ترور وزیر صنایع دولت سنیوره اختلافات داخلی را دامن زد
لبنان در آتش بحران
سارا معصومی
ترور وزیر صنایع لبنان اوضاع آشفته سیاسی در این کشور را به مراتب وخیمتر کرد. در شرایطی که عراق در آتش آشوب و نبود امنیت میسوزد، بحران در لبنان نیز بر اوضاع پیچیده خاورمیانه افزوده است.
سوء قصد به جان وزیر ضدسوری کابینه لبنان بار دیگر اتهامات غرب را به سمت ایران و سوریه معطوف کرد. بدین ترتیب بسیاری از کارشناسان بینالمللی مجددا از نقش ایران و سوریه در بازیهای سیاسی لبنان سخن میگویند.
پس از انتشار خبر ترور پییر جمیل بسیاری از رسانههای غربی همزمان با اعلام این خبر ادعا کردند که از این پس ایالات متحده نمیتواند به کمک کشورهای ایران و سوریه برای حل بحران در عراق چندان امیدوار باشد. در صورتی که غرب انگشت اتهام خود را به سمت سوریه دراز کند ایالات متحده قادر به درخواست کمک از این کشور برای حل سایر مناقشههای منطقهای نخواهد بود.
جورج بوش نیز در اولین واکنش رسمی به این حادثه، بار دیگر از نقش ایران و سوریه در بیثبات کردن لبنان سخن گفته اما از مورد اتهام قرار دادن هر دو کشور در خصوص ترور پییر جمیل خودداری کرد.
سوریه هر گونه دخالت در این حادثه را انکار نمیکند. در شرایطی که مقامهای ایران و سوریه این حمله تروریستی را محکوم کردند، معاون وزیر امور خارجه ایالات متحده، نیکلاس برنز در توضیح خبر ترور پییر جمیل ادعا میکند که وی به حزب سیاسی تعلق داشته که مخالف سرسخت حزبالله است. این مقام امریکایی در این سخنان از حزبالله به عنوان گروه مورد حمایت ایران و سوریه سخن میگوید.
رهبر اکثریت ضد سوری پارلمان حتی پا را از ارائه فرضیه و گمان نیز فراتر گذاشته و صراحتا اعلام میکند که ردپای سوریه در تمامی این حوادث مشهود است.
این حادثه شکاف میان کشورهای منطقه را بیش از پیش نمایان کرد . در حال حاضر منطقه به دو طیف حامی ایالات متحده و مخالف با این کشور تقسیم شده است.
در یک سو امریکا، اردن، مصر و لبنان قرار دارند و در سوی دیگر ایران، سوریه و حزبالله نقطه آغاز این شکاف از جنگ 33 روزه میان حزبالله و لبنان بوده و تاکنون نیز ادامه دارد.
مرداب عراق عمیقتر میشود!
در شرایطی که ایالات متحده در مرداب عراق دست و پا میزند، آخرین گزینه برای حل بحران امنیتی این کشور متوسل شدن به ایران و سوریه است. سوریه تاکنون بارها هرگونه دخالت در آشوبهای عراق را انکار کرده و این در حالی است که بسیاری از کارشناسان بینالمللی بر این باورند که این کشور در صورت تمایل میتواند نقش مثبتی در آرامتر کردن اوضاع ایفا کند.
برهمین اساس تونی بلر نیز به عنوان دومین طراح حمله به عراق از جامعه جهانی درخواست میکند که با اتخاذ رویکردی متعادل و آرام نسبت به ایران و سوریه راه را برای همکاری این دو کشور در برقراری ثبات در عراق هموار کنند.
تونی بلر که روزهای آخر قدرت را تجربه میکند نیز با رئیس تیم مطالعه عراق جیمز بیکر. همصدا شده و در شیپور مذاکره با دشمنان سابق میدمد.
نخستوزیر انگلیس بر این باور است که هر دو کشور ایران و سوریه نقش مهمی در معادلات منطقهای بازی کرده و به همین دلیل میتوانند در حل بحران فلسطین نیز کارساز باشند. سفیر سوریه در ایالات متحده پس از ترور پییر جمیل در مصاحبه با سی ان ان گفت: این حادثه میتواند سوریه را از تصمیمش برای کمک به امریکا در حل بحران عراق منصرف کند.
