قرقیزستان و افراط‌گرایى سیاسى دولت

به نظر مى رسد که تقابل و رویارویى دولت قرقیزستان و مخالفین سیاسى این کشور به نقطه اوج خویش رسیده است. درحالى که براساس قانون اساسى این کشور دوره ۵ ساله ریاست جمهورى قربان بیک باقى اف در ماه ژوئیه سال ۲۰۱۰ به پایان مى رسد و دولت و مخالفین در حال آماده شدن براى برگزارى انتخابات ریاست جمهورى هستند، جامعه شهروندى در این جمهورى از هیچ امکانى براى تأثیرگذارى در تصمیم گیریهاى سیاسى دولت برخوردار نیست. در شرایط سیاسى فعلى تقابل دولت و مخالفین به نقطه اوج خود رسیده و طى مدت ریاست جمهورى باقى اف دو طرف حتى یکبار هم پشت میز مذاکره ننشستند تا بتوانند از راه گفت وگو از تشنج اوضاع سیاسى در جامعه بکاهند. به گزارش ایران شرقى، بحران شدید کمبود انرژى و مشکلات ناشى از بحران مالى، موجب افزایش اعتراضات و نافرمانى عمومى شهروندان قرقیزستان شده است.
از سویى ادامه بحران مالى جهانى و تأثیر ناگوار آن بر اقتصاد قرقیزستان، نابسامانیهاى موجود در بخش انرژى این کشور را نمایان کرده و فعلا سیستم انرژى قرقیزستان در بدترین شرایط قرار گرفته است. به ظاهر به دلیل وجود ذخایر عظیم آب و منابع تولید انرژى برق آبى، قرقیزستان مى بایست به بزرگترین تولید کننده برق در منطقه تبدیل شود و از حساب رشد این بخش، درآمد اقتصادى قابل توجهى بدست آورد. اما متأسفانه آب ذخیره شده در سد توخته گل به خارج فروخته مى شود و درآمد آن نیز به جیب افراد خاصى مى رود. معلوم نیست که تحت کدام ملاحظات سیاسى و اقتصادى این طرح مهم به مزایده گذاشته شده است.
علاوه بر این اقدامات شرکتهاى دولتى «شبکه برق شمال»، «مرکز گرمایشى بیشکک»، «نیروگاه حرارتى بیشکک» و «شبکه برق بیشکک» نیز در حال فروش قرار دارند. حال آنکه فروش چنین مراکز مهم ملى، از نگاه اقتصادى مى تواند پیامدهاى ناگوارى به بار آورد و امنیت ملى کشور را با تهدید جدى مواجه سازد. از هم اکنون کارشناسان شرکت برق قرقیزستان هشدار مى دهند که در ماه آینده، فوریه میزان آب ذخیره شده در سد توخته گل به «خط قرمز» خواهد رسید که پایین آمدن سطح آب در این سد به این حد، بى سابقه است.
تابستان سال ۲۰۰۸ قربان بیک باقى اف رییس جمهورى قرقیزستان به دلیل مشکلات موجود بر سر راه تامین انرژى در فصل سرما در کشورش، از مردم خواسته بود که براى زمستان سوخت و هیزم ذخیره کنند. اما مردم به این درخواست توجه چندانى نکردند. زمانى هم که جیره بندى شدید برق صورت گرفت و در اکثر مناطق این کشور برنامه محدود نمودن انتقال برق اعمال شد، همگان را این اندیشه فرا گرفته که زمستان را چگونه سپرى خواهند کرد؟ در این میان از همه بیشتر کودکان زیان مى بینند. به همین دلیل پرورشگاههاى دولتى درخواست بریدن درختان را مطرح کردند و از حکومت مجوز خواستند که براى گرم کردن مراکز نگهدارى کودکان راهى جز قطع درختان وجود ندارد و دیگر هیچ وسیله اى نمى تواند کودکان را از سرماى شدید نجات دهد. به همین دلیل این پرسش مطرح مى شود که چه کسانى مسئول این اوضاع غیرقابل تحمل هستند که حتى کودکان به عنوان آسیب پذیرترین قشر جامعه به این حال افتاده اند؟ در این ماجرا دولت مقصر است یا مخالفان و یا کل جامعه قرقیزستان که به سرنوشت فرزندان خویش چنین بى تفاوت هستند. در خلال سرماى شدید و کمبود انرژى مشکل ناگوار دیگرى بروز مى کند که دردسر تازه براى دولتمردان قرقیزستان ایجاد خواهد کرد. همزمان با کاهش سطح زندگى مردم، افزایش فقر، حقوق ناچیز کارمندان، میزان بیکارى نیز در حال افزایش است. آمارها نشان مى دهد که در بازار نیروى کار قرقیزستان اوضاع فلاکت بارى بوجود آمده است. چنانچه در اول ماه نوامبر سال ،۲۰۰۸ میزان بیکارى در قرقیزستان به ۱۱ درصد رسید. به همین دلیل در ماه نوامبر سال ۲۰۰۸حدود ۲۰ هزار نفر از شهروندان قرقیزستان به تابعیت روسیه درآمدند تا بتوانند براى پیدا کردن کار به روسیه بروند.
