آمدن اوباما؛ سرعت در تنش‌زدایی با ایران

گروه سیاسی ـ سرانجام پس از چند ماه رقابت تنگاتنگ دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه آمریکا برای تسلط بر کاخ سفید؛ این دموکرات‌ها بودند که توانستند برتری خود را در رقابت با حزب جمهوری‌خواه به نمایش بگذارند.
هر چند تجربه تلخ 8 سال ریاست جمهوری جورج بوش در کاخ سفید به دست آمدن این نتیجه انتخاباتی بی‌تاثیر نبود، اما به هر حال این دموکرات‌ها هستند که درست مصادف با شروع سال جدید میلادی وارد کاخ سفید می‌شوند این نکته نیز بر هیچ‌کس پوشیده نیست که مردم آمریکا تنها به دلیل عدم اعتماد به بوش این نتیجه را رقم زدند. در هر صورت آنچه که اهمیت دارد آن است که به طور کلی سیاست‌های ایالات متحده با تغییر رئیس‌جمهور تغییر نخواهد کرد؛ بلکه آنچه که دچار تغییر می‌شود تاکیتک‌های دستیابی به اهداف کلان و ملی آمریکاست.
برخلاف جمهوری‌خواهان که برای اجرای سیاست‌های خود از قدرت سخت همچون نظامی‌گری استفاده می‌کنند، دموکرات‌ها از طریق ابزارهای نرم همچون حقوق بشر و دموکراسی، اهداف خود را دنبال می‌کنند؛ تحریم‌های اقتصادی دوران بیل کلینتون و سیاست مهار دو‌گانه این کشور را در قبال ایران و عراق می‌تواند به نوعی زمینه‌ساز اقدامات تهاجمی جمهوری‌خواهان در چند سال اخیر دانشت. با این حال استراتژیست‌های آمریکایی که به صورت فراجناحی عمل می‌کنند پیامدهای جنگ‌طلبی جمهوری‌خواهان را دریافته و درصدد چاره‌جویی برآمدند. راهکارهای کمیته بیکر همیلتون در خصوص روی آوردن به گفت‌وگو و دست برداشتن از سیاست‌های جنگ‌طلبانه امروز در برنامه‌های باراک اوباما نمود یافته است و رئیس تازه کاخ سفید همان سیاست‌ها را اعمال می‌کند. اوباما در رقابت‌های انتخاباتی خود نیز به صراحت از گفت‌وگو با ایران، سوریه و ونزوئلا سخن به میان آورد، اگر قول و فعل اوبامای سیاه‌پوست بر هم منطبق باشد تغییر در سیاست‌ها و برنامه‌های ساکنین تازه کاخ سفید، دور از انتظار نیست.
حشمت‌الله فلاحت‌پیشه نماینده مردم اسلام‌آباد غرب و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هشتم در این‌باره به سیاست روز گفت: در ایران به طور طبیعی انتخاب اوباما را مردم ترجیح می‌دادند به انتخاب شدن مک‌کین و این را در نظر سنجی‌های غیر رسمی هم می‌شد به وضوح مشاهده کرد. فلاحت‌پیشه تاکید کرد: اقبال عمومی مردم در ایران نسبت به انتخاب اوباما چند دلیل می‌تواند داشته باشد؛ اول اینکه ایرانی‌ها که نظامی‌گری بوش را غلط می‌دانستند خوشحال هستند که مردم آمریکا به این سیاست‌های اشتباه پی‌بردند و در حال حاضر این سیاست در آمریکا هم شکست خورده است. وی افزود: دلیل دوم آن است که اوباما در شعارهای انتخاباتی خود، به اصل تغییر در سیاست خارجی آمریکا اشاره کرده و این تغییر نمی‌تواند فقط در حد یک شعار انتخاباتی باشد چرا که در حال حاضر تمام کشورها از او انتظار ایجاد تغییر در سیاست خارجی آمریکا را دارند.
