بنیانگذار خبرگزاری آناتولی یک زن بود

*وقتی وارد سایت خبرگزاری آناتولی می‌شویم، نوشته شده خبرگزاری غیر رسمی. منظور از این غیر رسمی بودن یعنی چه؟ چون وقتی می‌گویی غیر رسمی پس شامی خصوصی و دولتی نمی‌شود.
**خبرگزاری آناتولی یک آژانس رسمی و وابسته به دولت است. برای اینکه آژانس را خوب بشناسیم از زمان تاسیس آن شروع می‌کنیم . آژانس آناتولی 86 سال قبل در تاریخ 6 آوریل 1920 قبل از اینکه جمهوری ترکیه به وجود بیاید در زمان حکومت عثمانی و هنگامی که جنگ برپا بود تشکیل شد. زمانی که هنوز جمهوری ترکیه به وجود نیامده بود. 17 روز پس از تاسیس آناتولی مجلس ملی ترکیه هم تشکیل شد. در بخش عظیمی از ترکیه یعنی بخش آسیایی که ما به آن آناتولی می‌گوییم مقاومت میهن‌پرستان علیه اشغالگران آغاز شده بود. کسانی که علیه اشغالگران مبارزه می‌کردند به این نتیجه رسیده بودند که این جنگ و مبارزه را به گوش تما دنیا برسانند، به همین دلیل به فکر تاسیس یک خبرگزاری افتادند. هدف ازتاسیس یک خبرگزاری هم اطلاع‌رسانی درباره جنگ به تمام دنیا بود. در واقع خبرگزاری آناتوبی درباه جنگ‌های آزادیبخش به اطلاع‌رسانی پرداخت. این آژانس اسمش را هم از اینجا گرفته که صدای آن بخش از مردمی که در آناتولی زندگی می‌کنند را به گوش کل مردم دنیا برساند.
*بانی خبرگزاری چه کسی بود؟ چه اشخاصی آن را تاسیس کردند؟ روزنامه نگار بودند یا افراد دولتی؟
**بنیانگذاران آژانس آناتولی خبرنگاران بوده‌اند و در راس آنها یک زن خبرنگار معروف رمان‌نویس به نام«خالده ادیپ» که به جبهه‌ها می‌رفته و خبرنگاری می‌کرده. او زن معروفی است که در دوران جمهوریت زندگی می‌کرده است. حتی اسم خبرگزاری را هم او گذاشته است. یکی از بنیانگذاران دیگر آن هم شخصی به نام یونس نادی بوده که او هم خبرنگار بوده و یکی از بنیانگذاران روزنامه جمهوریت بوده است. خبرگزاری آناتولی اول به صورت یک شرکت بوده که یک هیات مدیره داشته و اعضای هیات مدیره یعنی کسانی که سهام داشتند، خبرنگار و نویسنده بودند و اساساً کسانی بودند که با ادبیات سرو کار داشتند.
مسئولان آناتولی با حکومت هیچ رابطه‌ای نداشتند چون در واقع هیچ حکومتی در میان نبوده است. اما بعد از آن جمهوریت که دولتی به وجود آمد به تدریج خبرگزاری آناتولی هم به صورت غیر رسمی با این دولت ارتباط پیدا کرده بود. الان اگر بخواهیم خبرگزاری را تشریح کنیم می‌توانیم بگوییم یک شرکت تجاری است که به صورت نیمه‌رسمی با دولت در ارتباط است. البته درست است که می‌گوییم این خبرگزاری یک شرکت تجاری است اما هدفش خدمت‌رسانی به مردم است. به همین دلیل از طرف دولت هم حمایت می‌شود ولی این به این معنی نیست که مدیران آن را دولت تعیین کند.
*یعنی این خبرگزاری به ارگانی وابسته نیست؟
**نه، خودشان هیات مدیره دارند واین هیات‌مدیره رئیس و یا مدیان آژانس را منصوب می‌کنند، اینها از طرف دولت منصوب نمی‌شوند و دولت دخالت مستقیم در آژانس ندارد.
