یانگ بیون تعطیل شد

حسن فتحی / www.hassanfathi.blogfa.com
کره شمالی را باید سرکش‌ترین رژیم در مقابل آمریکا و جامعه جهانی به حساب آورد که سال‌ها در چالشی آشکار با این مجامع و کشورها به سر می‌برد. این کشور به دلیل دستیابی به سلاح هسته‌ای و تهدیدهایی که متوجه کشورهای همسایه که دوستان و متحدان آمریکا هستند بود به دشمن شماره یک آنها تبدیل شد ولی پس از سال‌ها کشمکش و چالش، قدم در راه خلع سلاح هسته‌ای گذارده و اقدام به تعطیلی نیروگاه اتمی یانگ بیون کرد که اصلی‌ترین تاسیسات هسته‌ای کره شمالی را تشکیل می‌دهد.
پس از موافقت کره شمالی با خلع سلاح هسته‌ای در نشست 6 جانبه در پکن که در 13 فوریه صورت گرفت عده‌ای بر این باور بودند که این کشور در تلاش است گام‌های اولیه را در راستای اعتمادسازی برداشته و پس از آن سیاست پیشین خود را ادامه دهد. ولی تصمیم این کشور به تعطیلی نیروگاه پیانگ بیون خط بطلانی بر تمامی ادعاها و پیش‌فرض‌هایی کشید که از سوی مخالفین عنوان می‌شد. چند سال قبل بود که بوش رئیس جمهوری آمریکا در سخنرانی سالانه خود در کنگره از محور شرارت نام برده و ایران، عراق و کره شمالی را 3 کشوری اعلام کرد که در این محور قرار داشته و باید تحت فشار قرار بگیرند.
در طول سال‌هایی که از سخنرانی بوش می‌گذرد و در حالی که او آخرین ماه‌های دومین دوره ریاست جمهوری خود را سپری می‌کند اتفاقاتی افتاده است. رژیم بعث عراق در پی حمله ارتش‌های آمریکاو متحدانش سقوط کرده و صدام حسین به دار آویخته شد. دومین کشور، موافقت خود را با خلع سلاح اتمی اعلام کرده و عملاً با تعطیل کردن نیروگاه هسته‌ای یانگ بیون در ازای دریافت سوخت و مواد غذایی، دست از دشمنی با آمریکا برداشته و قدم در راه همزیستی صلح‌آمیز با جامعه جهانی گذارده است.
در این میان تنها کشوری که سیاست‌های پیشین خود را ادامه می‌دهد ایران است که نشان داده تمایلی به دست برداشتن از سیاست‌هایش ندارد. در حالی که قبلاً این ذهنیت وجود داشت که کره شمالی سرسخت‌تر از همه بوده و به هیچ وجه حاضر به عدول از سیاست‌هایش نخواهد بود.
آزمایش‌های هسته‌ای و موشکی کره شمالی و تهدیداتی که این کشور در شبه جزیره کره متوجه ژاپن و کره جنوبی کرده بود شرایط بسیار ناگواری را در این منطقه به وجود آورد این سیاست و روش در شرایطی پیش گرفته شده بود که با تغییر سیاست‌های جهانی و دگرگونی که در دیپلماسی خارجی و منطقه‌ای روسیه و چین به وجود آمده بود پیونگ یانگ حمایت و پشتیبانی مسکو و پکن را نیز که سال‌ها از متحدان و دوستانش به شمار می‌رفتند از دست داده و به منزوی‌ترین کشور دنیا تبدیل شده بود.
سرسختی پیونگ یانگ در خیال آمریکا و دوستانش به این دلیل صورت می‌گرفت تا رژیم این کشور بتواند تضمنی لازم را برای بقای خود به دست آورده و با کسب کمک‌های سوخیت و غذایی اوضاع نابسامان داخلی را بهبود بخشد.
اگر کره شمالی در چارچوب توافق 13 فوریه دست از فعالیت‌های هسته‌ای خود بردارد و با جامعه جهانی همراه شود ضمن اینکه آرامش به شبه‌جزیره و کره و این بخش از جهان باز خواهد گشت زمینه مساعدی برای تنش‌زدایی میان دو کره و پیونگ‌یانگ با واشنگتن فراهم خواهد آمد که در آن صورت جنگ سردی که پس از جنگ دوم جهانی در این منطقه آغاز شده‌ بود به صورتی مسالمت‌آمیز از بین خواهد رفت.
کره شمالی از معدود کشورهای جهان است که با رژیم کمونیستی اداره شده و دارای روابط گسترده‌ای با جامعه جهانی نیست.
پیدایش این وضعیت برای کره شمالی نفع چندانی در پی نداشته و علاوه بر این که رژیم این کشور ار در داخل با مشکلاتی نظیر قحطی، گرسنگی و مرگ و میر ناشی از سوءتغذیه مواجه ساخته در منطقه و جهان نیز از اعتبار انداخته است به طوری که به جرات می‌توان اعلام کرد که کره شمالی منزوی‌ترین و بی‌اعتبارترین کشور جهان به شمار می‌رود.
تحولات در شبه‌جزیره کره پس از جنگ دوم جهانی حول محور رقابت آمریکا و شوروی یا دو ابرقدرت غرب و شرق می‌چرخید به همین دلیل این منطقه یکی از کانون‌های اصلی جنگ سرد به شمار می‌رفت. شوروی در آخرین هفته‌ها و روزهای جنگ دوم جهانی، از فرصت استفاده کرده و اقدام به لشکرکشی به این منطقه نموده که حاصل آن اشغال شمال شبه‌جزیره کره و مجمع‌الجزایر کوریل در ژاپن بود.
