راه چاره چیست؟

مایکل هیرش
ترجمه: آرمین منتظری
مساله مهم غرب در مورد پرونده هسته‌ای ایران، بی‌اطلاعی آن‌ها درباره آنچه که در تهران می‌گذرد نیست، بلکه مهم‌ترین مساله غرب این است که در مورد ایران دچار سردرگمی شده است. نشست آژانس بین المللی انرژی اتمی در حالی برگزار شد که سران شرکت کننده نگاه خود را به آمریکا معطوف داشته بودند آمریکایی که درست یک سال قبل اروپا را مجبور به تبعیت از سیاست خود علیه ایران کرد آمریکا با موفقیت تمام در حال پیگیری سیاست منزوی کردن ایران است اما به نظر می‌رسد که دولت بوش در مورد قدم‌های بعدی که می‌خواهد پس از سیاست منزوی کردن ایران بردارد هیچ طرح مشخصی نداشته باشد. «کاندولیزا رایس» اخیرا اعلام کرد که واشینگتن نه تنها فعلا به استفاده از فاکتور تهدید نظامی نمی‌اندیشد بلکه تحریم‌های اقتصادی را نیز درباره ایران نابجا و ناکار آمد می‌داند بسیار خوب!
اما اگر فرض کنیم که این حرف‌ها درست باشند آنگاه این سیاست واشینگتن با سیاست منزوی کردن ایران در تضاد آشکار خواهد بود و این خود نشان‌دهنده آن است که آمریکا هیچ طرح مشخصی برای پرونده هسته‌ای ایران ندارد.
اما چه باید کرد؟ دیپلماسی زور مدارانه آن وقتی نتیجه خواهد داد که تهدید قابل قبول محتملی آن را پشتیبانی کند اما در مورد پرونده ایران هیچ تهدید قابل قبول و محتملی وجود نخواهد داشت چرا که بوش بهتر از هر کسی می‌داند که از خیلی جهات ایران می‌تواند به دولت او زخم‌های کاری وارد کند تفنگداران بوش هنوز در عراق هستند و دولت بوش به خوبی می‌داند که هیچ چیزی بیش از حمله نظامی باعث افزایش اتحاد ایران و استحکام بیش از پیش دولت جدید این کشور نمی‌شود پس از یازده سپتامبر بوش نام ایران را در کنار عراق به عنوان محور‌های شرارت معرفی کرد پس از آن ایران را فراموش کرده و به سراغ عراق رفت اکنون که می‌بیند ایران در حال دستیابی به قدرتی است که خوشایند آمریکا نیست سعی می‌کند تا با اختصاص بودجه 75 میلیون دلاری برای سرنگونی دولت ایران به گونه‌ای در برابر پیشرفت این کشور بایستد غافل از اینکه این هدف هدفی غیر منطقی بوده و دستیابی به آن محال است.
راه حل چیست؟ حتی در چنین شرایطی نیز ایران هنوز به دیپلماسی می‌اندیشد ممکن است ایران بخواهد در بعضی تصمیمات خود تجدید نظر کند آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای می‌توانست راه حل‌هایی را برای حل مشکل ایران پیشنهاد کند راه حل مناسبی که متاسفانه به آن کم توجهی شد این بود که حق غنی‌سازی در خاک ایران به شرط ارائه تضمین به این کشور داده شود روند غنی‌سازی هم به این شکل باشد که با مشارکت دولت‌هایی نظیر آلمان و انگلیس انجام شود اما متاسفانه به این پیشنهاد که ممکن بود توسط ایران مورد قبول واقع شود بی توجهی شد ایرانی‌ها بر خلاف آنچه گفته می‌شود توافق کردن را می‌پسندند حتی ممکن است تمایل داشته باشند تا درباره پیشنهادات احتمالی دیگر نیز مذاکره کنند اما مساله اینجاست که ایرانی‌ها دست توطئه گر آمریکا را به وضوح در مذاکرات می‌بینند آن‌ها معتقدند که اروپایی‌ها منتظر نظر مثبت جرج بوش برای اعمال تحریم علیه ایران هستند.