*در اینجا خبرگزاری‌هایی هستند که فقط یک موضوع را پوشش می‌دهند مثلاً ایکنا که یک خبرگزاری قرآنی است و هدفش هم گسترش آن است. آیا خبرگزاری آناتوی هم چنین کاری می‌کند یا در همه زمینه‌ها به صورت گسترده کار می‌کند؟
**خبرگزاری آناتولی قدیمی‌ترین و بزرگترین خبرگزاری ترکیه است که کار تخصصی‌اش هم خبررسانی است. خبر را در یک بخش وسیع به تمام دنیا می رساند. به طور مثال از پایین و بالا شدن قیمت تخم‌مرغ در تکیه تا سخنان روسای جمهوری ایران و آمریکا. در تمام زمینه‌ها در حد کارشناسی خبر می‌دهد. از زمان تاسیس، آنا تولی مراحل زیادی را گذرانده تا سازمان دهی پیدا کند و در حال حاضر در 8 بخش فعالیت می‌کند: 1ـ عکاسی 2ـ اخبار تصویری 3ـ اخبار داخلی(اخبار داخلی، بیشتر اخبار سیاسی در شهرهای بزرگ ترکیه) 4ـ اخبار سیاسی 5ـ اخبار اقتصادی 6ـ اخبار ورزشی 7ـ اخبرای خارجی که خود من هم جزیی از آن بخش می‌شوم 8ـ بولتن ویژه خبرگزاری که در اختیار شرکت‌های بزرگ می‌گذارند.
*در ترکیه چند خبرگزاری است؟
**با ایران که مقایسه کردم، در ایران خبرگزاری‌ها تعدادشان بیشتر است.
در ترکیه خبرگزاری‌ها از 5 سازمان تجاوز نمی‌کند. 1ـ خبرگزاری آناتولی 2ـ خبرگزاری اخلاص است که در سال 1990 به بعد تشکیل شده. این خبرگزاری بیشتر اخبار تصویری پخش می‌کند ولی آناتولی از معروفیت بیشتری در دنیا برخوردار است. 3ـ خبرگزاری جهان 4ـ خبرگزاری دوغان که خیلی از روزنامه‌ها و رسانه‌ها زیر هولدینگ همین خبرگزاری دوغان هستند. یعنی زیرمجموعه‌ای از آن هستند. 5ـ خبرگزاری کشوری که بعضی از اخبار کشور را پوشش می‌دهد.
*این خبرگزاری‌ها در ایران هم پایگاه دارند یافقط خبرگزاری آناتولی است؟
**به طور فعال فقط خبرگزاری‌ آناتولی است که به مدت 20 سال است در ایران فعال شده است. از زمان جنگ ایران وعراق در تهران فعالیت خودش را شروع کرده و زیر مجموعه‌ای ندارد. روزنامه‌‌ها به طور رسمی اینجا نمایندگی ندارند و آناتولی کارش فقط خبر است و فقط یک بولتن خبری در می‌آورد. مثل ایرنا نیست که روزنامه ایران را در می‌آورد.
*در چند کشور نمایندگی دارید؟
**در 30 کشور نمایندگی داریم و در کل ترکیه هم حتی در کوچکترین شهرستان‌ها که سکونت در آنجا کم است، دفتر و خبرنگار داریم و در ایران هم فقط در تهران دفتر داریم. با دو خبرنگار کار می‌کنیم. آقای عیسی محمدی ایرانی هستند و من. در آینده برنامه‌هایی داریم که بتوانیم اخبار تصویری هم ارسال کنیم که برای این‌ کار هم به یک عضو جدید نیاز داریم که اخبار تصویری را پوشش دهیم.
*چه خبرهایی از ایران برای شما جذابییت دارد؟
**ما هر موضوعی را چه سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و ورزشی پوشش می‌دهیم. هر چیزی که جنبه خبری داشته باشد. ایران بعدا انقلاب بیشتر مورد توجه دنیا است و همیشه مطرح است. مخصوصا اینکه ایران همیشه با قدرت‌های بزرگ در تقابل است، خبرهایش مهم است. ترکیه به عنوان همسایه ایران در خصوص روابط بین‌الملل اخبارش را پوشش می‌دهد. ترکیه و ایران از زمان‌های خیلی دور بدون هیچ جنگی با هم سازش دارند و مرزهای دو کشور 400 سال است که بدون تغییر باقی مانده است.
دولت و ملت ترکیه و ایران دوست و برادر هستند و در این راستا چگونگی روابط آنها خیلی مهم است. روابط‌شان با خاورمیانه، آسیای مرکزی و کشورهای عربی بسیار مهم و جذاب است.
*آیا آناتولی توانسته با شبکه‌های دیگر دنیا رقابت کند. آیا شده خبری را قبل از اینکه خبرگزاری‌های دیگری مخابره کرده باشند، زودتر آن را ارسال کرده باشد. یادم می‌آید یکی دو سال پیش در مورد دستگیری صدام فکر می‌کنم ایرنا اولین خبرگزاری‌ای بود که خبرش را در جها ن مخابره کرد. آیا چنین اتفاقی برای آناتولی پیش آمده یا نه.
