اوباما:‌ اول ایران نرمش نشان دهد

گروه سیاسی: رئیس‌جمهور جدید آمریکا برخلاف اظهارات دوران تبلیغات انتخاباتی‌‌اش، برای آغاز مذاکره با جمهوری اسلامی شرط و شروط گذاشت، اما با ادبیاتی متفاوت با ادبیات جورج بوش. باراک اوباما را که دوشنبه‌شب با تلویزیون العربیه مصاحبه می‌کرد، آغاز مذاکرات مستقیم با تهران را به نرمش نشان دادن جمهوری اسلامی منوط کرد و گفت که اگر ایران ابزار دشمنی را کنار بگذارد، آمریکا آماده برقراری ارتباط دوستانه با این کشور است. او که در پاسخ به سوالی درباره سیاست دولت جدید ایالات متحده نسبت به ایران سخن می‌گفت، البته تاکید کرد که هنوز جزئیات سیاست دولتش در قبال جمهوری اسلامی را تعیین نکرده است و در خلال چند ماه آینده، «چارچوب» آن را معین خواهد ساخت. با این حال، او اضافه کرد: «همان‌گونه که در سخنرانی مراسم تحلیف خود گفته‌ام، اگر کشورهایی مانند ایران مایل باشند نخست مشت‌های گره کرده خود را باز کنند،‌ دست دوستی ما را خواهند دید که به سوی آنها دراز شده است.»
اوباما البته نگفت که منظورش از «باز کردم مشت‌های گره کرده» چیست،‌ اما سوزان رایس، نماینده جدید ایالات متحده در سازمان ملل متحد، در سخنان یکه می‌توان آنها را تفسیر روشن‌تر اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا دانست، از تهران خواست «پیش از هرگونه گفت‌وگویی»، به درخواست‌های شورای امنیت «برای تعلیق برنامه غنی‌سازی اورانیوم خود» عمل کند. این در حالی است که اوباما در تبلیغات انتخاباتی خود از «گفت‌وگوی بدون پیش‌شرط» با تهران به عنوان یکی از برنامه‌های خود در دیپلماسی آینده‌اش یاد می‌کرد.
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی نیز همواره از تعلیق غنی‌سازی به عنوان «خط‌قرمز» برنامه‌های اتمی خود یاد و تاکید کرده است حتی حاضر نیست بر سر این موضوع مذاکره کند تا چه رسد به اینکه آن را به عنوان یک پیش‌شرط مذاکراتی بپذیرد. ضمن اینکه تهران معتقد است، آن که باید رویکرد خود نسبت به طرف مقابل را تغییر دهد، واشنگتن است که در مدت عمر 30 ساله جمهوری اسلامی همواره برای سرنگون کردن نظام تلاش کرده است. با این وجود، باراک در اظهاراتی مشابه رئیس‌جمهور پیشین آمریکا مدعی شد «ایران رویکردهایی را در پیش گرفته است که برای پیشبرد صلح و سعادت در منطقه سازنده نیست».
او ادعاهایش را اینگونه ادامه داد: «تهدیدهای این کشور علیه اسرائیل، ادامه برنامه ساخت تسلیحات هسته‌ای که می‌تواند ثبات منطقه را به خطر اندازد و به این ترتیب احساس امنیت فردی در منطقه کاهش یابد و حمایت تهران از سازمانهای تروریستی در گذشته، هیچ کدام از این اقدامات کمک‌کننده نبوده‌اند». او که برای «تشریح سیاست دولت خود درباره منطقه خاورمیانه و جهان اسلام» با العربیه مصاحبه می‌کرد، در توضیح رویکرد آینده دولتش به جمهوری اسلامی، گفت: «بسیار مهم است که ما اطمینان حاصل کنیم که تمامی ابزار قدرت ایالات متحده،‌ از جمله در زمینه دیپلماسی را در روابط خود با ایران به کار می‌گیریم».
