سلاح‌های اوکراینی در گرجستان

نیزاویسمایا گازیتا
وزارت دفاع و وزارت امور خارجه اوکراین اظهارات ادوارد کوکویتی رئیس جمهور آستیای جنوبی را مبنی بر اینکه سلاح‌های اوکراینی به گرجستان صادر می‌شود، تأیید کردند. کی‌یف تشریح می‌کند که همه معاملات مشروع بوده است ولی اشاره نمی کند تفلیس از سال 2005 تا کنون کدام انواع تسلیحات را و به چه مقداری دریافت کرده است. کارشناسان معتقدند که همین امر که مقامات اوکراینی فقط الآن این موضوع را که 3 سال است که از سوی تسخینوالی مطرح می‌شود، تفسیر کرده‌اند، نشان می دهد که کی‌یف عمداً روابط خود را با مسکو شدت می‌بخشد.
موافقتنامه درباره همکاری نظامی فنی بین اوکراین و گرجستان در سال 2005، بلافاصله بعد از آنکه ویکتور یوشنکو دوست میخاییل ساهاکاشویلی رئیس جمهور اوکراین شد، به امضا رسید.
در آن زمان آلکساندر لاشکو سخنگوی شرکت «اوکر سپتس اکسپورت»، سازمان دولتی که 90% صادرات جنگ‌افزار اوکراینی را بر عهده داشت، به خبرنگاران اطلاع داده بود که این سند محرمانه بوده و اطلاعات موجود در آن در سطح اسرار دولتی قرار دارد. ولی ادوارد کوکویتی در پاییز همان سال اعلام کرد که اوکراین به گرجستان تانک T-72، هلیکوپتر می-8، زره‌پوش و انواع دیگر تسلیحات را صادر می‌کند. نمایندگان آستیای جنوبی هر سال به خبرنگاران اطلاع ی مدادند که کی‌یف به تفلیس کمک می‌کند برای جنگ آماده شود.
اواسط ماه می در سایت وزارت دفاع فدراسیون روسیه مقاله‌ای تحت عنوان «درباره کمک نظامی به گرجستان از طرف کشورهای خارجی» درج شد. در این مقاله انواع و مقدار اسلحه و مهمات صادرشده توسط اوکراین برشمرده شد. ولی اطلاعات روسیه با اطلاعاتی که کی‌یف طی گزارش ویژه‌ای به فهرست ویژه سازمان ملل واگذار کرد، تفاوت داشت. طبق گزارش، گرجستان در سال 2005 از اوکراین 16 دستگاه تانک دریافت کرد و طبق اطلاعات روسی 31 دستگاه. در مورد سال 2006 رسماً اشاره شده است که اوکراین به گرجستان جنگ‌افزار صادر نکرد ولی معلوم بود که کشورهای جامعه مشترک المنافع گیرنده 44% صادرات «اوکر سپتس اکسپورت» بودند. اطلاعات مربوط به سال 2007 هنوز منتشر نشده است. ولی حتی اگر این اطلاعات منتشر شود، کامل نخواهد بود چرا که مقامات اوکراین در سال گذشته دسترسی به این اطلاعات را شدت بخشیده و آن را «کاملاً محرمانه» اعلام کردند.
یک کارمند سابق وزارت دفاع به «نزاویسیمایا گازتا» گفت که در ماه ژوئن 2007 در این مورد دستور ویژه یوشنکو صادر شده بود.
این منبع تأکید کرد که اطلاعاتی که کی‌یف به سازمان ملل می‌فرستد، داوطلبانه و تبلیغاتی است و می تواند ناکامل باشد. به گزارش وزارت دفاع فدراسیون روسیه، در بهار سال جاری اوکراین قصد داشت به گرجستان 25 دستگاه زره‌پوش-80 و 20 دستگاه نفربر-2، 6 سیستم ضدهوایی «بوک»، 50 دستگاه موشکی «ایگلا-1» و 400 موشک ایگلا و بسیاری از وسایل دیگر را بفروشد. نمایندگان وزارت دفاع اوکراین ای اطلاعات را قاطعانه تکذیب می‌کنند. سرگئی بوندارچوک مدیر کل شرکت «اوکر سپتس اکسپورت» به خبرنگاران گفت که انتشار این ارقام، «فناوری‌های کثیف و مبارزه با رقیبان است».
