فرستاده ویژه اوباما در راه ایران

گروه سیاسی، نیلوفر منصوریان: باراک اوباما رئیس جمهوری جدید امریکا به زودی نماینده ویژه یی را راهی تهران خواهد کرد. گرهارد شرودر صدراعظم سابق آلمان ظاهراً قرار است نقش این نماینده ویژه را برای گفت وگو با ایران ایفا کند. هرچند او اهل امریکا نیست اما سفر ماه آینده او به تهران که سه روز قبل به طور رسمی از سوی خبرگزاری ها اعلام شد با حمایت «فرانک والتر اشتاین مایر» وزیر خارجه آلمان نیز روبه رو شده است. در این میان برخی اخبار نیز حاکی از آن است که این عضو حزب سوسیال دموکرات امریکا که در سال های 1998 تا 2005 صدراعظمی آلمان را بر عهده داشت، از جانب آنگلا مرکل صدراعظم آلمان مسوول گفت وگو با ایران شده است. اگرچه اعلام خبر حضور قریب الوقوع گرهارد شرودر در ایران به عنوان نماینده ویژه اوباما تاکنون در حد یک خبر تایید نشده از سوی منابع رسمی دو کشور امریکا و آلمان باقیمانده اما برخی گزارش ها حکایت از آن دارد که احتمالاً صدراعظم سابق آلمان طی سفرش به ایران پیام هایی را با موضوع عراق و پرونده هسته یی ایران تسلیم مقامات ایرانی خواهد کرد.در همین حال به گزارش پرس تی وی اگرچه موضوع و محور دقیق گفت وگوهای شرودر با مقامات ایرانی مشخص نشده است اما برنامه هسته یی ایران موضوع اصلی رایزنی ها خواهد بود، چرا که نشست گروه 1«5 پس از مدت ها وقفه به زودی در برلین برگزار خواهد شد و از این رو آلمان به عنوان یکی از اعضای این گروه پیش از آغاز این نشست نماینده یی را به تهران گسیل می کند تا درباره روند پرونده هسته یی ایران گفت وگو کند. اما این سفر پیام دیگری را هم دنبال می کند و آن ابلاغ کاهش مبادلات تجاری آلمان با ایران است، چرا که دولت آنگلا مرکل قصد دارد در پاسخ به فشارها و انتقادات امریکا و اسرائیل سطح مبادلات تجاری اش با تهران را کم کند. بر این اساس به گزارش «ایلنا» به نقل از پایگاه خبری بلومبرگ، «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان از «میشل گلوس» وزیر اقتصاد این کشور خواسته است مجوز قانونی صادرات و واردات شرکت هایی که قراردادهای بلندمدت و گسترده تجاری با ایران امضا می کنند را باطل کند. روزنامه آلمانی هندلز بلات نیز روز گذشته از محدودیت کامل بیمه هرمس در زمینه صدور کالا از آلمان به ایران خبر داد. به گزارش خبرگزاری دویچه وله صدر اعظم آلمان، به میشل گلوس وزیر اقتصاد دستور داده است، بیمه کردن صادرات به ایران توسط تضمین دولتی «هرمس» متوقف شود. طبق این دستور پروژه هایی که صنایع آلمان در رابطه با ایران پیش می برند، تنها در مواردی استثنایی و به میزانی محدود توسط دولت آلمان بیمه خواهند شد.