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس هشتم تاکید کرد: اگر اوباما بتواند بر جریان‌های حاکم در آمریکا از جمله صاحبان پول و تجارت و عوامل تولید و توزیع اسلحه، غالب بیاید، می‌تواند سیر تنش‌زدایی در ایران را دنبال کند. فلاحت‌پیشه تصریح کرد: در عین حال تحلیل‌گران و افراد با تجربه‌تر معتقدند که لابی‌های قدرت در آمریکا نهایتا بر اوباما حاکم می‌شوند، اما اوباما با چند گزینه در قبال ایران مواجه خواهد شد و این نکته نیز قابل توجه است که تابوی مذاکره با ایران توسط جمهوری‌خواهان شکسته شد.
نماینده مردم اسلام‌آباد غرب در مجلس هشتم تاکید کرد: اوباما سعی می‌کند سیگنالی دو پهلو در قابل ایران مطرح کند و سعی می‌کند در رابطه با ایران با آمیزه‌ای از دنبال کردن دیپلماسی و برآوردن انتظارات گذشته مردم اقدام کند. وی در رابطه با کاهش تنش‌زدایی در روابط ایران و آمریکا گفت: تنش‌های روابط ایران و آمریکا با تغییراتی که شکل می‌گیرد می‌تواند کاهش داشته باشد، علایم شکستن تابوی مذاکره با ایران در قضیه پیشنهاد دفتر حافظ منافع شکسته شده است. وی در رابطه با ارسال نامه یا پیام تبریک از سوی رئیس‌جمهور به اوباما گفت: انجام چنین کاری به هیچ وجه به صلاح نیست زیرا ما رابطه رسمی با دولت آمریکا نداریم و حتی در سطح وزارت خارجه هم دلیلی ندارد که پیامی برای آنها ارسال کنیم و ارسال هر پیامی خارج از عرف ماست. عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس افزود: تفاوت نوع نگاه آمریکایی‌ها به ایران و نگاه ما به آمریکا در این است که در ایران در برقراری رابطه با آمریکا در این رابطه منافع حزبی مورد توجه قرار می‌گیرد، اما آمریکایی‌ها چون نظام جمهوری اسلامی را به طور کلی به رسمیت نمی‌شناسند ما نمی‌توانیم با آنها از موضع حزبی برخورد کنیم و باید منافع ملی را در نظر بگیریم. الهام ایمن‌زاده نماینده مجلس هفتم و کارشناس ارشد مسائل سیاسی نیز در این رابطه گفت: اوباما نامزد حزب دموکرات‌ها پیروز نهایی انتخابات آمریکاست و البته نکته در اینجاست که پیروزی او در این انتخابات به خاطر اشتباهات بوش در چهار سال اخیر بوده است.
امین‌زاده افزود: در دوران بوش سیاست خارجی آمریکا به نحوی بوده که وجهه آمریکا را در عرصه بین‌المللی تخریب کرده و همچنین باعث به هم ریختگی اوضاع اقتصادی در درون آمریکا شده است. وی خاطرنشان کرد: این به راحتی قابل تشخیص است که مک‌کین اگر حتی سابقه جنگ ویتنام و جنگ‌های مشابه آن را هم نداشت، مردم آمریکا به او رای نمی‌دادند و در این رابطه اوباما از شانس بسیار بیشتری نسبت به مک‌کین برخوردار بود. این نماینده مجلس هفتم تصریح کرد: بازتاب و تاثیر ریاست جمهوری اوباما در ایران به روش او باز می‌گردد، کسانی که برای پیروزی او در انتخابات تلاش و هزینه کرده‌اند، انتظار دارند منویاتشان در دوران او دنبال شود. وی گفت: باید به این مسئله توجه کرد که ایران در کدام قسمت از خواسته‌های گروه حامی اوباما قرار گرفته است، اما در رابطه با نحوه برخورد او با ایران، نمی‌توان در حال حاضر نظر قطعی داد و باشد چند ماهی از ریاست جمهوری او بگذرد تا بتوانیم در این مورد نظر بدهیم.
