گروه اقتصاد: چهل و هفتمین اجلاس سالانه مجمع عمومی بانک مرکزی با حضور رییسجمهور به عنوان رییس مجمع، معاون اول وی، ارکان بانک مرکزی، اعضاء هیات نظارت شورای پول و اعتبار، هیات نظارت بر اندوخته اسکناس، مدیران بانک مرکزی و مدیران عامل بانکها در تالار شهید بهشتی مجموعه ریاست جمهوری از ساعت 20/10 و در ساعت 10/12 به پایان رسید، برگزار شد. اگزارش 9 صفحهای عملکرد و دستاوردهای بانک مرکزی (برگرفته از 90 صفحه گزارش) مشتمل بر شش بخش: نظارتی، اعتباری، ارزی، اقتصادی، بانکداری الکترونیک و نظامهای پرداخت و بخش عملیاتی از سوی دکتر ابراهیم شیبانی رییس کل بانک مرکزی قرائت شد. سپس رییس هیات نظارت که مطابق قانون حسابرس، ناظر بر صورتهای مالی بانک مرکزی است گزارش خود را برای مجمع قرائت کرد. در این اجلاس رییسجمهوری ضمن قدردانی از تلاش های ابراهیم شیبانی در بانک مرکزی، خواستار کنترل حجم زیاد اسکناس و هزینههای ناشی از آن و صرب فزاینده پولی با اتخاذ تدابیر مناسب شد.
محمود احمدینژاد اعمال سیاستهای پولی را وظیفه اصلی بانمک مرکزی برشمرد و اظهار داشت:
صیانت از ارزش پولی ملی، حفظ حقوق ملت در مراودات بانکها از دیگر وظایف بانک مرکزی است. به همین دلیل باید با اتخاذ راهکاری مناسب، حجم زیاد اسکناس و هزینههای ناشی از آن و ضرب فزاینده پولی را کنترل کرد.
گزارش عملکرد و دستاوردهای بانک مرکزی
براساس قانون پولی و بانکی کشور مصوب تیر ماه 1351، بانک مرکزی موظف است مجموع سیاستها و اقدامات خود را برای نیل به اهداف حفظ ثبات قیمتها و ارزش پول، تامین تعادلبخش خارجی اقتصاد، تسهیل مبادلات بازرگانی و کمک به رشد اقتصادی کشور تنظیم کند. بدین منظور در سال 1385، مجموعه اقدامات و سیاستهای پولی، اعتباری و ارزی برای تامین اهداف فوق همسو با قانون برنامه چهارم توسعه و قوانین بودجه سنواتی صورت پذیرفته است. بانک مرکزی در سال 1385، نسبت به اعطای جمعاً مبلغ 980/36 میلیارد ریال اعتبار به دولت، شرکتها و مؤسسات دولتی و بانکها اقدام کرد. همچنین در اجرای بند (ح) ماده (10) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در سال 1385 پس از طی مراحل قانونی به میزان 500/26 میلیارد ریال اوراق مشارکت منتشر کرد. حجم نقدینگی در این سال با رشدی معادل 4/39 درصد نسبت به پایان سال قبل به بیش از 284/1 هزار میلیارد ریال رسید. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به منظور انجام وظایف قانونی خود در سال 1385، اقدام به برگزاری 22جلسه شورای پول و اعتبار، 10جلسه کمیسیون فرعی شورا، 26 جلسه هیات عامل و 59 جلسه هیات نظارت اندوخته اسکناس نمود. در این خصوص علاوه بر اینکه صورتجلسات فوق مورد مطالعه، بررسی و پیگیری مستمر قرار گرفته است، بهمنظور اجرای تصمیمات اتخاذ شده توسط ارکان بانک، کلیه ادارات و کارکنان توان و تجربه خود را به کار گرفتهاند که نتیجه این تلاش به اختصار برای استحضار اعضای محترم مجمع ارائه میشود:
بخش نظارتی
اهم فعالیتهای این بخش عبارت است از:
پیگیری توسعه و تلفیق برنامههای نظارتی در زمینههای مدیریت ریسک اعتباری، مدیریت ریسک عملیاتی، مدیریت ریسک نقدینگی و نظارت تطبیقی از طریق تدوین، تصویب و ابلاغ بخشنامهها و دستورالعملها، انجام نظارت مستمر به طریق غیرحضوری (Off-Site) و حضوری (On-Site) بر کلیه بانکها (دولتی و خصوصی)، مؤسسات اعتباری غیربانکی، صرافیها، نهادها و فعالان بازار غیرمتشکل پولی (شامل شرکتهای واسپاری، تعاونیهای اعتبار، مؤسسات قرضالحسنه و ...) در سال 1385 بانک مرکزی تلاش گستردهای را به منظور ایجاد فرهنگ نظارتپذیری و گزارشدهی بانکها و مؤسسات اعتباری به کار بست. با عنایت به افزایش سهم بانکهای غیردولتی در سامانه بانکی کشور، عمده رویکرد نظارتی این بانک بر نحوه مدیریت ریسک در هر بانک و مؤسسه اعتباری بوده است. ضمناً علاوه بر پروژه اصلاح ساختار بخش نظارت و همچنین تدوین دستورالعملهای جدید و اصلاح و رفع ابهام از بخشنامههای موجود، اقداماتی نیز در تبیین ادبیات نظارت و کنترل در بانکها انجام شده است.
