اندیشه خاتمی رویکرد به مسائل زنان را تغییر داد

*خانم شجاعی! دوره اصلاحات فرصتی اندک برای زنان جهت حرکتی سریع در راستای تحقق مطالبتشان بود و در این جهت دولت نیز همپای جنبش زنان بود، ولی به نظر شما آیا زنان توانستند در این دوران کوتاه به حداقل مطالبات خود دست یابند؟
**ببینید، طی سال‌های پس از انقلاب تا قبل از دوره اصلاحات تحقیق و مطالعه علمی در زمینه مطالعات زنان بسیار کم بود ولی در این دوره مطالعات عمیقی به طور عینی و ملموس روی مسائل زنان انجام شد که بنابر آن مشخص شد مهمترین مطالبات زنان چیست.
*و فکر کنم نتایج این مطالعات سبب شد که زنان به عنوان یکی از محورهای برنامه ریزان قرار گیرند...
**بله، نتایج این مطالعات نشان داد که اشتغال به عنوان اولیه مطالبه زنان مطرح است و این پیام ارزشمندی را به برنامه ریزان داد که بنا بر آن برای دستیابی به اهداف توسعه توجه به نیروی انسانی به عنوان محور برنامه ریزان توسعه قرار گیرد و البته در فضای عصر اصلاحات و اندیشه خاتمی و برنامه‌های او و فضای بین المللی سبب شد تا دولت به این مسأله توجه خاصی نشان دهد و براساس تعاریف دولت اصلاحات موضوع زنان در چارچوب خانه و خانواده خلاصه نشد.
*بنابراین در دوره اصلاحات جایگاه سیاسی زنان بازتعریف شد؟
**طی دوران اصلاحات تلاش‌های مثبتی در این راستا انجام شد و مهمترین آن اینکه نگرش جامعه و سیاستمداران نسبت به موضوع زن با رویکرد علمی مورد توجه قرار گرفت و از حد مسأله حاشیه‌ای و موسمی که در زمان انتخابات فقط فعالیت شان مورد توجه قرار گرفت و از حد مسأله حاشیه‌ای و موسمی که در زمان انتخابات فقط فعالیت شان مورد توجه قرار می‌گرفت خارج شد و در متن برنامه ریزی و بستر سیاستگذاری‌ها موضوع زنان وارد شد.
*و در برنامه چهارم توسعه این دیدگاه گنجانده شد ...
**بله، در برنامه چهارم توسعه 46 بند و ماده مربوط به موضوع زنان در برنامه ریزی‌های کلان کشور لحاظ شد.
*اما خانم شجاعی! به نظر می‌رسد که دستاوردهای هشت ساله دولت خاتمی در مورد مسائل زنان به فراموشی سپرده شده است.
**زنان در مدت کوتاهی نمی‌توانند به تمام مطالبات خود دست یابند و البته در کل کشور همه مردم به مطالبتشان دست نیافته اند و هنوز تمامی اهداف امام تحقق نیافته است، به هرحال در دوران اصلاحات با جهت‌گیری‌های مثبت بودجه زنان 360 برابر شد و به 22 میلیارد تومان افزایش یافت.
*در بودجه 85 این رقم چقدر است؟
**متأسفانه در لایحه بودجه 85 این رقم به 8 میلیارد تومان کاهش یافته است. و این به معنای محدود کردن زنان در چارچوب خانواده است در حالیکه زنان علاوه بر خانواده نقش اجتماعی هم دارند.
*پس از این نکته می‌توانیم به تفاوت دیدگاه دو رئیس جمهور در مورد مسائل زنان برسیم.
**من فقط در مورد دیدگاه آقای خاتمی صحبت می‌کنم. ایشان در حقیقت زنان را به عنوان سرمایه انسانی نگاه می‌کرد و استفاده ابزاری را تأیید نمی‌کرد.
ایشان زمانی در پاسخ به سؤال خبرنگاری که پس از پیروزی او در انتخابات ریاست جمهوری پرسیدند آیا شما از زنان در کابینه خود استفاده می‌کنید گفته بود:
«نظام اجتماعی باید از سرمایه زنان بهره مند شود.» به اعتقاد خاتمی استفاده از زنان در عرصه‌های مختلف تصمیم گیری و تصمیم سازی تکلیفی برای حکومت است و لذا حکومت باید زمینه لازم را برای زنان فراهم کند. نگاه آقای خاتمی به زنان عادلانه، انسان مدارانه و حق مدارانه بود. خاتمی معتقد بود که باید پارادوکس نقش زنان در خانه و اجتماع را حل کرد؛ و بنابراین دیدگاه او توسعه سازمان‌های غیردولتی زنان یکی از سیاست‌های دولت بود.
*اما اکنون در سایه عدم اعتقاد به مسأله زنان مسیر حرکت سازمان‌های غیردولتی زنان پر از سنگلاخ است ...
**به اعتقاد من جنبش اجتماعی زنان از دیرباز آغاز شده و در طول تاریخ معاصر ایران ضمن طی فراز و نشیب‌های فراوان به حیات خود ادامه می‌دهد. پس حکومت‌های عاقل که براساس منطق کشور را اداره می‌کنند از پتانسیل‌های موجود کشور و نظام برای اهداف توسعه و تعالی بهره مند می‌شوند.
*خانم شجاعی! چندی پیش شما از ضرورت پی ریزی نگرشی جدید نسبت به عدالت جنسیتی در جامعه سخن گفته بودید، آیا می‌توان به نهادینه شدن آن امیدوار بود؟
**متأسفانه به دلیل عدم درک درست این واژه از برنامه حذف شد هرچند که خوشبختانه محتوا و موادی که تأمین کننده آن بود تغییر نکرده و اکنون نیز دولت در راستای یکی از اصول قانون باید عدالت جنسیتی را فراهم سازد.