«هرمس» عنوان بیمه برخوردار از تضمین دولتی آلمان برای تقویت صادرات این کشور است که اگر شرکتی آلمانی کالایی را صادر کند و این کالا توسط دولت بیمه شده باشد، در صورتی که آن شرکت نتواند بهای کالا را از خریدار دریافت کند، دولت آلمان ضرری را که متوجه شرکت آلمانی شده است، تقبل خواهد کرد. به گزارش دویچه وله بیمه «هرمس» در سال 2007 میزان ضمانت های خود را برای صدور کالا به ایران نصف کرده بود. همچنین در سال 2007 مبلغ ضمانت دولت آلمان برای معامله با ایران 503/4 میلیون یورو بوده است که نسبت به سال 2006 کاهشی بیش از 50 درصد را نشان می دهد. از سوی دیگر در سال 2006 مبلغ ضمانت برابر با 16/1 میلیارد یورو، در سال 2005 برابر با 45 /1 میلیارد یورو و در سال 2004 برابر با 3 /2 میلیارد یورو بوده است. اما این تنها بیمه هرمس نیست که محدودیت های تازه یی را در قبال ایران اتخاذ کرده است. سختگیری گمرک آلمان برای ورود و خروج کالاها به مقصد ایران، تصمیم دویچه بانک و درسدنر بانک، بزرگ ترین بانک های آلمانی برای قطع روابط مالی با ایران و مسدود کردن حساب های بانکی ایران در این کشور از دیگر اقدامات کشور آلمان جهت اعمال فشارهای اقتصادی بیشتر بر ایران است. این در حالی است که چندی پیش محمد نهاوندیان رئیس اتاق بازرگانی ایران طی سفری به این کشور به مقامات برلین هشدار داد که اعمال تحریم ها از سوی این کشور در قبال ایران، منجر به از دست دادن قراردادهای بزرگ شرکت های آلمانی با ایران شده است. او حتی به اتاق بازرگانی این کشور پیشنهاد داد کمیسیونی مشترک میان دو کشور جهت توسعه روابط تجاری ایجاد شود. با این وجود دفتر صدراعظم آلمان و وزارت خارجه این کشور تحت تاثیر فشارهای دیگر اعضای اتحادیه اروپا و امریکا جهت تحریم های اقتصادی ایران روش متقابلی را در پیش گرفته اند که می توان از دستور کاهش مبادلات تجاری و محدودیت بیمه هرمس برای صدور کالا به ایران به عنوان نتایج جدید این فشارها یاد کرد. با این وجود گفته می شود برخی شرکت های آلمانی از اعمال محدودیت تجاری با ایران ناراضی اند. به نوشته «هندلزبلات» دولت تاکنون به کالاهایی حساس بود که مشمول تحریم بودند اما نارضایتی کنونی شرکت های آلمانی به این دلیل است که اعمال محدودیت شامل هر نوع کالایی می شود و آلمانی ها بیم دارند که حضور سنتی خود را در بازار ایران از دست بدهند.
در همین حال به نوشته «هندلزبلات» در اتحادیه اروپا نیز در مورد کم و کیف تحریم اقتصادی توافق وجود ندارد. به هر ترتیب تصمیم جدید آلمان در قبال ایران پس از آن اتخاذ می شود که برلین و واشنگتن روابط جدیدی را با یکدیگر آغاز کرده اند. روابط امریکا و آلمان پس از انتخاب آنگلا مرکل به صدر اعظمی آلمان در سال 2005 بهبود یافته است و از آن زمان به بعد دولت بوش، آلمان را تحت فشار قرار داد تا تجارت خود با ایران را محدود کند تا آنجا که رئیس جمهوری سابق امریکا حتی در سخنرانی خداحافظی خود نیز از فرصت استفاده کرد که از مرکل بخواهد روابط تجاری خود را با تهران قطع کند چرا که طی سال های گذشته آلمان به دلیل روابط تجاری گسترده اش با ایران از سوی اسرائیل و امریکا همواره با انتقاد روبه رو بوده است. به باور آنها هر چند آلمان به عنوان یکی از اعضای گروه 1«5 به طور طبیعی باید از تحریم های اقتصادی ایران تبعیت می کرد اما ارزش صادرات آلمان به ایران در سال 2008 رشد داشته است. گرهارد شرودر نیز در چنین فضایی از روابط موجود میان آلمان و ایران قرار است ماه آینده میلادی روانه تهران شود. گفته می شود او یکی از جدی ترین مخالفان اروپایی حمله امریکا به عراق و حتی حمله احتمالی به تاسیسات هسته یی ایران در زمان جرج بوش رئیس جمهوری سابق امریکا بوده و در سال 2005 نیز از اقدام نظامی علیه ایران به عنوان آخرین راه حل یاد کرده بود.
شاید از همین رو باراک اوباما رئیس جمهوری جدید امریکا او را به عنوان نماینده یی برای ارسال پیام های اولیه دولتش به تهران در نظر گرفته است.برخی بر این نظرند که اجرایی نشدن ایجاد دفتر حفاظت از منافع امریکا در ایران و عدم تاسیس شورای امریکاییان - ایرانیان راه را برای مذاکره مستقیم با مقامات ایران بسته و از این رو باراک اوباما برای ارسال پیام های دیپلماتیکش به ایران به اروپایی ها چشم دوخته است.از سوی دیگر ارسال پیام به ایران از سوی اوباما در حالی صورت می گیرد که ایران روز گذشته طی نشستی ویژه محور مباحث کارشناسان در شورای روابط خارجی امریکا بود.ایران طی مبارزات انتخاباتی باراک اوباما یکی از مهم ترین اولویت های سیاست خارجی او بود و به همین دلیل تشکیل میزی ویژه برای ایران در وزارت خارجه این کشور و فرستادن نماینده یی ویژه به ایران برای تحویل پیامی دیپلماتیک دور از انتظار نیست و شاید گرهارد شرودر صدراعظم سابق آلمان بهترین گزینه در این راستا باشد.