بخش اقتصادی
این بخش در زمینه سیاستگذاریهای کلان اقتصادی همچون سالهای گذشته بسته سیاستهای پولی را تنظیم و به شورای پول و اعتبار پیشنهاد و با تهیه 82 عنوان گزارش ادواری و بیش از 400 گزارش در قالب اظهار نظر، پیشنهادهای کارشناسی و کاربردی متعددی را در زمینههای مختلف به مراجع ذیربط ارایه کرد. بخش اقتصادی براساس وظایفی که برعهده دارد همه ساله به تهیه و ارائه آمارهای حسابهای ملی به سیاستگذاران، برنامهریزان اقتصادی، محققین و سازمانهای بینالمللی ذیربط میپردازد. این آمارها، آمارهای رسمیمحسوب شده و منعکسکننده عملکرد اقتصادی کشور در طول دوره مورد بررسی است. در این راستا در سال 1385 تهیه و تدوین حسابهای ملی ایران با ابعاد و شاخههای متنوع آن در دستور کار قرار گرفته و نتایج بدست آمده در زمینههای عمدهای مانند برآورد وضعیت عملکرد اقتصادی به صورت فصلی برای سال 1384 و نه ماهه سال 1385، آمارهای مالی دولت (GFS) برای سال 1385 و سالهای قبل و آمار مقدماتی بهرهوری عوامل، مورد انتشار قرار گرفت.
این بخش در زمینه نشریات رسمی بانک مرکزی نظیر نماگرهای اقتصادی، ترازنامه، مجله، گزارش اقتصادی، گزیده آمارهای اقتصادی و نشریه الکترونیک نیز فعالیت موثر داشته و در کنار آن مقالات مختلفی در مجلات معتبر و سمینارهای علمی منتشر کرده است. تهیه و انتشار کتابهای تحلیل تجربی تورم و قاعده سیاستگذاری پولی در ایران، حسابهای ملی ایران براساس سیستم حسابهای ملی (3991 SNA) و 3991 و «حسابهای ملی ایران (حسابهای فصلی 84 ـ 1376»، تهیهو پردازش بخشی از دادههای جداول داده ـ ستانده سالانه سالهای 1381ـ 1379 (حدود شصت درصد)، تکمیل سریهای زمانی حساب جریان وجوه ایران، بررسی آمار و گزارش تهیه شده در زمینه موجودی سرمایه، تهیه و تدوین مجموعه دادههای توصیفی و کم یحسابهای ملی ایران، تهیه و انتشار اولین شماره فصلنامه حسابهای اقتصادی ایران از جمله دیگر اقدامات انجام شده در سال 1385 بوده است.
ضمناً در سال گذشته برای اولین بار بانک اطلاعات سریهای زمانی متغیرهای اقتصادی»، شامل 1070 متغیر اقتصادی برای دوره زمانی 1338 تا 1383 به منظور ارایه در پایگاه اینترنت بانک مرکزی ایجاد شد که متقارن با اعیاد شعبانیه و نیز هفته دولت، در اوایل هفته آتی به دو زبان فارسی و انگلیسی در اختیار جامعه تحقیقاتی داخل و خارج از کشور قرار خواهد گرفت و در کنار آن آمار، اطلاعات و مطالب سیاستی برای درج در پایگاه مذکور تهیه شده است. بخش اقتصادی در سال 1385 با حدود 680 هزار مراجعه حضوری به منابع اطلاع آماری عهدهدار انجام بررسیهای مختلف در زمینههای گوناگون نظیر قیمتگیری اقلام از منابع خردهفروشی و عمدهفروشی (تولیدکننده)، آمار فعالیتهای ساختمانی بخش خصوصی و تولیدات کارگاههای بزرگ صنعتی (بیش از 100 نفر کارکن)، بررسی بودجه خانوار شهری، 22 رشته مختلف خدمات (از قبیل حمل و نقل، اقامتگاهها و ...) شاخص قیمت زمین و مسکن اجاری، قیمتگیری هفتگی از کالاهای اساسی و روزانه از نرخ ارز و مسکوکات طلا در بازار داخلی و وضعیت عملکرد موسسات اقتصادی بوده است. حاصل این فعالیتها در قالب 50 عنوان گزارش با 42000 شمارگان برای مقامات تصمیمگیرنده و تحقیقاتی ارسال شده است.