عماد مصطفی در ادامه افزود: این جنایت تلخ در لبنان رخ داده و به نظر میرسد که ایالات متحده قصد دارد از این فرصت برای عدم دخالت دادن سوریه در بازیهای سیاسی منطقه استفاده کند. با وجود تلاشهای جدی سوریه در کمک به ایجاد ثبات و امنیت در عراق به نظر میرسد که کاخ سفید چندان از این اقدامات استقبال نمیکند.
استیون سیمون در این خصوص میگوید: سوریه بیشک در ازای کمک به امریکا در عراق از کاخ سفید درخواست میکند تا حزبالله را به عنوان قدرت غیر قابل انکار در لبنان بپذیرد که البته کاخ سفید هرگز به چنین روندی تن نخواهد داد. امریکا نیز مانند هر کشور عرب دیگری از به قدرت رسیدن حزبالله واهمه دارد.
دقیقا به دلیل همین واهمه بود که جورج بوش دولت ضدسوری فواد سنیوره را در لبنان به قدرت رسانده و آن را به عنوان الگوی دموکراسی و میانه روی به جهانیان معرفی میکند. بدین ترتیب با کشته شدن پییر جمیل بیشک رئیس جمهور طرفدار سوری لبنان نیز از تعیین جانشین برای وی خودداری خواهد کرد و بدین گونه راه برای پیروزی حزبالله در مناقشههای سیاسی لبنان بازخواهد شد.
سایه شوم جنگ داخلی بر لبنان
خبری کوتاه اما جنجالی که لبنان را در طول 24 ساعت گذشته در شوک فرو برد. وزیر صنایع لبنان که پدرش نیز در دور پیشین ریاست جمهوری بر این مسند تکیه زده بود با مرگ خود، آتش بحران در لبنان را شعلهورتر کرد.»
همزمان با انتشار این خبر، تعدادی از جوانان مسیحی در لبنان و شهر محل تولد پییر جمیل به خیابانها ریخته و اقدام به شکستن شیشه خودروها کردند. البته با استقرار به موقع پلیس در منطقه این نارضایتیها به شکستن شیشه چند خودرو منتهی شده و درگیری خیابانی جدی رخ نداد. در شرایطی که زمان تشییع جنازه پییر جمیل روز پنجشنبه اعلام شده است دولت خواهان حضور گسترده مردم در این مراسم شد.
سیاستمداران لبنانی همگی پس از این حادثه، خواهان حفظ آرامش عمومی و عدم برهم زدن اتحاد میان فرقههای متفاوت لبنان شدند. در حال حاضر تلاش دولت و سایر احزاب سیاسی جلوگیری از وقوع جنگ داخلی و تکرار حوادث سال 1975 تا 1990 است.
پدر پییر جمیل رئیس جمهور پیشین لبنان و رهبر فالانژها هنگام خروج از بیمارستان محل انتقال جنازه جمیل گفت: از طرفداران جمیل میخواهم که خشم خود را با دعا و طلب آمرزش برای وی فروبنشانند. ما به هیچ وجه خواهان انتقامگیری و آغاز درگیری نیستیم. وی شهید راه لبنان شده ما میخواهیم این شهادت را جشن بگیریم. از همه کسانی که پییر جمیل را دوست داشتند میخواهم که به خشونت متوسل نشوند.
پییر جمیل پنجمین مخالف سوری است که ظرف دو سال گذشته در لبنان ترور شد. وی اولین عضو کابینه سنیوره بود که قربانی آشوبهای داخلی در این کشور شد. پییر جمیل در حالی ترور شد که هنوز تکلیف پرونده ترور رفیق حریری مشخص نشده و بسیاری سوریه را متهم شماره یک این پرونده میدانند.
فواد سنیوره پس از این حادثه با حضور در تلویزیون ملی لبنان خواهان حفظ وحدت لبنان شده و گفت :توطئه علیه لبنان در حال شکل گرفتن است.
نخستوزیر جنجالی لبنان با اشاره به تلاش حزبالله برای به دست گرفتن قدرت و تصویب پیشنویس سند دادگاه عاملان ترور حریری از مردم لبنان درخواست کرد تا پشت دولت بایستد.