امین‌زاده در رابطه با تنش‌زدایی از روابط ایران و آمریکا با توجه به حضور اوباما در کاخ سفید عنوان کرد: این فرصت خوبی است و شاید حامیان اوباما و کسانی که کمک کردند تا به این مرحله برسد، او را تشویق به برقراری رابطه با خاورمیانه و ایران و کاهش تنش در این محورها کنند. وی در رابطه با پیام ارسال تبریک از طرف رئیس‌جمهور برای اوباما گفت: با دید نامه‌هایی که قبلا از طرف وی برای رهبران کشورها ارسال شده، چه بازتاب جهانی داشته است و با توجه به آن بازتاب‌ها نسبت به نوشتن نامه و ارسال پیام تبریک به اوباما اقدام کند. احمد بخشایشی استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی نیز در رابطه با بازتاب انتخابات اوباما به عنوان رئیس‌جمهور جدید آمریکا در ایران گفت: دو نکته را در این رابطه میتوان مطرح کرد؛ اول اینکه دموکرات‌‌ها سیاست‌های نرم را انتخاب می‌کنند و همواره در دوران رئیس‌جمهورهای دموکرات قبلی (جیمز کارتر و بیل کلینتون) تحریم و فشار بیشتر وارد شده است، دموکرات‌ها اصولا از طریق نرم‌افزاری وارد می‌شوند و دیگر کشورها را متاثر می‌کنند.
وی تاکید کرد: جمهوری‌خواهان برای برقراری صلح با تروریزم مبارزه می‌کنند آن هم در خارج از مرزهای خودشان و به خصوص توجه خاصی به خاورمیانه دارند؛ در حالیکه دموکرات‌ها برای برقراری صلح و آرامش به داخل مرزهای خودشان توجه بیشتری دارند. بخشایشی خاطر نشان کرد: باراک اوباما که یک دو رگه آمریکایی است و در حال حاضر ریاست جمهوری آمریکا را به دست آورده، بسیاری معتقد بودند مردم آمریکا در آخرین لحظه به اوباما رای نخواهند داد چون او یک رنگین‌پوست است؛ و هیلاری کلینتون نیز این مسئله را مطرح کرد که اوباما پس از انتخاب شدن ترور خواهد شد؛ اما با تمام این اوصاف او اکنون آرای مردم را به دست آورده است.
بخشایشی افزود: او برای برقراری ارتباط با ایران، منتظر خواهد ماند تا نتیجه انتخابات آتی ریاست جمهوری را ببیند تا تصمیمات خودش را برای برقراری ارتباط با ایران بگیرد، با این حال او اعلام کرده که حاضر است بدون پیش‌شرط با احمدی‌نژاد و ایران مذاکره کند. این کارشناس مسائل سیاسی و بین‌المللی سیاست‌های اوباما را به قرار زیر پیش‌بینی کرد: مبارزه با بحران داخلی؛ آماده‌سازی اذهان برای کم کردن نیروهای نظامی در افغانستان و عراق؛ مذاکره کردن با ایران. وی گفت: در عین حال بخشی از سیاست‌های اوباما به سیاست‌های ایران نیز بستگی مستیم دارد، او ممکن است جنگ‌ها و سیاست‌هایی را که کلینتون علیه ایران در پیش گرفته بود دنبال کند؛ اما آنچه که مشخص است این است که او بیشتر به داخل آمریکا توجه خواهد کرد تا خارج از مرزهای کشور خودش. بخشایشی تاکید کرد: یکی از وظایف مهمی که اکنون بر عهده اوباماست، بازسازی چهره تخریب شده آمریکا در خاورمیانه است که این کار تنها با همفکری با مشاوران قوی و ایده‌آل محقق خواهد شد. وی در رابطه با تنش‌زدایی روابط ایران و آمریکا با توجه به حضور اوباما در کاخ سفید گفت: این تنها بستگی به نظر طرف ایرانی دارد، اگر تحلیل‌گران اینچنین تحلیل کنند که اوباما و مک‌کین چندان تفاوتی با هم ندارند، حاصل جمع این بازی صفر می‌شود. بخشایشی خاطرنشان کرد: اما این موضوع با استقبال ایران از ریاست جمهوری اوباما و ارسال پیام تبریک رئیس‌جمهور برای او تا حدودی نسبت به دوران جورج بوش قابل حل‌تر خواهد بود.