ولی یوری یخانوروف وزیر دفاع اوکراین در ماه ژوئن در چارچوب دیدار از تفلیس پنهان نکرد که اسلحه به گرجستان صادر می‌شود. وی در جریان کنفرانس خبری خود در تفلیس اظهار داشت: «در سال جاری صادرات کالاهای مورد علاقه گرجستان بسیار گسترده بوده است. از آنها تشکر می‌کنیم چرا که بر خلاف گذشته نه تنها اسلحه از انبارها و زرادخانه‌های وزارت دفاع بلکه از کارخانه‌ها نیز خریده می‌شود». یخانوروف همچنین اطلاع داد که مقامات گرجستان و اوکراین درباره طراحی علمی مشترک انواع مختلف تسلیحات توافق کردند: «ما برای اولین بار این پیشنهادها را به صورت مکتوب تهیه کرده و منتقل کرده‌ایم. طرف گرجی تصمیم گرفته است در طرح‌های علمی و فنی شرکت کند و لذا محصول ما محصول مشترکی خواهد بود». وزیر اوکراینی تأکید کرد که کی‌یف و تفلیس در این زمینه حساس به عضویت در ناتو گرایش دارند.
یوشنکو و میخاییل ساهاکاشویلی با تشدید تصنعی اوضاع از ناتو میخواهند که به علت اینکه امنیت ملی در کار است، باید زودتر این دو کشور را به عضویت خود قبول کند. کارشناسان اوکراینی خاطرنشان می‌کنند که دشمن خارجی که مد نظر است ولی ذکر نمی‌شود. روسیه است. در حال حاضر میخاییل ساهاکاشویلی به خاطر وضعیت آستیای جنوبی از این برگ برنده بهره می‌گیرد. در بهار یوشنکو در گفتگو با غرب از خطرات برای استقلال و تمامیت ارضی اوکراین به خاطر انتشار اظهارات غیررسمی ولادیمیر پوتین در بعضی رسانه های گروهی خبر می داد. روزنامه «2 هزار» چاپ اوکراین نتیجه گرفت: «واشنگتن در بازی بزرگ در قفقاز (منطقه خزر) با روسیه سعی می کند با استفاده از کشورهای عضو «گوام» نفوذ مسکو را کاهش دهد».
ناظران در کی‌یف تلاش مقامات اوکراینی برای شرکت در عملیات صلح در قفقاز را از همین زاویه در نظر می‌گیرند. در ماه ژوئن یوری یخانوروف اطلاع داد که اوکراین و گرجستان درباره تشکیل یک واحد مشترک حافظ صلح توافق کردند که کشورهای عضو گوام می توانند به آن ملحق شوند: «ما رایزنی‌های عملی با گرجستان را در باره چگونگی این واحد و شیوه اجرای مأموریت‌های مشخص شروع میکنیم». لازم به یادآوری است که به ابتکار کی‌یف و تفلیس مسأله توسعه نمایندگی کشورهای در نیروهای حافظ صلح و کاهش اختیارات نیروهای حافظ صلح روسی در آستیای جنوبی در سال 2006 در سازمان ملل متحد مورد بررسی قرار گرفت. ولی هیچ تصمیمی اتخاذ نشده است.
این مساله در اوکراین حتی از تصویب الزامی پارلمان نگذشته است. نمایندگان حزب مناطق که بدون شرکت آنها نمی‌توان در این مورد تصمیم مثبتی گرفت، تأکید می‌کنند که به شرکت نیروهای حافظ صلح اوکراین در عملیات قفقاز رأی نخواهند داد. این موضوع در رسانه های گروهی اوکراین به عنوان «جنگ آینده اوکراین با روسیه در قفقاز» منعکس شده است که این امر باعث خوشحالی شهروندان عادی کشور نمی شود.
میخاییل پوگربینسکی مدیر مرکز مطالعات سیاسی و مناقشه‌شناسی کی‌یف اعتقاد دارد که اوکراین مخصوصاً به گرجستان اسلحه صادر می‌کند تا برای روسیه مشکلات ایجاد کند. وی ضمن تفسیر اظهارات مسئولین اوکراینی درباره فقدان ممنوعیت بین المللی این صادرات تأکید کرد: «عرف بین المللی خودداری از صدور اسلحه به مناطقی که با خطر بالقوه درگیری‌های مسلحانه روبرو می‌شوند، وجود دارد... ظاهراً مقامات اوکراین معتقدند که گرجستان هرچه بیشتر اسلحه داشته باشد، مشکلات روسیه هم بیشتر می‌شود که این امر به نفع دولت اوکراین است. اگر بفهمم که اوکراین نه تنها به گرجی‌ها بلکه بدون سر و صدا به آبخازستان هم اسلحه صادر می‌کند، تعجب نمی کنم».