راههای خروج از بن بست

علیرغم آن که ایران در چند ماه گذشته تلاش کرد انعطاف لازم را نشان دهد و بنابر آنچه دبیر شورای عالی امنیت ملی اعلام کرد، پیشنهاد یک تعلیق کوتاه مدت را نیز ارائه کرد تا پس از این تعلیق، مذاکرات از سر گرفته شود و موارد ابهام که از سوی آژانس اعلام می‌شود برطرف گردد اما شورای حکام سازمان بین‌المللی انرژی اتمی، بدون آنکه بتواند قطعنامه‌ای علیه ایران صادر کند و یا اجماعی را به دست آورد، پرونده را به شورای امنیت سازمان ملل که در نیویورک مستقر است ارسال کرد.
بدین ترتیب، پرونده ایران یک گام دیگر نیز برداشت. اما این پایان دیپلماسی نیست. چرا که محمد البرادعی رئیس سازمان انرژی اتمی بلافاصله اظهار امیدواری کرد که مذاکرات ادامه داشته باشد. او پیش از این به صراحت اعلام کرده بود که انحرافی در مسیر صلح‌آمیز ایران ندیده است اما سوالات و ابهاماتی وجود دارد که باید برطرف شود. به همین خاطر نیز تأکید کرد: مانند همیشه خواستار اقدامات بیشتر ایران برای اعتمادسازی و حل ابهامات هستم. علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی، یک روز قبل از تشکیل جلسه شورای حکام، اعلام کرد که ایران حاضر است به ابهامات پاسخ دهد. او با ارایه آخرین پیشنهاد ایران به منزله حسن‌نیت اعلام کرد که ایران می‌خواهد پرونده در سازمان بین‌المللی انرژی اتمی بماند تا همچنان بتوان از مسیر مذاکرات، ابهامات را برطرف کرد. به هر حال اکنون ایران در وضعیت جدیدی قرار گرفته است. ایران اعلام کرده بود که اگر پرونده به هر شکلی به شورای امنیت ارجاع یا گزارش شود، از یکسو روابط خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تنزل خواهد داد و از طرف دیگر غنی‌سازی صنعتی را آغاز می‌کند ضمن آنکه علی لاریجانی، در آخرین کنفرانس مطبوعاتی خود بر استفاده از اهرم نفت نیز تأکید ورزید و اعلام کرد که ایران خواهان آن نیست که از نفت به عنوان یک سلاح استفاده کند زیرا، حرکت به این سو، مشکلاتی را برای مردم جهان به وجود می‌آورد که ایران از آن پرهیز دارد. او البته اضافه کرد که اگر ایران ناچار شود، از این راه نیز استفاده خواهد کرد. به هر صورت ایران تلاش می‌کند همچنان سعه صدر نشان دهد. اعزام برخی از دیپلماتهای برجسته به نیویورک برای بررسی موضوع، نشان می‌دهد که هنوز دیپلماسی به پایان نرسیده است. شورای امنیت آخر راه نیست.
گرچه مسیر را پر از فراز و نشیب می‌بیند و جاده همواره تبدیل به سنگلاخ می‌شود، اما می‌توان با یک دیپلماسی سنجیده، وضعیت را تغییر داد. ایران هنوز مورد اطمینان است. کشورهای اروپایی اگر چه از ایران دلگیر هستند، اما همچنان از مذاکرات با ایران استقبال می‌کنند. فرانک والتر اشتاین مایر وزیر امور خارجه آلمان بلافاصله پس از نشست شورای حکام در برلین گفت که «جامعه بین‌المللی ملزم به یافتن راه حلی دیپلماتیک در خصوص برنامه هسته‌ای ایران است.» به همین علت نیز به این که «درگیر شدن شورای امنیت سازمان به معنای پایان دیپلماسی نیست» تأکید می‌کند. مشابه این سخنان را نیز سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه زده است. موتلف ایران، در خصوص تبعات ارسال پرونده ایران به شورای امنیت و این موضوع که آیا قرار است ایران تحریم شود، گفت: «فکر نمی‌کنم تحریم‌ها به عنوان یک ابزار برای حل این بحران هرگز در تاریخ معاصر به هدف رسیده باشد.»:
این اظهارات بیانگر این است که راه برای ایران همچنان باز است. مردان قدرت در ایران از یک سو باید نگاهی به دنیای خارج داشته باشند و از دیگر سو نگاهی به داخل کشور، حل مشکل در بعد بین‌المللی، نیاز به هوشیاری و درایت دارد. ایران همچنان می‌تواند از این گردنه سخت عبور کند. همچنانکه در طول دو سال و نیم گذشته عبور کرده است. نیاز است در این میان از دیپلمات‌ها‌ی برجسته، فنی و قدرتمند که با کار خود عجین هست استفاده شود. در عین حال در داخل کشور نیاز به یک انسجام ملی داریم.
موضوع پرونده هسته‌ای ایران اگرچه یک موضوع ملی است و گروهها برای به دست آوردن فن‌آوری صلح‌آمیز هسته‌ای اجماع دارند، اما باید با اتخاذ راهکارهای مناسب، انسجام ملی را تقویت کرد.‌ هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، در اجلاس خبرگان گفت: «نمی‌توانم باور کنم کسی را که20-30 سال برای کشور خدمت کرده، طردش کنند، متهمش کنند و در خانواده‌اش بدنامش کنند و بعد بگویند ما منسجم باشیم.» ‌ها‌شمی تأکید کرد: «نمی‌شود در میدان عمل مقتضیات انسجام را پدید نیاورد و به دنبال انسجام بود.» به گفته او انسجام ملی یک فرمان نیست. انسجام ملی در میدان عمل درست می‌شود. در این شرایط و با تبلیغات سنگینی علیه ایران، وظیفه همه است که این انسجام را پدید آورند.