مطالعات اولیه طرح بازنگری و تدوین پیشنویس اصلاحیه قانون پولی و بانکی کشور (مصوب 1351) از دی 1379 آغاز شد. مطالعات طرح در حوزههای قوانین و مقررات ناظر بر فعالیت بانکهای مرکزی خارجی، قوانین و مقررات ناظر بر بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران شامل قوانین ناسخ و منسوخ و قوانین و مقررات ناظر بر فعالیت شبکه بانکی صورت گرفت. از ابتدای مرداد 1384 کار گروه تدوین پیشنویس مواد قانون پولی و بانکی با در اختیار داشتن مجموعه قوانین مرتبط داخلی و قوانین بانکهای مرکزی کشورهای دیگر کار تدوین پیش نویس مواد قانون را آغاز و تا پایان سال مذکور، مجموعه مواد پیشنهادی خود متناظر با هر یک از 45 ماده قانون پولی و بانکی کشور را در یک مجلد ارایه نمود. همزمان شورای سیاستگذاری طرح بازنگری در معاونت اقتصادی کار مطالعه این مواد را آغاز نموده و در سال 1385 با برگزاری مرتب جلسات به صورت هفتگی، اکنون مواد متناظر تا ماده 18 قانون پولی و بانکی در این شورا مورد بررسی و تصویب قرار گرفته است.
موسسه عالی بانکداری ایران
این موسسه به منظور آموزش و پرورش نیروی انسانی متخصص و مجرب برای سطوح مختلف نظام بانکی کشور در سال تحصیلی 1386 ـ 1385 اقدام به پذیرش 887 دانشجوی جدید، اشتغال به تحصیل 2016 دانشجو و فارغالتحصیل شدن 581 دانشجو در مقاطع کاردانی و کارشناسی ارشد کرده است. در مورد سایر اقدامات انجام شده میتوان به برگزاری هفدهمین همایش سالانه بانکداری اسلامی با موضوع نوسازی نظام بانکی در چارچوب بانکداری بدون ربا و موازین بینالمللی و دورههای کوتاهمدت آموزش کارکنان بانکهای خصوصی و تهیه و چاپ کتابهای مجموعه مقالات برگرفته از پایاننامههای منتخب کارشناسی ارشد و گزارش عملکرد بانکی در سال 1384 اشاره کرد.
پژوهشکده پولی و بانکی
این مرکز به منظور متمرکز نمودن تحقیقات پراکنده حوزههای پولی و بانکی و با هدف تدوین و تنظیم قوانین، مصوبات، بخشنامهها و سایر مدارک رسمی موجود و همچنین ساماندهی مصوبات سیاستی شورای پول و اعتبار برای انتشار و استفاده عموم و محققان با توجه به تحولات سریع صحنههای اقتصاد داخلی و بینالمللی به عنوان بازوی تحقیقاتی و علمی بانک مرکزی در سال 1385 پژوهشهای مختلفی را در حوزههای مذکور به عمل آورده و برای استفاده عموم منتشر نموده است.
بخش بانکداری الکترونیک و نظامهای پرداخت
عملکرد بانک مرکزی در این زمینه در سال 1385 بر مبنای دو محور زیر استوار بوده است:
1ـ ایجاد و توسعه زیرساخت عملیات بینبانکی به منظور ارایه خدمات متنوع بانکی الکترونیکی.
2ـ هدایت و ترغیب بانکهای کشور به استفاده از زیرساختها و ارایه خدمات بانکی الکترونیکی با هدف کاهش مراجعات به شعب بانکها و کاهش تقاضای عمومی برای اسکناس و ایران چک.
بخش عملیاتی
عملکرد این بخش شامل تولید اسکناس و مسکوک و همچنین تولید کاغذ اسناد بهادار است که اهم آن عبارت است از:
* چاپ 1261 میلیون قطعه اسکناس شامل:
12 میلیون قطعه اسکناس 000/50 ریالی
852 میلیون قطعه اسکناس 000/20 ریالی
54 میلیون قطعه اسکناس 000/5 ریالی
49 میلیون قطعه اسکناس 000/2 ریالی
224 میلیون قطعه اسکناس 000/1 ریالی
70 میلیون قطعه اسکناس 500 ریالی
* ضرب 000/003/1 قطعه سکه یک بهار آزادی، 000/761/1 قطعه سکه ربع بهار آزادی و 000/30 قطعه سکه یادبود پیامبر اعظم
* فروش مسکوک طلای بهار آزادی به وزارتخانهها، ارگانها و دستگاههای دولتی و همچنین حراج از طریق بانک کارگشایی
* تولید 2632 تن انواع کاغذ از سوی کارخانه تولید کاغذ اسناد بهادار (تکاب)
* در سال 1385 تعداد 523 میلیون برگ اسکناس فرسوده و ناقص به ارزش اسمی 372/2 میلیارد ریال امحاء شده است.