عربستان و تغییرات گسترده در قدرت

انجام تغییرات در کابینه عربستان با توجه به برجسته ترین ویژگى این تغییرات یعنى روى کار آمدن یک زن در این کابینه که در تاریخ حکومت این کشور بى سابقه بوده است، بسیار مورد توجه افکار عمومى منطقه و رسانه ها قرار گرفت و مطبوعات وابسته به دولت عربستان آن را روزنه امیدى براى انجام تحولات و اصلاحات در جهان عرب دانستند. به گزارش ایسنا، روزنامه عربستانى عکاظ در تحلیلى تحت عنوان «ملک عبدالله رهبر حقیقى جنبش اصلاحات» به ارزیابى این تحولات در کابینه عربستان و تاثیر آن بر آینده اصلاحات در این کشور پرداخته است. در این تحلیل مى خوانیم: به طور قطع تغییرات وزارتى و ادارى که ملک عبدالله بن عبدالعزیز پادشاه عربستان در کابینه این کشور بوجود آورده است، عربستان را به سرزمین اصلاحات و شکوفایى تبدیل خواهد کرد و این تحولات نتایج مهم و تاثیرگذارى را در امور جامعه به وجود خواهد آورد. این گام شجاعانه در کشورى مهم و تاثیرگذار در عرصه بین المللى و منطقه اى که مورد توجه افکار عمومى جهان است بسیار حایز اهمیت و توجه است. در ادامه این تحلیل آمده است: نقش گسترده و مهمى که عربستان در سیاست خارجى ایفا مى کند باید همگام و همسو با تحولات داخلى صورت گیرد و جنبش اصلاحاتى که پادشاه عربستان آغاز کرده است، پاسخى هوشیارانه به این نیاز است و نکته برجسته در این جنبش اصلاحاتى فراگیر بودن آن است که در بر گیرنده تمامى بخش ها و سرویس هاى مهم و مسئول دولتى به صورت مستقیم و غیر مستقیم است. به عنوان مثال مهمترین بخشهایى که طى این اصلاحات دستخوش تغییر و تحولات شده است بخش قضایى، آموزشى و اقتصادى است. در بخش قضایى که باید با توجه به معیارهاى عصر معاصر اداره شود، از آنجا که عربستان یکى از کشورهاى مهم عضو سازمان تجارت جهانى است، مسلما همه دریافته اند که تغییرات در این بخش بسیار مهم و ضرورى بوده است اما در خصوص اصلاحات اقتصادى نیز با توجه به پدیده جهانى شدن که در آن رشد و شکوفایى اقتصاد حرف اول را مى زند، انجام این اصلاحات در عربستان جهت تحکیم و سازماندهى روابط بین المللى امرى ضرورى بود.
با توجه به این که این اصلاحات مى تواند شرایط هر چه بهتر و شکوفاتر اقتصادى را براى شهروندان سعودى فراهم کند. عکاظ مى افزاید: در بخش آموزشى نیز طبیعتا این بخش رکن اصلى و اساسى هرگونه پیشرفت فرهنگى در جوامع است و انجام اصلاحات بدون در نظر گرفتن این بخش مهم امکان پذیر نیست لذا باید صراحتا اعلام کرد که فکر اصلاحات و تغییرات جزو مفاهیم فرهنگى و مهمى است که امروزه حتى ورد زبان مردم نیز شده است و تعداد کمى از مردم هستند که با انجام این اصلاحات مخالف باشند لذا جارى ساختن خون تازه در شریان امور جامعه امرى ضرورى است و جاى خوش شانسى است تعداد مخالفان اصلاحات به افراد اندکى محدود است که یا ترس از انجام اصلاحات دارند و یا بنا به منافع شخصى با انجام آن مخالف هستند. اما مردم عربستان همواره منتظر هر گونه اصلاحاتى جهت اعتلاى فرهنگ کشورشان بوده و با پادشاه کشورشان در انجام این تغییرات و اصلاحات هم گام و هم سو هستند. در عصر شکوفایى، ملک عبدالله گامى ارزشمند را جهت پیشبرد امور در تاریخ عربستان اتخاذ کرد که نه تنها شامل تغییرات وزارتى بلکه شامل تمامى تلاشهایى است که وى در عرصه هاى مختلف از جمله طرح هاى اصلاحات آموزشى، کنفرانس و نشست هاى مذاکرات ملى، تشکیل شورا هاى حقوق بشر جهت رسیدگى به مشکلات شهروندان و طرح هاى اقتصادى داخلى و بین المللى انجام داده است و تاثیر زیادى در اقتصاد جامعه و وضعیت معیشتى مردم بر جاى گذاشته است. این تحولات و تغییرات که در عرصه سیاسى آغاز و به امور حقوقى و ملى انجامید، با حرکت اخیر یعنى اصلاحات در کابینه کامل شد و مى توان گفت که این تحولات پیامدهاى بسیار خوب و مثبتى بر افق فرهنگى عربستان و متناسب با جایگاه ویژه این کشور در عرصه منطقه اى و بین المللى خواهد داشت.
