مذاکرات هسته‌ای هند و آمریکا

مقام‌های عالی رتبه آمریکا و هند در دهلی، پایتخت این کشور، به گفت وگو نشسته اند تا اختلاف نظرهای موجود بر سر یک قرارداد هسته ای بسیار مهم میان دو کشور را حل و فصل کنند.«نیکلاس برنز» معاون وزیر امور خارجه ایالات متحده و «شیام ساران» از مقام های ارشد وزارت امور خارجه هند، در آستانه سفر جورج بوش، رئیس جمهور آمریکا، با یکدیگر دیدار کردند.طبق قرارداد پیشنهاد شده، کشور هند به فناوری هسته ای غیرنظامی آمریکا دسترسی پیدا خواهد کرد.
طرح پیشنهادی آمریکا باید به تایید کنگره این کشور برسد. این در حالی است که منتقدان این توافقنامه می گویند عملی شدن آن ممکن است به تلاش های منع گسترش سلاح های هسته ای لطمه بزند.معاون وزیر امور خارجه آمریکا پیش از آغاز مذاکرات اعلام کرده این قرارداد احتمالاً تا زمان ورود بوش به هند نهایی نمی شود.به گزارش ایسنا بحث جداسازی تاسیسات هسته ای نظامی و غیرنظامی هند، مسئله اصلی اختلاف نظر دو طرف در این قرارداد تاریخی بوده است.براساس توافق پیشنهادی دو کشور، دهلی در صورتی می تواند به فناوری پیشرفته هسته ای دست پیدا کند که برخی از رآکتورهای خود را در فهرست رآکتورهای غیرنظامی قرار دهد تا مورد نظارت بین المللی قرار بگیرند.اما در پی پافشاری واشینگتن برای قراردادن برنامه «رآکتورهای زاینده» هند در این فهرست، طرح پیشنهادی دو کشور دچار مشکلاتی شد.رآکتورهای زاینده می توانند برای تولید پلوتونیوم در ساخت تسلیحات هسته ای به کار روند.دانشمندان هندی با بیان این که این کار باید مطابق با منافع استراتژیک کشور باشد، با این نظریه به شدت مخالفت کردند.مشاور علمی مانموهان سینگ نخست وزیر هند، پیشتر تصریح کرده بود که هند این تاسیسات را در فهرست غیرنظامی قرار نخواهد داد.
سی ان آر رائو مشاور علمی سینگ، در گفت وگو با خبرگزاری هند خاطرنشان ساخت: چه کسی گفته که ما قصد داریم رآکتورهای زاینده را در فهرست غیرنظامی قرار دهیم. ما نمی توانیم و این کار را انجام نخواهیم داد. رائو خاطرنشان ساخت: ما تنها چیزی را می پذیریم که به نفع هند باشد. این معاهده نمی تواند به ما تحمیل شود. ما از منافع کشورمان حفاظت خواهیم کرد.آناند شارما، معاون وزیر امور خارجه هند، روز پنجشنبه در مجلس این کشور گفت: هند به طور داوطلبانه تاسیسات هسته ای اش را تفکیک خواهد کرد و این اقدام بر پایه منافع ملی کشور صورت خواهد گرفت.گزارش های خبری هند روز پنجشنبه به نقل از مقامات دولتی ناشناس حاکی از این بود که هند احتمالاً به مشاور وزیر امور خارجه آمریکا اعلام خواهد کرد که هند بیش از ۳۲ رآکتور را در فهرست مورد نظر قرار نمی دهد.این در حالی است که آمریکا خواستار این است که ۶۰ رآکتور غیرنظامی اعلام شوند.نیکلاس برنز همچنین قرار است با آناند شارما همتای هندی خود دیدار و گفت وگو کند.جورج بوش رئیس جمهور آمریکا در آستانه سفر خود به هند گفت: امضای این قرارداد هسته ای زمان می برد و اجرای آن احتیاج به صبر و حوصله دارد.بوش طی سخنانی در جمع جامعه آسیایی های مقیم آمریکا تصریح کرد: من به تلاش خود ادامه می دهم تا هند را تشویق کنم که طی یک طرح معتبر، شفاف و قابل دفاع، برنامه هسته ای نظامی و غیرنظامی اش را از هم جدا کند.
بوش خاطرنشان ساخت: این ابتدای راه یک روند طولانی در تشویق کشورهای اقتصادی بزرگ به رها کردن استفاده از سوخت فسیلی نظیر نفت است. ما در حال شروع این روند از هند هستیم.رئیس جمهور آمریکا خاطرنشان ساخت: یکی از دلایل اصلی که هند به این تغییر رویه احتیاج دارد، این است که هند سوخت فسیلی بسیار زیادی مصرف می کند و این باعث افزایش قیمت می شود.بوش تصریح کرد: بنابراین ما تا جایی که بتوانیم به این کشورهای رو به رشد و در حال توسعه کمک می کنیم تا از سوخت دیگری به جای سوخت های فسیلی استفاده کنند. این به نفع جهان و همچنین به نفع پاکستان است.این در حالی است که یک مشاور علمی دولت هند استفاده نکردن این کشور از فناوری های پیشرفته و جدید هسته ای در برنامه های نظامی را «ناممکن» خوانده و به رسانه های این کشور گفته است:«ما تنها آنچه را به سود هند باشد می پذیریم... نمی توان قرارداد را [به هند] تحمیل کرد... باید از منافع کشور حفاظت کرد.»
پیشنهاد بحث برانگیز هسته ای ایالات متحده، در صورتی که به تائید کنگره این کشور برسد، امکان دسترسی هند را به سوخت هسته ای و فناوری هسته ای آمریکا، از جمله دانش مربوط به رآکتورها، فراهم خواهد کرد. برخی منتقدان این طرح نگرانند که دسترسی هند به دانش هسته ای آمریکا موجب شد این کشور سلاح های اتمی قوی تری تولید کند و این نگرانی با در نظر گرفتن این نکته که هند در مجاورت دو قدرت اتمی دیگر، یعنی چین و پاکستان، واقع شده ابعاد جدی تری پیدا می کند.