‌نماید، تبلیغات امور واهی و غیرواقعی یا تبلیغ امور مذموم است که هیچ یک از دو عامل فوق در عملکرد رییس‌جمهور و دولت وی دیده نمی‌شود و این که جناب گوینده چرا تبلیغ را فی‌نفسه مذموم می‌داند جای تعجب دارد. به راستی، این چه تهمتی است که خدمات رییس‌جمهور را به حساب تبلیغ زودهنگام برای انتخابات چهار سال دیگر بشمارند. رییس‌جمهوری که چهار سال، صادقانه به تلاش و توجه به خواست واقعی مردم بپردازد، حقا شایان انتخابی دوباره است.
2- جناب گوینده، با توسل به مغالطه سنت‌گرایی (antiquitum argumentum ad) چنان می‌نماید که چون در گذشته توزیع قند و شکر، امری مذموم بوده اکنون نیز مذموم است و هیچ اشاره به علت آن نمی‌کند، حال آن که در وضع قوانین، نگاه واضع باید معطوف وضعیت و شرایط حاضر باشد نه بدانچه در گذشته مذموم یا ممدوح بوده است. گذشته از آن که توزیع قند و شکر در مناطق محروم و بعضی استان‌ها نماد توجه دولت به محرومین و تلاش در جهت محرومیت‌زدایی است به اذعان عقل، رها کردن مردم محروم تا زمان تکمیل پروژه‌های بلندمدت، کاملا اشتباه است و نباید از اقدامات ممکن عاجل برای کمک به محرومین غفلت ورزید.
3- در مورد آنچه آقای خانی، "بدون مبنا بودن سفرهای استانی" می‌خواند باید گفت قانون و برنامه‌ها، در بسیاری از موارد، اهداف را تعیین می‌کنند و مجری را در انتخاب روشها و راههای نیل به آنها به شرط عدم تضاد با قوانین، آزاد می‌گذارند. لذا عدم پیش‌بینی این سفرها نمی‌تواند دلیلی بر غیرقانونی بودن عنوان شود و همچنان که گفته شد فقط راههایی که با قوانین در تضاد است مجوز اجرا ندارد. در اینجا نیز دولت نهم تشخیص داده است یکی از بهترین راهها جهت لمس کردن مشکلات مردم و تلاش جهت رفع آنها، عبارت از سفرهای استانی است.
4- عضو فراکسیون اقلیت در مجلس، با تمسک به مغالطه عدم سابقه (non- anticipation) اعطای وام به دانشجویان و مردم را به دلیل این که در گذشته دیده نشده غلط می‌پندارد، حال این که دولت فعلی، با توجه به اختیار خود در رفع نیاز مردم، این اختیار را به استانداری داده است. به این مساله نیز باید توجه کافی داشت که رسیدگی ملموس و محسوس به دانشجو می‌تواند در ترقی علمی کشور، مفید بوده، گامی زیربنایی برای پیشرفت کشور به حساب آید.
جناب آقای خانی در آنجا که تصمیمات دولت در سفرهای استانی را محدود کننده اختیارات مجلس دانسته است به هیچ وجه موارد تحدید را ذکر نکرده و بلافاصله به احداث بیمارستان، دانشگاه و آزاد راه عسلویه بندر عباس اشاره کرده و انجام این امور را نیازمند نظرسنجی می‌داند.
سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که اگر مردم در این نظرسنجی‌ها بر اثر عدم اشراف به امور، خواهان انجام یا عدم انجام پروژه‌ای باشند که مبنای متد علمی و اجرایی، خلاف آن را اقتضا می‌کند، آیا چه باید کرد؟ با توجه به این که در قانون نیز به هیچ‌وجه در انجام امور اجرایی و خدماتی، نظرسنجی لحاظ نشده است انجام این کار چگونه و از کجا برداشت شده است؟ هر چند صحیح است که باید از خواست مردم به نوعی مطلع شد، اما انجام رای‌گیری یا چیزی شبیه آن، برای تعیین تکلیف در اموری مهم همچون آزاد راه عسلویه بندر عباس، نمی‌تواند درست باشد.
ایشان در صحبتهای خود، 3 بار به تخصیص سهمیه قند و شکر به صورت استثنایی برای یک استان خاص اشاره می‌کنند و ادامه می‌دهند که این کار، دور از شان دولت و عدالت است؟ با توجه به صحبتهای ایشان که تخصیص قند و شکر را فقط برای یک استان خاص خلاف عدالت می‌دانند باید گفت عدالت به معنای تساوی نیست و از این جهت است که در یک استان، اقتضای عدالت تخصیص قند و شکر و در استانی دیگر، تخصیص چیز دیگری است. به علاوه، تبعیض به نفع محرومین یعنی اختصاص امور بیشتر برای کمک به محرومین، نه تنها عین عدالت است، در شان دولت نیز می‌باشد.
ایشان در جای دیگر، نیز با انتقاد از انجام پروژه‌های گاز رسانی، راهسازی و جاده، آب، سیل بند، خواستار لغو آنها و اختصاص بودجه این سفرها به بیمه روستاییان و سلامت شده است. این در حالی است که در ابتدای سخنانشان، احداث بیمارستان برای یکی از استانها را محدودکننده اختیارات مجلس و همچنین نیازمند نظرسنجی دانسته‌اند و با این سخنان خود احداث بیمارستان را خارج از وظیفه دولت می‌شمارند.
همچنین تخصیص بودجه بعضی از امور مهم برای رفع مشکلات بخشهای دیگر که با کمال تعجب، آقای خانی تاکید به انجام آن دارند، باعث بروز مشکلات عدیده در آن بخشها در آینده خواهد شد. لازم است در چنین اموری که جناب آقای خانی آنها را مهم می‌داند بودجه‌ای جدا با منابع پیش‌بینی شده در نظر گرفته شود و از کسر بودجه بخشهای مهم دیگر برای رفع آن خودداری شود.
ایشان در ادامه، یکی از عوامل تبعیض و بروز اختلافات قومی را سفرهای استانی دانسته و دولت را به حیف و میل بیت‌المال جهت انجام سفرهای تبلیغاتی متهم می‌کند. این اتهامات در حالی انجام می‌گیرد که یکی از عوامل مهم اختلافات قومی، عدم رفع نیازها در مناطقی از کشور و محدود شدن دید مسئولان به مناطق مرکزی بالاخص، تهران است و این سفرها نیز در راستای رفع این مساله طراحی شده است.
اعتراف آقای خانی به احداث سیل‌بند و جاده و پروژه‌های گازرسانی از سوی دولت، در این سفرها مویدی است بر مثبت بودن فعالیتهای دولت در پنج ماهه گذشته بنابراین تبلیغاتی خواندن این سفرها و موجب حیف و میل بیت‌المال دانستن آن، جایگاهی منطقی ندارد.