**در روزنامه‌نگاری و پوشش خبری رقابت خیلی مهم است، اما حتی اگر با آژانس و خبرنگارهای دیگر هم دوست باشیم ولی آن رقابت را با هم داریم. در جوهره وجودی خبر این هست که هرکسی زودتر خبر را بفرستد. خبرهای داخلی ترکیه را، اولین خبر داغ را، آناتولی می‌فرستد. در اینجا هم ما با اینکه محدود هستیم و اعضایمان کم است ولی این ادعا را داریم که با آژانس‌های دیگر رقابت می‌کنیم. چند وقت پیش 3 ترک را در سیستان و بلوچستان گروگان گرفته بودند، آزادشدن آنها را ما اولین خبرگزاری‌ای بودیم که اطلاع‌رسانی کردیم.
*آیا آناتولی از خط سیاسی خاصی پیروی می‌کند؟
**هر خبرگزاری برای خودش یک خط سیاسی دارد و ما هم دارای آن خط هستیم. از آن زمان که این خبرگزاری به وجود آمده برای خودش یک خط سیاسی داشته و ما هم آن را ادامه می‌دهیم. خبرگزاری آناتولی از زمانی که به وجود آمد، آتاتورک براساس معیارهایی که داشته این خبرگزاری را تاسیس کرده و معیارش هم این بوده که اخبارش سیاست اجتماعی، لائیک و دموکراتیک ترکیه را حمایت و از آن دفاع کند.
*ترکیه چقدر به آزادی بیان اعتقاد دارد؟ چون به هر حال شما هم برای خودتان یکسری خط قرمزهایی دارید. آیا این خط قرمزها جلو آزادی بیان را می‌گیرد.
**خط قرمز خبرگزاری آناتولی معیارهای بین‌المللی رسانه‌هاست. خبرهایی که از نظر رسانه‌های بین‌المللی ممنوع باشد ما آن اخبار را پوشش نمی‌دهیم. اخباری که نژاد، مذهب یک قوم یا طایفه‌ای را مورد سئوال و بی‌احترامی قرار بدهد ما آن اخبار را پوشش می‌دهد. مثلاً سال قبل آقای اردوغان نخست‌وزیر ترکیه به گردش رفته بودند وسوار اسب شدند و از اسب افتادند این برای سیاستمداری شاید تصاویر خوبی نبود که نشان می‌دادند از اسب افتاده. آن کس که از افتادن آقای نخست‌وزیر عکس می‌گرفت، عکاس خبرگزاری آناتولی بوده است. این عکس‌ها را آناتولی به تمامی دفاتر کشورهای دیگر فرستاد و حتی گالری عکسی بعدها از سوی آقای اردوغان ترتیب داده شد و آن عکس‌ها را در معرض نمایش گذاشتند.
*شما می‌گویید که ما از قوانین و قواعد بین‌المللی پیروی می‌کنیم و در قواعد بین‌المللی توهین کردن به مذهب جرم است. حال با این صحبت نظرتان راجع به کار روزنامه دانمارکی که کاریکاتور موهن پیامبر اسلام را به نمایش گذاشته چیست؟ این توهین به مقدسات ماست. آیا این شامل همان قوانین بین‌المللی نمی‌شود؟
** به این سئوال نه به عنوان یک مسلمان بلکه به عنوان یک خبرنگار که همواره به اینجور مسائل بی‌طرفانه نگاه می‌کنم جواب می‌دهم. انسان چه نوع دین و مذهبی داشته باشد مهم نیست ولی هیچ‌کس نمی‌تواند چنین اعمال و اقدامات اهانت‌آمیزی را قبول کند. در دین اسلام گفته شده، به پیامبران دیگر به اندازه حضرت محمد باید احترام گذاشت. در جوهره انسان هم این است که هیچ انسانی نمی‌تواند در برابر بی‌احترامی به مقدساتش ساکت بماند. نمی‌شود به ادعای اینها در خصوص آزادی بیان معتقد بود. آنها به آزادی بیان هیچ اعتقادی ندارند.
*البته می‌دانید که آنها معتقدند ما چون آزادی بیان داریم اجازه چنین کاری را داریم. این در خودش تناقض دارد. در توهین چه جور آزادی بیانی می‌تواند وجود داشته باشد.