تعدیلات تاریخى پادشاه عربستان
وب سایت دیپلماسى ایران نیز در تحلیلى آورده است: طرحى که ملک عبدالله پادشاه عربستان سعودى به اجرا در آورد، طرحى مهم و تاریخى در راستاى پیشرفت و اصلاحات در کشور شاید هم بالاتر از آن در راستاى اعتلاى کشور به شمار آید. تعدیلات وزارتى که ملک عبدالله بن عبدالعزیز پادشاه عربستان انجام داد به اندازه اى مهم بود که مى توان آن را به مثابه گامى رو به جلو براى پیشرفت و تمدن کشور و ملت دانست. بر اساس مفادى که از دستورات پادشاه برداشت مى شود، عربستان اصلاح را به صورت عملى به اجرا گذاشته و آن را به واقعیت تبدیل کرده است. انتخاب نخستین زن به سمت معاون وزیر این گشایش را براى زنان ایجاد مى کند که زنان عربستانى از هم اکنون بتوانند براى تعالى جایگاه اجتماعى و سیاسى خود تلاش هاى تازه اى را آغاز کنند. این پیامى محکم از سوى پادشاه عربستان براى ملتش است که گذشته ها گذشته و اکنون گامى رو به جلو براى پیشرفت کشور برداشته ایم. پادشاه توانست با این کار گام هاى مستحکمى حتى در داخل ملت عربستان بردارد. آنچه پادشاه انجام داد تنها یک اصلاحات پیشگیرانه نبود بلکه اصلاحاتى مناسب با ظرفیت هاى کشور و قبل از هر چیز هماهنگ با مطالبات آن بود. این اقدام چیزى نیست که پادشاه صرفاً انجام داده باشد و شهروند عربستانى تنها آن را بشنود و بى تفاوت از برابر آن بگذرد، بلکه مجبور است در برابر آن بایستد و تامل کند چرا که با زندگى روزمره اش در تماس مداوم است و آینده فرزندانش را رقم مى زند. به ویژه این که شاهد انتخاب مسئولانى با کفایت براى پست هاى حساس مملکتى همچون موسسات دینى، قضایى، آموزشى، رسانه اى، اقتصادى، نظامى و در نهایت شورایى هستیم.
این اقدام خون تازه اى به بدنه و ساختار نظام کشور وارد کرد تا بتواند با تهدیدات زمانه رویارویى کند. همچنین پادشاه با انتخاب نخستین زن به عنوان معاون وزیر کشور نشان داد که تا چه اندازه به فکر اعتلاى نقش زن در عربستان است. به ویژه این که تا قبل از این به زنان در جامعه اهمیت داده نمى شد و تازه پس از مدت ها کش مکش ها اجازه آموزش به آنها داده شد. نام هایى که براى تصدى امور معرفى شده اند، نشان مى دهد که کسانى که براى این سمت ها انتخاب شده اند، افراد باکفایتى هستند که مى توانند در مرحله کنونى پاسخگوى مطالبات و متغیراتى که عربستان سعودى و به طور کل منطقه در حال گذر از آنها است، باشند. مطالباتى که در طول سال هاى گذشته بارها از سوى متفکران و سهم داران اجتماعى و فرهنگى عربستان مطرح شده که از بارزترین آنها مى توان به اظهارات شیخ دکتر صالح بن حمید یا بسیارى از دانشمندان و قضات اشاره کرد. به ویژه تغییراتى که پادشاه در شوراى علما ایجاد کرد که باعث توسعه و بازسازى تشکیلات این سازمان خواهد شد. سازمانى که نماینده مذاهب مختلف اهل تسنن در کشور است. ما بارها از ملک عبدالله پادشاه عربستان، شنیده ایم که خواستار رو در رویى با تهدیداتى که شهروندان کشور را تهدید مى کنند، است و قصد دارد میهنى قوى، سازنده، فعال و درونگرا که بتواند از گذشته ها عبور کرده و متناسب با تغییرات سریعى که دنیا تغییر مى کند، متحول شود، باشد.