وی با اذعان به رویکرد یک‌جانبه‌گرایانه دولت واشنگتن در قبال جهان اسلام تصریح کرد: «بسیار اتفاق می‌افتد که ایالات متحده کار را با تلاش برای تحمیل نظرات خود شروع می‌کند». اما در عین حال تلاش کرد جلوه تازه‌ای از دیپلماسی خود را به نمایش بگذارد و گفت: «کار من درباره جهان اسلام انتقال این پیام است که آمریکا دشمن شما نیست! ما گاه مرتکب اشتباه می‌شویم و بدون عیب و نقص نیستیم».
از سوی دیگر، سوزان رایش که دوشنبه‌شب پس از نخستین دیدار خود با دبیر کل سازمان ملل، با خبرنگاران مصاحبه می‌کرد، برنامه اتمی ایران را «اولویت دیپلماتیک ایالات متحده» خواند و گفت: «ما خواهان تعامل با ایران از طریق دیپلماسی مقتدرانه از جمله دیپلماسی مستقیم با این کشور هستیم»،‌ اما بلافاصله مدعی شد که «نگرانی عمیق ما از تهدید برنامه اتمی تهران برای منطقه، همچنین آمریکا و کل جامعه بین‌المللی، به قوت خود باقی است». نماینده ایالات متحده در سازمان ملل، همانند اسلاف خود سعی کرد از زبان تهدید استفاده کند و گفت: «دیپلماسی باید با پیام قاطعی از سوی آمریکا و جامعه جهانی همراه باشد که ضروری است ایران به مقرراتی که شورای امنیت تعیین کرده‌، پایبندی نشان دهد و ادامه امتناع این کشور تنها سبب افزایش فشارها خواهد شد».
او همچنین از ادامه همکاری و همراهی واشنگتن با گروه 1+5 خبر داد و افزود: «ما بررسی می‌کنیم که برای ادامه فشار بر برنامه اتمی ایران به منظور پایان آن، چه چیزی لازم و مناسب است که انجام شود». این موضوع البته روز گذشته از سوی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز مورد تاکید قرار گرفت و رابرت وود گفت: «ویلیام برنز، معاون سیاسی وزارت خارجه مایل است نظرات همتایان خود را در این گروه را کسب و آن را به دولت جدید منتقل کند». او نیز ایران و خاورمیانه را از اولویت‌های سیاست خارجی دولت جدید ایالات متحده برشمرد و یکی از اهداف هیلاردی کلینتون به عنوان وزیر خارجه جدید را مرور پرونده ایران برای «یافتن راهی برای تماس بیشتر با مردم این کشور» دانست؛ موضوعی که به نظر می‌رسد به سخنان آبان ماه گذشته ویلیام برنز در جمع دیپلمات‌های اسرائیلی بی‌ارتباط نباشد.
برنز در آن جلسه از برنامه‌ریزی کاخ سفید برای اجرای سیاست «هویج سمی» در قبال ایران خبر داده و گفته بود آمریکا در بحث بازگشایی دفتر حافظ منافع در تهران این استراتژی را دنبال می‌کند. معاون سیاسی وزارت خارجه آمریکا در آن زمان، تصریح کرده بود که استراتژی هویج سمی به واشنگتن این امکان را می‌دهد با مردم ایران ارتباط مستقیم برقرار کرده و علاوه بر این بتواند با «جامعه اصلاح‌طلبان میانه‌رو» درباره رئیس‌جمهور آینده گفت‌وگو کند. شاید تداوم این روند را بتوان نمایانگر رویکرد واقعی باراک اوباما به دیپلماسی دانست. رویکردی که گویا بیش از آنکه یک تلاش صادقانه برای حل اختلافات میان دو کشور باشد و «تغییری واقعی» در استراتژی‌های یکجانبه‌گرایانه دولت جورج بوش ایجاد کند، یک تاکتیک تبلیغاتی برای «نمایش صداقت» در سطح جهانی است.