استقرار کمونیست‌ها در شمال شبه جزیره کره و در پی آن پیروزی آنها در چین که با سقوط ژنرال چیانکایچک همراه بود شرایط جدیدی را در این بخش از جهان ایجاد کرد. ولی مشکل زمانی حد شد که
کمونیست‌ها با پشتیبانی مسکو و پکن درصدد برآمدند تمامی شبه‌جزیره کره را به اشغال درآورده و یک رژیم کمونیستی را در این منطقه حاکم گردانند.
افزون‌طلبی کمونیست‌ها منجر به بروز جنگ کره گردید که با وجود تلفات انسانی و لطمات اقتصادی با موفقیت و پیروزی هیچ یک از طرفین همراه نبود و در نهایت دو کشور توافق کردند در مدار 37 درجه آتش‌بس برقرار سازند. امروزه با گذشت بیش از 5 دهه از پایان جنگ کره هیچ قرارداد صلح میان آنها و آمریکا به امضا نرسیده است. لذا یکی از خواسته‌های کره‌شمالی انعقاد قرارداد صلح با آمریکاست تا در سایه به رسمیت شناخته شدن این کشور از سوی واشنگتن، زمینه بقای آن فراهم گردد.
در این سال‌ها با وجود این که دو کره چندین بار در زمینه وحدت مذاکره کردند ولی هیچ‌گاه نتوانستند گام‌های اساسی در این ارتباط بردارند به همین دلیل شبه‌جزیره کره هم‌چنان دوپاره باقی مانده است.
گام نهادن کره شمالی در مسیر هسته‌ای اوضاع را در این منطقه به شدت بحرانی کرد ولی شرایط منطقه‌ای و جهانی با دورانی که جهان دوقطبی بود به شدت متفاوت بود زیرا علاوه بر این که روسیه و چین که سال‌ها رقیب آمریکا بودند به دوستان و متحدان واشنگتن تبدیل شده‌اند دست از حمایت از رژیم‌های مساله‌دار جهان از کره‌ شمالی و کوبا برداشته‌اند به طوری که آنها امروزه به رژیم‌های فاقد پشتوانه بین‌المللی تبدیل شده‌اند.
کره شمالی به این ترتیب با آزمایش‌های پی در پی موشکی و اتمی درصدد تثبیت موقعیت خود در منطقه و دریافت تضمین‌های کافی برای بقا برآمده است.
به نظر می‌رسد توافقی که در 13 فوریه در پکن به دست آمد توانسته باشد این اطمینان را به پیونگ یانگ بدهند که موقعیت‌اش در منطقه و جهان تقویت شده است. در این میان کره شمالی پس از جلب اطمینان ژاپن و کره جنوبی، تلاش خواهد کرد با آمریکا بر سر میز مذاکره نشسته و رضایت واشنگتن را برای انعقاد قرارداد صلح و به رسمیت شناختن پیونگ یانگ جلب کند.
تعطیلی نیروگاه هسته‌ای یانگ بیون را در مسیر که کره شمالی در پیش گرفته می‌توان یک گام بزرگ و اساسی به حساب آورد. یک دیپلمات کره شمالی می‌گوید کشورش پس از دریافت اولین محموله نقت از کره جنوبی، تنها رآکتور هسته‌ای فعال خود را تعطیل کرده است.
در همین ارتباط قرار شده بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در این تاسیسات مستقر شوند.
کارشناسان معتقدند متوقف شدن فعالیت رآکتور یانگ بیون اولین گام در راستای خلع سلاح هسته‌ای پیونگ‌یانگ طی حدود 5 سال مناقشه هسته‌ای می‌باشد.
اولین محموله 6200 تن نفت از جانب کره‌جنوبی بخشی از 50 هزار تن نفتی است که در توافق‌نامه 13 فوریه مورد تاکید قرار گرفته بود که در صورت تعطیلی یانگ بیون در اختیار شمالی‌ها قرار بگیرد. اگر کره‌شمالی به طور کامل برنامه هسته‌ای خود را تعطیل کند 950 هزار تن دیگر نفت دریافت خواهد کرد.
شان مک کورمکسخنگوی وزارت خارجه آمریکا این اقدام را تایید کرده و خواستار دریافت نظرات بازرسان آژانس می‌شود. هم‌چنین کره جنوبی از شمالی‌ها می‌خواهد روند اجرایی فاز بعدی در راستای کنار گذاردن برنامه‌های هسته‌ای خود را تسریع کند.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درصدد است حضوری دایمی در این کشور داشته باشد. یک دیپلمات در این ارتباط گفته است که آژانس تصمیم دارد حضوری همیشگی در آنجا داشته باشد به طوری که تعدادی از کارشناسان به طور مداوم در این مکان حضور خواهند داشت.
سفیر کره‌ شمالی در سازمان ملل گام‌های بعدی کشورش را شامل اعلام رسمی کلیه برنامه‌های هسته‌ای و تعطیلی تمامی تاسیسات هسته‌ای دانسته و تاکید کرده که این اقدامات زمانی رخ خواهد داد که آمریکا از اقدامات خصمانه علیه کشورش دست برداشته و نام این کشور را از لیست حامیان تروریسم حذف کند.
با توجه به زمینه مساعدی که به وجود آمده می‌توان امیدوار بود اوضاع در شبه‌جزیره کره روز به روز بهبود یابد زیرا ادامه این روند به نفع طرفین است به این دلیل که کره شمالی می‌تواند با کمک‌هایی که دریافت می‌کند اوضاع داخلی خود را سر و سامان بخشیده و قحطی و گرسنگی را مهار کند آمریکا و کره جنوبی همراه با ژاپن نیز از تهدیدهای پیونگ یانگ خلاصی یافته و در راه توسعه هر چه بیشتر شبه‌جزیره کره گام بردارند.