التهاب سیاسی در سوریه و لبنان

یوسف محسن‌زاده
در حال حاضر، اوضاع سیاسی در سوریه و لبنان در آستانه انتشار گزارش فرستاده ویژه شورای امنیت سازمان ملل در خصوص ترور رفیق حریری نخست‌وزیر پیشین لبنان، از حالت عادی خارج شده و همه نهادها و محافل رسمی و مردمی در انتظار انتشار این گزارش به سر می‌برند.
در این میان، آنچه که اوضاع را ملتهب‌تر و حساس‌تر از گذشته کرده است عبارت از خودکشی سرتیپ غازی کنعان نماینده و یا فرستاده ویژه سوریه در لبنان می‌باشد که موجی از شگفتی و تعجب‌برانگیخت. کنعان، ‌مرد قدرتمند سوریه در لبنان در بیش از دو دهه بود و از زمانی که سوری‌ها بعد از اخراج میشال عون از بیروت، نفوذ سیاسی خود را در این کشور به بالاترین درجه رساندند، کنعان عامل اجرایی بسط و گسترش این نفوذ به شمار می‌رفت. در همان زمانی که رفیق حریری در اثر انفجار بمب به قتل رسید، حدس و گمان فراوانی در مورد دست داشتن سوری‌ها در میان محافل سیاسی لبنان به ویژه از سوی مارونی های مسیحی که دیدگاه خصمانه‌ای نسبت به حضور سوری‌ها در لبنان داشته و دارند، به وجود آمد. با این حال، کمتر کسی در میان محافل رسانه‌ای بی‌طرف وجود داشت که در مورد نقش احتمالی سوریه در این ترور گمانه‌زنی کرده باشد. زیر عواید و نتایج این ترور سیاسی، به جیب رژیم اسراییل به عنوان اصلی‌ترین نفع برنده این ماجرا، خواهد رفت. رژیمی که به شدت از حضور سوریه و نفوذ سیاسی گسترده آن در لبنان، ناخشنود بوده و در صدد برآمده است که با راهکارها و شیوه‌های متعدد، بسترهای مناسب جهت به چالش کشیدن حضور سوریه در لبنان را فراهم آورد. مطمئناً، شیوه‌ای بهتر از ترور نخست وزیر پیشین لبنان که چهره‌ای شناخته شده در سطح منطقه و جهان محسوب می‌شد وجود نداشته است. چنانچه سوریه به اقدام مستقیم در ترور وی متهم نشود دست کم می‌توان این کشور را به دلیل فراهم نگردن فضای امن در لبنان، در ترور رفیق حریری مقصر شناخت. زیرا، فضای عمومی امنیت در لبنان به وسیله دستگاه‌هایی اداره می‌‌شود که افسران سوری بر آنها نظارت داشتند. این ترور پای آمریکا و فرانسه را که گمان می‌رود قبلاً خود را برای چنین مداخله‌ای آماده کرده بودند،‌به میان کشید و بلافاصله، با تصویب قطعنامه‌ای روند خروج شنابزده و وسیع نیروهای سوری از لبنان آغاز شد و اکنون فرجام مسایل به جایی رسید که همگان در انتظار انتشار گزارش قاضی تحقیق پرونده ترور رفیق حریری به سر می‌برند. طراحان این نقشه خطرناک مقرر داشتند که سر این مسایل جنجال برانگیز و پر هیاهو را به حزب الله لبنان وصل کنند و موجبات افول این جنبش انقلابی را فراهم آورند. اما رهبران این حزب که بوی توطئه را استشمام کرده بودند، به اقدامات پیش دستانه متوسل شده و عمق پایگاه مردمی شان را متبلور ساختند و بدین ترتیب، معاندان را از دنبال کردن توطئه خویش مأیوس کردند. نکته پایانی اینکه نقش نفوذی آمریکا و اسراییل در تدوین گزارش «میلیس» به زودی در قالب متهم ساختن سوریه در تدارک قتل حریری، پدیدار خواهد شد و متأسفانه خودکشی کنعان،‌این گمانه‌زنی‌ها را تشدید کرده است. با این حال، رهبران سوریه مجبورند به راهکارهای جسورانه جهت جلوگیری از به ثمر نشستن تلاش‌های آمریکا و اسراییل در تحمیل دیدگاه‌هایشان متوسل شوند.