رشد صددرصدی ساخت پالایشگاه در دولت نهم

مجید میرزاحیدری: معاون برنامه‌ریزی وزیر نفت، با بیان اینکه در دولت نهم مطالعه و اجرای 7 پالایشگاه با مشارکت بخش خصوصی آغاز شد، اعلام کرد: جدای از این 7 پالایشگاه، ‌عملیات اجرایی پالایشگاه، ستاره خلیج فارس و پالایشگاه دهلران نیز عملیات اجرایی خویش را در دولت نهم شروع کرده است. اکبر ترکان در گفت‌وگو با «وطن امروز» با اشاره به تولید روزانه حدود 45 میلیون لیتر بنزین در پالایشگاه‌های کشور تصریح کرد: با ساخت پالایشگاه ستاره خلیج فارس نیز که در برنامه پنجم توسعه به بهره‌برداری خواهد رسید، تولید بنزین کشور با 34 میلیون لیتر افزایش خواهد یافت.
به گفته وی، خوراک پالایشگاه ستاره خلیج فارس میعانات گازی است. به گزارش «وطن امروز» احداث این تعداد پالایشگاه برای فرآورش و تولید انواع فرآورده‌های نفتی از جمله نفت سفید، نفت گاز و بنزین در حالی صورت می‌پذیرد که در حال حاضر فقط 9 پالایشگاه در کشور وظیفه فرآورش انواع فرآورده‌های نفتی را به دوش می‌کشند. پالایشگاه‌های آبادان، بندرعباس، اراک،‌ تبریز،‌ شیراز،‌ اصفهان، ‌تهران، کرمانشاه و لاوان 9 پالایشگاهی هستند که در کشور وظیفه فرآورش فرآورده‌های نفتی از جمله بنزین را در حال حاضر عهده‌دار هستند.
بنا بر اعلام شرکت‌ ملی پخش فرآورده‌های نفتی، متوسط میزان مصرف روزانه بنزین کشور در دی ماه سال جاری، حدود 63 میلیون و 600 هزار لیتر بوده بنابراین با توجه به تولید روزانه 45 میلیون لیتر بنزین در کشور، تامین نیاز کشور به این نوع از سوخت منوط به واردات حدود 20 میلیون لیتر بنزین در روز است. با این اوصاف وزارت نفت برای افزایش تولید بنزین کشور در دستور کار دارد تا در کنار اجرای طرح‌های توسعه‌ای در تمامی پالایشگاه‌های کشور دست‌کم تا پنج سال آینده ظرفیت تولید بنزین را به بیش از 82 میلیون لیتر افزایش دهد. البته طبق برآوردها، اجرای این طرح‌ها و بهره‌برداری از آنها نیازمند 12 میلیارد دلار سرمایه گذاری است.
شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در گزارش خود با اذعان به اینکه اجرای طرح‌های توسعه‌ای در تمامی پالایشگاه‌های کشور شروع شده، آورده است: در حال حاضر توسعه و بهسازی پالایشگاه‌های موجود با سرمایه‌گذاری 7 میلیارد دلاری آغاز شده و طبق برنامه تا پایان سال 90 حدود 34 میلیون لیتر در روز به ظرفیت تولید بنزین کشور افزوده می‌شود. صرف‌نظر از اینکه وزارت نفت توسعه و بهسازی پالایشگاه‌های موجود کشور را برای افزایش ظرفیت و ضریب استحصال فرآورده‌های نفتی در دستور کار دارد اما به طور قطع اجرای طرحهای توسعه‌ای به تنهایی پاسخگوی نیاز مصرف بنزین کشور نیست؛
روند واردات بنزین از سال 1996 به کشور با روزانه 3 میلیون لیتر آغاز شده و در ابتدای سال 2007 به 36 میلیون لیتر در روز رسیده که البته پس از سهمیه‌بندی بنزین به 16 میلیون لیتر در روز تنزل کد. به عبارت دیگر آمارهای واردات بنزین در سالیان اخیر، مبین این بوده که روند واردات با رشدی 10 درصدی در سال مواجه بوده است. بر این اساس و با علم به اینکه اجرای طرح‌های توسعه به تنهایی پاسخگوی نیاز مصرف بنزین نبوده، بنابراین ساخته پالایشگاه‌های جدید در دستور کار قرار گرفت. امین‌الله اسکندری، مدیر هماهنگی‌ها و نظارت بر تولید شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، به «وطن امروز» گفت: 7 پالایشگاه جدید با مشارکت بخش خصوصی احداث خواهد شد که مراحل اداری و مطالعات احداث بخشی از این پالایشگاه‌ها انجام و فعالیت اجرایی تعداد دیگری از این پالایشگاه‌ها نیز آغاز شده که بهره‌برداری از آنها ممکن است از سال 92 آغاز شود.
احداث پالایشگاه‌های جدی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در راستای خودکفایی در تولید بنزین بوده که با اجرای طرح‌های توسعه‌ای، ظرفیت تولید بنزین کشور از 45 میلیون لیتر در روز به 76 میلیون لیتر در روز افزایش خواهد یافت. براساس اعلم شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، پالایشگاه‌های ستاره خلیج فارس، هرمز ، خوزستان،‌ پارس، آناهیتا، کاسپین و شهریار، 7 پالایشگاه جدیدی هستند که با اجرای این طرح‌ها ظرفیت پالایش کشور در تصفیه نفت خام و میعانات گازی یک میلیون و 560 هزار بشکه و در بخش تولید بنزین نیز 110 میلیون لیتر در روز افزایش خواهد یافت.
معاون برنامه‌ریزی و نظارت بر منابع هیدوکربوری وزارت نفت از ارائه 18 مجوز برای ساخت پالایشگاه‌های نفت خام سبک، سنگین و فوق‌سنگین توسط بخش خصوصی خبر داده و در عین حال اعلام کرده که بین محورهای ارائه شده در این بخش فقط عملیات اجرایی 2 پالایشگاه به صورت مابقی شرکت‌های خصوصی تاکنون اقدام خاصی در این زمینه انجام نشده است. به نظر می‌رسد در شرایط کنونی مهم‌ترین مشکل بخش خصوصی برای مشارکت در ساخت پالایشگاه‌ها کمبود نقدینگی و زمان‌بر بودن فرآیند ساخت آن است چرا که ساخت یک پالایشگاه حداقل 4 سال زمان نیاز دارد. ترکان البته با تأکید بر اینکه ساخت پالایشگاه به طور قطع نیازمند حضور بخش خصوصی است،‌اما به نحوه برخورد برخی دستگاه‌ها با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی انتقاد دارد. ترکان با بیان اینکه باید شرایط را برای حضور سرمایه‌گذار در کشور فراهم ساخت، تصریح کرد: دست‌اندازهای بروکراتیک کنونی فراروی سرمایه‌گذاران، آنها را آزار داده و ممکن است در انگیزه آنها برای مشارکت تاثیر گذارد. ترکان در عین حال از ارائه مجوز احداث پالایشگاه و مشارکت در ساخت آن به متقاضیان دارای توان مالی بخش خصوصی خبر داد و گفت: متاسفانه تعدادی از گیرندگان مجوز ساخت پالایشگاه‌ها هم فقط با هدف واسطه‌گری این مجوزها را اخذ می‌کنند که وزارت نفت نیز برای جلوگیری از بورس‌بازی احتمالی آنها ارائه مجوزها به متقاضیان را بشدت تسهیل کرده است.