چالش بر سر صدور گاز ارزان به هند

انتقادات صریح محمدهادی نژادحسینیان معاون پیشین امور بین‌الملل وزارت نفت که در دولت احمدی‌نژاد نیز سرپرستی تیم مذاکره‌کننده برای صدور گاز را برعهده داشت در محافل سیاسی و اقتصادی واکنش‌های بسیاری را برانگیخته است. نژادحسینیان گفته بود گروه جدید مذاکره‌کننده 30 درصد تخفیف داده و این رقم در طول 25 سال (مدت قرارداد) زیانی معادل 156 میلیارد دلار را متوجه کشور می‌سازد. وزیر نفت از سخنان معاون پیشین امور بین‌المل ناخرسند است تا جایی که در مراسیم روز خبرنگار اظهار داشت گروه قبلی مذاکره‌کننده (به سرپرساتی نژادحسینیان) طی 14 دور گفت‌‌وگو به توافقی بر سر قیمت نرسیدند چون نخواستند برسند. او حتی مدعی شد که به عمد بنا نداشتند به قیمت برسند و وقت‌کشی می‌کردند. این لحن وزیری‌هامانه درباره عملکرد نژادحسینیان اعتراض یکی از روزنامه‌نگاران حاضر را در پی داشت.
به گونه‌ای که پشت تربیون رفت و خطاب به وزیر نفت گفت: شما دو سال است که وزیر شده‌اید آیا هم پس از معرفی سه نفر دیگر به مجلس و در پی تایید نشدن آنها حال آن که نژادحسینیان دو دوره و در دو وزارتخانه وزیر بوده و یک دوره 4 ساله هم نماینده ایران در سازمان ملل نیز بوده است. چگونه ممکن است چنین فردی که مورد وثوق جناح‌های مختلف سیاسی است در پی منافع ملی نبوده باشد؟ آیا جز این است که مذاکره‌کننده باید بتواند با قیمت خوب قرارداد ببندد؟ وزیر نفت که تصور نمی‌کرد در ضیافتی که برای خبرنگاران و روزنامه‌نگاران برپا کرده با چنین اعتراضی روبه‌رو شود ضمن اذعان به تعهد وتخصص و مرتبه علمی دکتر نژادحسینیان درباره قیمت پایین‌تر این توجیهان را بیان کرد: اول این که سخنان وزیر هندی مصرف داخلی دارد و برای این که فشارهای آمریکا را خنثی و افکار عمومی داخلی را اقناع کند مدعی تخفیف 30 درصدی ایران شده است. دوم این که اصلاً به توافقی نرسیده بودند که تیم جدید تخفیف دهد. وی ادعا کرد: آنها در 14 دور مذاکره وقت‌کشی می‌کدند و به نتیجه نرسیدند اما تیم جدید (به سرپرستی حجت‌الله غنیمی‌فرد) در همان دور اول به نتیجه رسید.
وزیری‌هامانه گفت: ما حتی یک سنت هم تخفیف ندادیم اما قیمت معقول ارایه شد. چون هدف این بود که کار انجام شود نه این که به انجام نرسد. در همین حال علی‌اکبر محتشمی‌پور عضو ارشد مجمع روحانیون مبارز در یادداشتی این انتقادات را وارد دانست: اول این که تامین نیاز داخلی بر صدور گاز ارجح است. دوم این که قراردادی در این سطح را نمی‌توان بدون مصوبه مجلس امضا کرد. از سوی دیگر دکتر علی‌محمد سعیدی کارشناس ارشد صنعت نفت که به «پدر چاه‌های نفتی ایران» شهرت دارد و نیز خواستار بازنگری در صدور گاز شد و گفت: «وقتی وزیر نفت رد سال 1380 رسماً‌ اعلام می‌‌کند کمبود گاز برای تزریق در میدان‌های چاه‌های نفت می‌کند صدور گاز بی‌معنی است». وی افزوده است: «ممکن است اظهار شود که کوشش برای صدور گاز به هند و پاکستان جهت جلوگیری از صدور گاز قطر به این کشورها انجام می‌گیرد. در این صورت راه‌حل پیشنهادی این است که وزارت نفت به عنوان واسطه وارد عمل شود و ارسال گاز قطر را از طریق ایران به کشورهای هند و پاکستان پی‌گیری کند. بدین‌ترتیب ضمن دریافت حق ترانزیت، اختیار خط انتقال را در دست خواهد داشت تا موقعیت خود را نیز به نحو موثری حفظ کند».
جان کلام نژادحسینیان این بود که گاز را مفت نفروشید. وی در پاسخ به این گفته وزیر نفت و متصدی جدید پروژه که از سرعت در توافق سخن گفته اظهار داشته اگر بیش از 32 درصد تخفیف می‌دادند از این هم بیشتر شتاب می‌گرفت! به بهانه این بحث می‌توان این پرسش‌ها را مطرح کرد: آیا پاداش مقامی که بر صدور گاز به قیمت واقعی و نه ارزان اصرار داشته این است که او را به بهانه رسیدن به مرز 60 سالگی بازنشسته کنند؟ این است که او را به وقت‌کشی و تعمد در به توافق نرسیدن متهم کنند؟ از چند نکته‌ای که در توجیه قضیه از زبان وزیر نفت بیان شد این موارد قابل اشاره است. یکی این که هنوز قرارداد نشده و صرفاً توافق بر سر قیمت است. آیا این قرارداد نکته‌ای مهم‌تر از زمان 25 ساله و قیمت مورد توافق دارد؟ دیگر این که قراردادها قبل از نهایی شدن محرمانه است و نمی‌توان قیمت را فاش کرد. در این صورت چرا وزیر هند زبان گشوده و از تخفیف 30 درصدی سخن می‌گوید؟ سوم این که انتقاد نژادحسینیان به دلیل تعلق به جناح سیاسی مقابل است در صورتی که می‌دانیم او هیچ‌گاه در زمره اصلاح‌طلبان نبوده هر چند رابطه خوبی با آنها دارد و به خصوص مورد وثوق آقای خاتمی نیز هست. چهارم مقایسه قرارداد خط لوله صلح با «کرسنت» است که در دولت قبل امضا شد. اما این توجیه نیز پذیرفتنی نیست زیرا در زمان عقد قرارداد کرسنت قیمت نفت 77 دلار نبود و درست است که قیمت گاز، منطقه‌ای و براساس مترمکعب است اما تابعی از نفت است.