سنیوره در این خصوص گفت: ما عنان کشور و آینده فرزندانمان را به قاتلان میسپاریم.
در شرایطی که با ترور پییر جمیل اوضاع سیاسی در لبنان دستخوش تحولات جدید شده است هنوز مشخص نیست که آیا حزبالله همچنان به سخن سید حسن نصرالله مبنی بر تظاهرات گسترده خیابانی برای سقوط دولت سنیوره عمل میکند یا خیر. در صورت برپایی چنین تظاهراتی احتمال آغاز درگیری میان طرفداران پییر جمیل و طرفداران تشکیل دولت وحدت ملی وجود خواهد داشت.
اولین سوء قصد به جان خانواده جمیل در سال 1975 رخ داده در آن زمان سوء قصد به جان پدر بزرگ پیپر جمیل که هم نام وی بود نیز به حمله فالانژها به اتوبوس حامل پناهندگان فلسطینی انجامیده و اولین جرقه برای جنگ پانزده ساله زده شد.
پیشنویش دادگاه حریری تصویب شد
شورای امنیت سازمان ملل پس از یک بار امتناع از تصویب پیشنویس دادگاه محاکمه عاملان ترور رفیق حریری با اکثریت آرا این پیشنویس را تصویب کرد. این اتفاق درست چند ساعت پس از ترور پییر جمیل از وزرای مخالف سوریه در لبنان رخ داد.
سفیر ایالات متحده در امریکا پس از تصویب این پیشنویس اعلام کرد که پرونده ترور وزیر صنایع نیز به فهرست پروندههایی که در دادگاه حریری مطرح خواهند شد اضافه میشود. با تصویب این پیشنویس، کوفی عنان میتواند مقدمات تشکیل دادگاه بینالمللی با همکاری دولت لبنان را فراهم سازد.
بر اساس این پیشنویس، دادگاهی بینالمللی متشکل از قاضیهای لبنانی و بینالمللی در خارج از خاک لبنان، پرونده رفیق حریری را پیگیری خواهد کرد. عنان تاکنون بارها تذکر داده است که حضور قاضیهای بینالمللی در این دادگاه ضامن استقلال آن خواهد بود.
با تصویب این پیشنویس، تشکیل این دادگاه به نظر نهایی دولت لبنان بستگی دارد. کابینه نخستوزیر لبنان روز سیزدهم نوامبر پیشنویس اولیه را به تصویب رساند و این در حالی است که رئیس جمهور این کشور همچنان با این پیشنویس مخالف است.
در این جلسه، اعضای شورای امنیت با انتشار بیانیهای ترور پییر جمیل را محکوم کرده و وی را سمبل آزادی و استقلال لبنان خواندند.
سفیر فرانسه در سازمان ملل ترور جمیل را تلاش برای بیثبات کردن لبنان خوانده و هشدار داد که تا زمان برقراری عدالت در لبنان از صلح خبری نخواهد بود.
جان بولتون نیز ادعا کرد که تصویب پیشنویس دادگاه و محکومیت ترور پییر جمیل بدین معناست که سازمان ملل و جامعه جهانی از روند دموکراتیک در لبنان حمایت میکند.
در این میان، سفرای سوریه و قطر سوالهایی را در خصوص قانونی بودن این پیشنویس با وجود اختلاف میان رئیس جمهور و نخستوزیر لبنان مطرح کردند.
شورای امنیت در پایان به توافق رسید که بحث مشروعیت قانونی این پیشنویس باید توسط دولت لبنان و نه سازمان ملل تایید شود.
سفیر قطر به عنوان تنها عضو عرب در شورای امنیت با ارسال نامهای به دبیر کل اعلام کرد که این پیشنویس باید با طی پروسه قانونی به تصویب پارلمان و رئیس جمهور لبنان برسد.
جان بولتون در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر احتمال دست داشتن سوریه در ترور پییر جمیل گفت: ما باید به تمامی اسناد و مدارک دست یابیم. اما شما میتوانید برای یافتن پاسخ این سوال به سلسله ترور افراد در لبنان ظرف دو سال گذشته نگاهی بیندازید.
