تحریم؛ سوژه‌ای نخ‌نما

محمد‌علی احمد‌نیا
کاهش محبوبیت بوش در آمریکا و ناکامی‌ها در عراق و نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا باعث شده است بوش به تکاپو برای ابقاء و حضور حزب خود در صدر حزب حاکم بیفتد.
انتقادهای شدید بیل کلینتون رئیس‌جمهور سابق آمریکا از بوش درباره حوادث 11 سپتامبر و دفاع هیلاری کلینتون و واکنش رایس به این اظهارات از شروع تلاشهای جمهوریخواهان برای ماندن در راس هرم قدرت حکایت می‌کند.
بوش که با توسل به امنیتی کردن فضای جامعه آمریکا در دومین دور انتخابات ریاست جمهوری به پیروزی رسید اینک برای انتخاب نمایندگان جمهوریخواه برای ورود به کنگره در انتخابات میاندوره‌ای آمریکا چه دستاویزی دارد؟
تصویب مصوبه تحریم‌های جدید علیه ایران با چنین فضایی نشانگر این واقعیت است که در حال حاضر حزب جمهوریخواه می‌کوشد پیش از برگزاری انتخابات کنگره، توجه مردم از جنگ عراق کم شود؛ چرا که افکار عمومی نشان می‌دهد مردم نسبت به عراق بسیار بدبین شده‌اند و در این رابطه انتقادهای زیادی بوش را همراهی می‌کند.
در حالی که آلمان، روسیه، فرانسه، چین و انگلستان بشدت بر راهبرد دیپلماسی بدون تحریم تاکید می‌کنند و در روزهای اخیر هر یک به نوعی از ادامه مذاکرات صحبت می‌کنند، امریکا با چین اقدامی یکجانبه‌گرایانه سعی دارد چه چیز را ثابت کند؟
درباره تحریم‌های امریکا اظهار نظر‌های مختلفی از سوی محافل سیاسی و مطبوعاتی شده است.
وینر سایتونگ، روزنامه اتریشی با اشاره به مخالفت‌های آمریکا با فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ایران نوشت، آمریکا مدام از لزوم اعمال تحریم علیه ایران سخن به میان می‌آورد، در حالی که در این میان هیچ متحدی را کنار خود پیدا نمی‌کند. وینر ساتونگ افزود: آمریکا در این میان نیم نگاهی به اروپا دارد، اما اروپا نیز دیپلماسی را بر مقابله ترجیح داده است و گفتگوی اخیر سولانا و لاریجانی نمونه بارز تلاش‌های این اتحادیه برای جلوگیری از هر گونه توسل به زور علیه ایران است. به نوشته این روزنامه اتریشی، بوش برای تحقق سیاست‌های خود در قبال ایران نیاز به شریکی دارد که هنوز نتوانسته آن را پیدا کند.
اما واکنش شرکت‌های بین‌المللی به این مصوبه کنگره آمریکا.
شرکت‌های نفتی بین‌المللی از جمله توتال فرانسه، رویال داچ شل انگلستان، استات اویل نروژ، رپسول اسپانیا، اوام وی اتریش، انی ایتالیا و شرکت‌های نفتی چین از تبعیت قوانین امریکا بر ضد ایران، خودداری کرده‌اند.
در راس شرکتها، شرکت توتال فرانسه قرار دارد.
تیری دسمارست، رئیس شرکت نفت توتال فرانسه تاکید کرده است: این شرکت به سرمایه‌گذاری‌های خود در طرح‌های نفتی ایران ادامه خواهد داد و تسلیم فشارهای امریکا برای اعمال تحریم‌های تجاری ضد ایران نخواهد شد.
تیری دسمارست تصریح کرد: شرکت توتال به تصمیم امریکا، اروپا و دولت فرانسه در قبال ایران احترام می‌گذارد؛ ولی قوانین امریکا درباره تحریم تجاری ایران، تنها مربوط به شرکتهای امریکایی است و ما از آن تبعیت نخواهیم کرد.
تیری دسمارست افزود: برای دستیابی به امنیت انرژی جهانی، حضور ایران در بازار نفت و گاز الزامی است. شرکت انی ایتالیا نیز پیشتر اعلام کرده بود مایل به سرمایه‌گذاری نفتی در ایران است وبه این لحاظ سیاستی جدا از امریکا و مستقل را در دستور کار دارد. به نظر می‌رسد، طرح منزوی کردن ایران با منزوی شدن امریکا خنثی شده است و امریکا با این طرح تحریم تنها مانده است.
دیدار و گفتگوهای پی در پی مقامات اروپایی بویژه خاویر سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با مقامات ایرانی نمونه آشکار تلاش‌های این اتحادیه برای جلوگیری از هر گونه توسل به زور علیه ایران است، حتی زیر فشار‌های امریکا حاضر به تمکین نیستو منافع خود را دنبال می‌کند. بخصوص این که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در گفتگو با مجله خبری فوکوس گفت: امکان مشارکت راهبردی، میان یاران و اروپا وجود دارد. علی لاریجانی در گفتگو با این مجله خبری افزود: فرصتی به وجود آمده است که می‌توان چنین مشارکتی را ایجاد کرد؛ زیرا هر دو طرف منافع مشترکی دارند. علی لاریجانی افزود: ایران دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی را در جهان دارد و ما می‌توانیم این گاز را به اروپا انتقال دهیم. و اما همپای اعلام تحریم‌های جدید علیه ایران، وزیر امور خارجه امریکا بر تحرکات دیپلماتیک خود در منطقه خاورمیانه افزود و سفر خاورمیانه‌ای خود را به همین منظور تنظیم و با وزیران امور خارجه کشورهای عربی در قاهره دیدار کرد.
هدف از این سفر جدا از موضوع تحولات فلسطین و لبنان مذاکره برای همگرا کردن کشورهای عربی علیه موضوع هسته‌ای ایران است. در دوره‌های پیشین سفر رایس به منطقه تلاش وی برای همگرایی کشورهای حوزه خلیج‌فارس علیه ایران نتیجه بخش نبود.
این سفر در حالی انجام شد که رویکردی جدید در منطقه خاورمیانه در زمینه استفاده از انرژی هسته‌ای پدید آمده است.
بحث استفاده مصر از انرژی هسته‌ای از همین رویکردهاست.
البته اتحادیه عرب بارها بر این مقوله تاکید داشته است که این حق همه کشورهای عضو ان.‌پی.تی است که از این انرژی استفاده کنند، ولی اکنون این موضوع به خواستی منطقه‌ای تبدیل شده است که شاید در این سفر رایس به آن نیز توجه شود.