این درحالى است که ۵۹ درصد از ساکنان شهر بیشکک پایتخت قرقیزستان خواستار ترک قلمرو این کشور هستند و معتقدند که زندگى کردن در وطن اجدادى به دلیل نبود کار دیگر معنا ندارد. اگر این روند به همین سرعت ادامه یابد در دو سال آینده تقریبا در قرقیزستان هیچکس باقى نخواهد ماند. تمامى این نابسامانیهاى سیاسى، اقتصادى و اجتماعى موجب شده که مردم از دوران حکومت عسکرآقایف رییس جمهورى سرنگون شده قرقیزستان با حسرت یاد کنند. لذا به نظر مى آید که در شرایط فعلى هم دولت و هم مخالفین به پایان خط رسیده اند و از تمامى امکانات خود محروم شده اند. گمان غالب این است که دیگر در چنین شرایطى کارى از دست دولت و مخالفین سیاسى ساخته نیست.
همین مسائل موجب یادآورى دوران حکومت عسکرآقایف در قرقیزستان مى شود. اینک مردم از عسکرآقایف با احترام یاد مى کنند و مى گویند که در زمان او بحران انرژى وجود نداشت. حالا آنکه در دهه ۱۹۹۰ قرقیزستان با مشکلات مختلفى دست و پنجه نرم مى کرد. اما چه باید کرد که کشور بدون ضربه و زیان سنگین، راه رشد و توسعه اقتصادى و اجتماعى خویش را پیدا نماید. این کار تنها در شرایطى امکان پذیر خواهد بود که در قرقیزستان هم دولت و هم مخالفین قدرتمندى به وجود آیند و عقل سلیم پیروز شود و مغزهاى جدید وارد عمل شوند و برنامه رشد جامعه درست تدوین گردد.
دولت و مخالفین از اندیشه سرنگونى یکدیگر دست برداشته و عملکرد کاملا منطقى و سازنده داشته باشند. در آن صورت زمینه حمایت جامعه شهروندى از دولت و مخالفین فراهم خواهد شد. در شرایط همکارى سازنده و نه تقابل دولت با مخالفین، امکان رشد سیاسى و اجتماعى قرقیزستان نیز به وجود خواهد آمد. ما امید داریم که اصول رشد پیشنهادى دولت و برنامه مشابه ارایه شده توسط حرکت «عدالتخواه قرقیزستان» که یک هدف را دنبال مى کنند، ادغام مى شوند و یک نیروى واحد سیاسى که هدف خود را تنها رشد و پیشرفت قرقیزستان مى داند، عرض وجود خواهد کرد. براى ما مردم قزاقستان وجود یک قرقیزستان باثبات و آرام، با دولت مقتدر و مخالفین سازنده بسیار مهم هستند. ما به جز آرامش و پیشرفت همسایه کوهستانى خویش، دیگر چیزى از این کشور کوچک نمى خواهیم. گمان مى کنم تمامى مردم آسیاى مرکزى نیز رشد و پیشرفت قرقیزستان را خواستار هستند.