بوش بر سر دو راهی سوریه
ترور پییر جمیل از مخالفان سرسخت سوریه بار دیگر جورج بوش را در خصوص نحره موضعگیری در قبال سوریه دچار سردرگمی کرد. پیپیر جمیل از جمله کسانی بود که پس از ترور رفیق حریری تظاهرات علیه سوریه را سازماندهی کرد.
جورج بوش در اولین واکنش به این حادثه صراحتا از سوریه به عنوان عامل بر هم زدن ثبات در لبنان نام برده اما در ایجاد ارتباط میان مقامهای این کشور و ترور پییر جمیل نهایت احتیاط را به کار برد.
بدین ترتیب بحران در لبنان نیز به آشوب و ناامنی در عراق افزوده شد. اینگونه است که خاورمیانه و حوادث آن این روزها به کابوس جورج بوش تبدیل میشود.
سوریه با وجود دست و پا زدن در بحران اقتصادی و امنیتی دردسرهای فراوانی را برای کاخ سفید ایجاد کرده است. وی درست در همسایگی دو کشوری قرار دارد که از چند سال پیش تاکنون به عنوان معضل ایالات متحده باقی ماندهاند.
درست چند روز پیش بود که جورج بوش از سوی بسیاری از کارشناسان بینالمللی به همکاری با سوریه و مذاکره با این کشور برای برقراری امنیت در عراق تشویق شد. به نظر میرسد که جیمز بیکر نیز به جع طرفداران مذاکره با سوریه پیوسته است.
در شرایطی که بسیاری از کارشناسان بینالمللی مذاکره با سوریه را تنها راه عاقلانه و بی دردسر برای حل و فصل بحران در عراق میدانند بوش با استخدام خبرهترین کارشناسهای بینالمللی در کاخ سفید راههای بیثبات کردن دولت اسد را مورد بررسی قرار میدهد.
ماه گذشته میلادی بود که تعدادی از مقامهای شورای امنیت ملی کاخ سفید در دیدار با ناراضیان سوری مستقر در آمریکا آنها را به ساخت دفتری در این کشور و فعالیت ترغیب کردند.
مخالفان سوری حاضر در این دیدار را اعضای جبهه نجات سوریه، سکولارهای لیبرال، معاون سابق بشار اسد و برخی اعضای حزب اخوانالمسلمین تشکیل میدادند. علاوه بر دیدارهای رسمی مقامهای ایالات متحده با معاون سابق اسد نیز دیدارهای خصوصی داشتند.
مقامهای کاخ سفید صراحتا با اعتراف به تلاش برای تضعیف حکومت اسد ادعا میکنند که عربستان سعودی و بسیاری از کشورهای عربی که از به قدرت رسیدن شیعیان در منطقه بیم دارند همواره از این طرح استقبال کردهاند.
کشته شدن پییر جمیل بسیاری از مخالفان مذاکره با سوریه را در تصمیم خود مصممتر کرده است.
در شرایطی که دولت سوریه از همان ابتدا هرگونه دخالت در ترور جمیل را تکذیب کرد هنوز مدرک مستدلی نیز در خصوص وجود ارتباط میان سوریه و ترور وی یافت نشده است. این در حالی است که بوش با این وجود به راحتی انگشت اتهام خود را به سمت سوریه گرفته و بر این باور است که سوریه زنجیرهای از ترورهای مخالفان خود را با ترور رفیق حریری آغاز کرده است.
حتی پیش از ترور جمیل نیز ایالات متحده تمایل چندانی به برقراری رابطه با سوریه از خود نشان نمیداد. بیشک این کشور ترجیح میدهد با کشوری همچون ایران وارد مذاکره شده اما با سوریه هرگز.
ترور جمیل درست یک روز پس از به پایان رسیدن سفر وزیر امور خارجه سوریه به عراق انجام گرفت. در همان فاصله زمانی که سوریه برای کمک به برقراری ثبات در عراق اعلام آمادگی کرده و روابط دیپلماتیک میان سوریه و عراق پی از ربع قرن از سر گرفته شد.