انتصاب‌هاى حکومتى بى‌سابقه در عربستان سعودى
در همین راستا سایت دویچه وله نوشته است: جابه جایى هاى کم سابقه در دستگاه حکومتى عربستان سعودى «اصلاحات از بالا» لقب گرفته است. براى اولین بار یک زن به معاونت وزارت منصوب شده است. احتمال داده مى شود که محافظه کاران در برابر این اصلاحات بدون مخالفت نمانند. روز شنبه، ۱۴ فوریه، ملک عبدالله، پادشاه عربستان با انتصاب چهره هاى جدید در کابینه، در دستگاه قضایى «رفرم از بالا» در این کشور را تحرک تازه اى بخشید. این اولین جابه جایى هاى مهم در دوران ۴ ساله زمامدارى عبدالله است که معطوف به ارائه سیمایى نرمتر از دولت عربستان و نیز محدودسازى محتاطانه نفوذ و حضور سنگین فقهاى وهابى در درون حکومت است. در مجموع ۴ وزیر جدید وارد کابینه عربستان شده اند و ۷۹ عضو شوراى مشورتى ۱۵۰ نفره این کشور نیز جاى خود را به افراد جدیدى داده اند. از دیگر تغییرات بارز در تشکیلات حکومتى عربستان، بازنگرى ملک عبدالله در تشکیل هیأت علماى ارشد به ریاست شیخ عبدالعزیز بن عبدالله آل الشیخ مفتى آل سعود است که در آن ۲۱ نفر از نمایندگان همه مذاهب سنى حضور دارند اما ازروحانیون شیعه کسى عضو آن نیست. این هیأت کارش صدور فتواست.
انتصابى بى‌سابقه
آنچه که در جابه جایى هاى اخیر بیش از همه توجه برانگیز شده، انتصاب یک زن به مقام معاون وزارت آموزش و پرورش است. نوره بن عبدالله الفائز که دانش آموخته آمریکاست از این پس مسئول آموزش دختران عربستان خواهد بود. این اولین بار در تاریخ عربستان است که یک زن در مقامى در این سطح به کار گمارده مى شود. الفائز در واکنش به انتصاب خود گفته است که این افتخارى نه تنها براى او، بلکه براى همه زنان عربستان سعودى است. او ابراز امیدوارى کرده است که منشا تغییروتحولاتى مثبت باشد. الفائز از سال ۱۹۸۲ وارد حرفه معلمى شده و در سال هاى اخیر مسئول بخش زنان وزارت آموزش و پرورش بوده است. در عربستان سعودى یکى از محافظه کارترین و سنتى ترین برداشت ها از اسلام حاکم است. دین و دولت در این کشور درهم آمیخته اند. زنان بدون موافقت مردى از اعضاى فامیل نه اجازه کار و سفر د ارند و نه مى توانند ازدواج کنند یا نزد پزشک بروند. در مجموع، عربستان سعودى در گزارش هاى سازمان هاى بین المللى مدافع حقوق بشر یکى از نقض کنندگان اصلى این حقوق در جهان به شمار مى رود.
تناقض در وضعیت زنان
به رغم آن که در ۲۰ سال گذشته دختران و زنان سعودى در زمینه آموزش و تحصیل پیشرفت قابل اعتنایى کرده اند، اما محدودیت هاى بسیارى همچنان مانع ادغام آنها در فعالیت حرفه اى واجتماعى است. به جز در بیمارستان ها، مردان و زنان در هیچ عرصه دیگرى اجازه فعالیت مشترک ندارند. از همین رو اگر کارفرمایى قصد استخدام کارگر یا کارمند زن داشته باشد، باید براى آنها بخشى جداگانه ایجاد کند. ممنوعیت رانندگى براى زنان در عربستان نیز، باعث شده که تنها زنانى که داراى راننده شخصى هستند بتوانند به سر کارهاى دور از خانه بروند. گرچه روزنامه هاى اصلى عربستان، خوانندگان آنها و نیز، شمار زیادى از مردم از تغییر و تحولات اخیر استقبال کرده اند، اما کم نیستند کسانى که با اشاره به نفوذ و قدرت جریان هاى محافظه کار، مقاومت سخت آنها در برابر این تغییرات را بسیار محتمل مى دانند.