**بله، این خودش یک تناقض است.
اصلاً نمی‌شود قبول کرد که انسان به اسم آزادی بیان چنین کاری انجام بدهد، این خیلی متناقض است. چه مسلمان، چه غیرمسلمان باید به این مسئله عکس‌العمل نشان داد. منتها عکس‌العملی که در خور شأن یک مسلمان باشد. حضرت محمد برای ترویج اسلام به شهر طائف رفته بود و آنجا به پیامبر سنگ انداختند، آن زمان پیامبر فقط برای آنها دعا کرد که به راه راست هدایت شوند. ما هم باید به عنوان امت پیامبر به این توهین عکس‌العمل نشان دهیم ولی عکس‌العملی که به دور از خشونت باشد.
*بعد از دانمارک یک سری کشورهای اروپایی به ترتیب آمدند و این کاریکاتورها را چاپ کردند ولی آمریکا هیچ واکنشی نشان نداد. زمانی که کاریکاتورها را پخش می‌کرد تصاویر را شطرنجی می‌کرد. بعضی می‌گویند این یک جهت‌گیری سیاسی اروپا بوده است. نظرتان در این مورد چیست؟
**مسلمانان در قرن‌های 19 و 20 به طور خیلی گسترده به اروپا مهاجرب کرده و در آنجا زندگی کردند. اتحادیه اروپا 25 کشور هستند که می‌شود گفت مسیحیت بر علیه مسلمان یک جبهه تقابل تشکیل دادند. اسلام و مسیحیت درست است که دو دین الهی هستند ولی نوع و طرز زندگی آنها با هم متفاوت است، این حوادث اخیری هم که در فرانسه و در پاریس به وجود آمد می‌شود گفت یک نشانه از همین اقدامات بود این اقدام یک توطئه بود علیه اسلام ستیزی که در اروپا انجام گرفت.
*شما می‌گویید باید عکس‌العملی نشان داد. در ایران روزنامه همشهری یک مسابقه کاریکاتور گذاشت برای مقابله به مثل. نظرتان راجه به کاری که همشهری کرده چیست؟ و آیا مطبوعات ترک هم به عنوان یک کشور مسلمان مقابله به مثل کردند. آن هم کشوری که می‌خواهد وارد اتحادیه اروپا شود و به دلیل دینش که اکثریت آن اسلام است مشکل ورود به اتحادیه را دارد؟
**همان‌طور که گفتم هیچ‌کس نمی‌تواند در برابر این اقدام ساکت بماند. هرکس بایدعکس‌العملی نشان می‌داد. اقدام روزنامه همشهری اگر در محدوده همان آزادی بیان باشد و از آن فراتر نباشد می‌تواند مورد حمایت قرار بگیرد. اگر مانند روزنامه دانمارکی که به ارزش‌های دینی اهانت کرد، چنین روالی را در پیش بگیرد را نمی‌توانیم تائید کنیم. در خصوص مطبوعات ترکیه باید بگویم چند وقت پیش در سایت ایران کارتون کار یک کاریکاتور ترک را دیدم که یک کاریکاتوریست در ترکیه تصویر آقای نخست‌وزیر رابه شکل گربه کشیده بود و این قبل از اتفاقی بود که در دانمارک افتاد. در خصوص این کاریکاتور نخست‌وزیر به دادگاه شکایت کرد. اما در قبال این کار 10 کاریکاتوریست دیگر به 10 شکل مختلف شکل‌هایی از حیوان در خصوص آقای نخست‌وزیر کشیدند. دادگاه عمل این 10 کاریکاتوریست را جرم تلقی نکرد. این را گفتم تا بدانید در ترکیه آزادی بیان تا چه حدی است. اما نظر شخصی من در این مورد این است: کاریکاتوری که با توهین به کسی کشیده شود را قبول ندارم و چیز قشنگی نمی‌بینم. برای همین شکل انسان را به صورت حیوان کشیدن قبول ندارم.
*به عنوان آخرین سئوال، اینکه رسانه‌های ایران در قضیه توریسم به نحوی برای ترکیه تبلیغ می‌کنند؛ آیا آناتولی هم به عنوان یک رسانه از نظر توریسم تبلیغات مثبتی برای ایران می‌کند؟
**توریست‌ به جایی می‌رود که در آنجا به او خدمت می‌دهند. این مناظر طبیعی بسیار زیادی دارد که خیلی از کشورها ندارند. از این نظر کشوری غنی است ولی اینها برای جذب توریست کافی نیست.