البته ایرانی‌ها این مسائل را خیلی خوب دریافته‌اند اما جرج بوش هنوز به این را ه نمی‌اندیشد به نظر یکی از دیپلماتهای ایرانی سال گذشته آمریکا به مذاکرات ایران و سه کشور اروپایی موافقت کرد و در حاشیه آن وعده‌هایی نظیر برداشته شدن تحریم در زمینه خرید هواپیما به ایران داده شد اما د رحقیقت بوش با این کار امتیازات بسیاری ا ز اروپاییها گرفت اروپا مواجعه با مخالفت سر سختانه واشینگتن برای پذیرفتن حق غنی سازی ایران د رخاک خود و ارجاع ایران به شورای امنیت د رصورت شکست مذاکرات مجبور شد موضعی د رراستای منافع آمریکا اتخاذ کند به این ترتیت طرح رایس و بوش کاملاً تحقق پیدا کرد طرح کلی این بو د که نخست آمریکا از اروپا در مذاکرات با ایران حمایت کند و سپس وقتی که مذاکرات به شکست انجامید اروپا مجبور شود به خواسته‌های آمریکا تن در دهد چرا که دیپلماسی اش در مذاکره با ایران با شکست مواجه شده است وقتی این قسمت طرح تحقق پیدا کرد و اروپا مجبور شد به آمریکا بپیوندد آنگاه روسیه و چین نیز ناگزیر خواهند بود از سیاست اروپا و آمریکا پیروی کنند با این حساب کاملا روشن است که رهبری این جریان را کدام کشور برعهده دارد سال پیش زمانی که بسیاری از تحلیلگران د رنوشته‌های خود از عزم آمریکا برای پیوستن و رویکرد اعتدالگرای اروپا خبر می‌دادند یکی از صاحبنظران به من می‌گفت آمریکا سعی دارد تا گزاره‌ها را در مذاکرات اروپا و ایران محدود کند بنابراین تنها گزاره‌ای که باقی خواهد ماند توقف غنی سازی است که د راین صورت دیگر صحبت از اعتدال و میانه روی کاملا بی مورد است سال گذشته بوش و رایس سعی داشتن به دنیا بقبولانند که اگر مذاکرات با ایران با شکست مواجه شود تنها کشوری که باید مورد سرزنش مجامع بین المللی قرار گیرد ایران است نه آمریکا.
هدف اصلی آنها این بود که به دنیا بقبولانند رژیم ایران سعی دارد بمب بسازد و به این ترتیب می‌خواستند دست خود را برای انجام اقدامات بعد ی باز بگذارند اکنون نیز هیچ تغییری د راوضاع حاصل نشده است د رحال حاضر آمریکا سعی دارد ایران را د رشرایط سخت قرار دهد اما آمریکا باید بداند منفعتی که از این کار عاید او می‌شود در صورت بر نداشتن قدم بعدی به زودی از دست خواهد رفت و این قدم بعدی چیزی نیست جز حرکت به سوی یافتن فصل مشترک میان خواسته‌های خود و ایران این فصل مشترک می‌تواند چیزی شبیه توافق میان آمریکا و هند باشد مقامات آمریکایی اعلام کرده اند که کشورشان تمایلی به اعمال تحریم ایران د رشورای امنیت ندارد اما امیدوارند بتوانند به قدرت‌های اقتصادی نظیر ژاپن و اتحادیه اروپا را مجاب کنند که هر کدام به طور جداگانه و مستقل ایران را تحریم کنند روز یکشنبه «جان بولتن »ادعا کرد که بسیاری از کشورها د رمیان مواضعشان در مورد مسائل هسته‌ای ایران از لفظ تحریم استفاده کرده اند اما با تمام این اوصاف واقعیت این است که هنوز جا برای مذاکره وجود دارد هیچ دلیلی برای اثبات اینکه قصد ساختن سلاح هسته‌ای دارد موجود نیست.