تجمیع انتخابات(بخش دوم)

در صورتی که بخواهیم انتخابات شورای شهر و ریاست جمهوری را با یکدیگر، و مجلس خبرگان و شورای اسلامی را با هم انجام دهیم، بزرگترین مشکل پیش رو این است که فاصله زمانی بین دو انتخابات بسیار زیاد است. یعنی یا باید دوره شورای شهر را حدود دو سال و نیم طولانی‎تر کنیم و یا رییس‌جمهور دو سال و نیم زودتر از موعد مقرر استعفاء دهد.
و اگر بخواهیم مجالس خبرگان و شورای اسلامی را با هم برگزار کنیم، باید یک سال و نیم دوره خبرگان را طولانی‎تر کنیم و یا دوره مجلس را یک سال و نیم کوتاه‎تر کنیم که مشکل قانون اساسی دارد. حل مشکل مخالفت با قانون اساسی نیز از طریق اصل یکصد و دهم، توجیهات حقوقی و سیاسی زیادی را می‎طلبد و حداقل اینکه هزینه سیاسی آن زیاد است.
حالت دوم این بود که انتخابات شورای شهر و مجلس شورای اسلامی با یکدیگر و انتخابات ریاست جمهوری و خبرگان رهبری با هم، برگزار شود. در این حالت هم یا باید دوره شورای شهر را یک سال و اندی افزایش داد و یا دوره مجلس را بیش از یک سال بیش از یک سال کاهش داد (که باز مشکل قانون اساسی دارد). دوره مجلس خبرگان هم باید حدود سه سال افزایش پیدا کرده و یا ریاست جمهوری حدود سه سال کاهش یابد و به یک سال تقلیل پیدا کند!
ملاحظه می‎شود که این راهکار نیز قابلیت اجرا ندارد. البته در خصوص جوانب سیاسی و مصالح کشور نیز می‎توان مباحثی را مطرح نمود و دو راهکار فوق را دارای اشکالات زیادی دانست که از طرح این بحث‎ها به دلیل عدم اجرایی بودن دو حالت فوق، صرف‎نظر می‎کنیم.
حالت سوم این است که انتخابات مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری در یک زمان، و انتخابات شورای شهر و مجلس خبرگان به صورت همزمان برگزار شود. در این حالت، نیازی به کاهش یا افزایش دوره انتخابات شورای شهر و خبرگان رهبری نیست زیرا هر دو انتخابات باید در پاییز یا زمستان سال 1385 برگزار گردد که قابل تطبیق زمانی است.
انتخابات مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری نیز یک سال با هم اختلاف زمانی دارند. چون دوره مجلس قابل افزایش از چهار سال به پنج سال نیست، لذا می‎توان با درخواست از رییس‎جمهور فعلی یا رییس‎جمهور دوره بعدی برای استعفا به مدت یک سال زودتر از موعد مقرر، هر دو انتخابات را با یکدیگر برگزار کرد. لذا حالت سوم قابلیت اجرایی بسیار بیشتری نسبت به دو حالت قبل دارد.
نکته بسیار مهم دیگر اینکه، انتخابات مجلس شورای اسلامی با ریاست جمهوری از تجانس و ارتباط بسیار بالایی برخوردار است. زیرا مردم در یک روز، تصمیم خود را برای دو نهادی که اداره اصلی کشور به عهده آنهاست، مشخص می‎کنند و دیگر، مشکلی به نام عدم هماهنگی دولت و مجلس وجود نخواهد داشت. در این صورت از بسیاری از تعلل‎ها و فرصت‎سوزی‎ها جلوگیری خواهد شد و نظام اداری و تقنینی کشور برای چهار سال آینده، روی آرامش خواهد دید.
بدیهی است که شور و نشاط سیاسی و انتخاباتی زایدالوصفی برای این انتخابات ایجاد خواهد شد که شاهد مشارکت حداکثری مردم نیز خواهیم بود.
اشکال: در صورتی که این طرح اجرا شود، به دلیل اینکه نمایندگان مجلس در آغاز به کار دوره خود، هنوز تسلط و شناخت کافی به امور کشور ندارند، معرفی کابینه به آنان با وقفه مواجه خواهد شد و انتخاب درستی صورت نمی‎گیرد.
پاسخ: اولا کابینه قبلی دولت با رییس‎جمهور جدید، قوه مجریه را اداره خواهند کرد و مشکلی برای مدیران نخواهد بود و ثانیا به دلیل اینکه معمولا مردم در انتخاب همزمان خود، از یک گرایش فکری را برای مجلس و دولت انتخاب خواهند کرد، لذا هماهنگی کلی سیاسی بین مجلس و دولت برای رای اعتماد به وزرا وجود دارد ضمن آنکه اگر بین این دو انتخابات، دو سال هم فاصله باشد، باز هم امکاندارد که عدم تطابق سلایق وجود داشته باشد همچنانکه در همین چند ماه گذشته میان دولت و مجلس اصولگرا، شاهد آن بودیم.
اشکال: با فلرض اینکه با استعفای یک سال زودتر رییس‌جمهور دوره نهم یا دهم، بتوان انتخابات مجلس و ریاست جمهو را با هم برگزار کرد اما اگر در دوره‎های بعدی، اتفاقی برای رییس‌جمهور رخ دهد (فوت ـ عزل ـ بیماری) در این صورت دوباره تمام این طرح برهم می‌خورد.
پاسخ: این اشکال در مورد تمامی حالت‎های دیگر هم ممکن‌الوقوع است لذا اشکالی نیست که به این حالت مربوط باشد.
اشکال: در صورتی که انتخابات شوراهای شهر و خبرگان با یکدیگر برگزار شود، شاهد مشارکت حداکثری مردم نخواهیم بود و میزان مشارکت اندکی کاهش خواهد یافت.
پاسخ: این ایراد صحیح بهنظر می‎رسد. اگر چه با افزایش اختیارات شوراها با توجه به اصول قانون اساسی، این مشکل تا حدود زیادی رفع خواهد شد. اما باید توجه داشت که اگر مشارکت ملی برای افزایش مشروعیت و کارآمدی نظام، اهمیت فراوانی داشته باشد، این اتفاق برای انتخابات ریاست جمهوری و مجلس که هر چهار سال یک بار تکرار می‎شود، اتفاق خواهد افتاد و نظام از آن بهره‎مند خواهد شد و از سوی دیگر به دلیل اینکه انتخابات هر دو سال یک بار برگزار می‎شود و خستگی روانی برای مردم برای برگزاری انتخابات مکرر، وجود ندارد، لذا شاهد شور و نشاط مردم در انتخابات شوراهای شهر و شهرداری‎ها و نیز خبرگان رهبری خواهیم بود.
در مجمع باید اشکالات حالت سوم را با فواید و منافع آن مقایسه کرد. برگزاری انتخابات همزمان مجلس و ریاست جمهوری و تاثیر بسیار زیاد آن در اداره کشور، دارای آن چنان برجستگی است که می‎توان از اشکالات احتمالی طرح اغماض نمود. اضافه می‎شود که می‎توان تمامی این طرح را برای دوره‎های بعدی انتخابات چهارگانه اجرا نمود.