سلسله ترورها در لبنان از زمان استقلال این کشور
کریم جعفری: ترور پییرامین جمیل وزیر صنایع لبنان که تنها 34 سال داشت، نه اولین ترور مهم و خونبار تاریخ لبنان از زمان استقلال این کشور کوچک است و نه آنگونه که ولید جنبلاط رهبر دروزیها لبنان به همراه سمیر جعجع میگویند آخرین آن. در زیر تاریخ گونهای از اولین ترور سیاسی در لبنان را میخوانیم:
ریاض الصلح، نخستوزیر، در سال 1953 در امان پایتخت اردن به انتقام اعدام رهبر حزب ملی – سوسیالیستی سوریه، آنطون سعاده توسط اعضای این حزب ترور شد.
نیست المتنی، روزنامهنگار چپگرای لبنانی و صاحب امتیاز روزنامه تلگراف، در سال 1958 در بیروت و در زمان ریاست جمهوری کمیل شمعون ترور شد.
کامل مروه، موسس و صاحب امتیاز روزنامه الحیات در سال 1966 در دفتر کارش در بیروت با یک هفت تیر مجهز به صدا خفهکن کشته شد.
معروف سعد، نماینده شهر صیدا و رئیس شهرداری آن، هنگام شرکت در راهپیمایی مسالمتآمیز صیادان صیدا هدف قرار گرفت و پس از 2 هفته در 6 مارس 1975 در بیمارستان صیدا جان باخت.
کمال جنبلاط، رهبر حزب سوسیالیست دروزیهای لبنان به همراه یکی از دوستانش در کمینی در منطقه الشوف در سال 1977 به قتل رسید.
طونی فرنجیه، فرزند رئیسجمهور وقت لبنان، نماینده پارلمان و وزیر کابینه بود که به همراه همسر و کودک خردسالش در سال 1978 در کاخ تابستانیاش در شهرک اهدن در شمال لبنان به دست جوخههای مرگ حزب الکتائب – فالانژها – کشته شد.
سلیم اللوزی، روزنامهنگار سرشناس و صاحبامتیاز الحوادث در سال 1980 جسدش در نزدیکی فرودگاه بینالمللی بیروت پیدا شد.
ریاض طه، نویسنده و صاحبامتیاز روزنامههای الکفاح و الاحد، در 23 ژوئیه 1980 در محله الروشه بیروت با شلیک افراد مسلح ناشناس جان باخت.
بشیر جمیل، عموی پییرامین جمیل و رئیسجمهور وقت لبنان، قبل از آنکه به طور رسمی ریاستجمهوری را به دست گیرد به همراه تنی چند از همراهانش در یکی از محلههای بیروت در سال 1982 بر اثر انفجار بمبی قوی کشته شد.
رشید کرامی، نخستوزیر در سال 1978 در انفجار بالگرد نظامیاش در نزدیکی پایتخت جان خود را از دست داد.
شیخ حسن خالد، مفتی اهل سنت لبنان در انفجار خودرواش در سال 1989 در غرب بیروت کشته شد. در این عملیات همچنین تعداد زیادی از مردم عادی نیز کشته شدند.
دانی شمعون، رئیس حزب ملیگراهای آزاده مسیحی راست لبنان در سال 1990 در یکی از محلههای مسیحینشین بیروت ترور شد. شبه نظامیان مسیحی به قتل وی، زن و فرزندش طارق متهم شدند.
عباس الموسوی، دبیر کل حزبالله لبنان در سال 1992 به همراه افراد خانوادهاش هدف موشک بالگردهای اسرائیلی قرار گرفت و به شهادت رسید.
دیگر ترورهای سیاسی تاریخ معاصر لبنان عبارتند از:
1952: محمود العبود نماینده پارلمان و وزیر کابینه در نزدیکی در کاخ ریاستجمهوری ترور شد.
1961: پییر الحاج در شهر عکار در شمال لبنان کشته شد.
1971: عبدالله عادل عسیوان فرزند رئیس مجلس لبنان جان باخت.
1974: خالد صاغیه وکیل معروف لبنانی کشته شد.
1975: فایز العماد استاندار طرابلس کشته شد.
از سال 2005 نیز چندین ترور در لبنان صورت گرفت که مهمترین آن ترور رفیقالحریری نخستوزیر اسبق لبنان بود که بحران امروز لبنان نیز از پیامدهای این ترور است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
