گزیده‌ی مجموعه‌ی اسناد ملی توسعه برنامه چهارم؛

1. وظایف، ویژگی‌ها و ساختار کلی بخش آموزش و پرورش عمومی
تعلیم و تربیت در ا یران، قدمت و پیشینه‌ی طولانی داشته و سابقه‌ی آن به قرن‌ها قبل بازمی‌گردد. وزارت آموزش و پرورش به موجب مفاد مصرحه در قوانین مختلف اعم از قانون اساسی، قوانین موضوعه و عمومی، عهده‌دار وظایف مختلف در زمینه‌ی تعلیم و تربیت فرزندان این مرز و بوم است.
مهم‌ترین اهداف و وظایف وزارت آموزش و پرورش عبارتند از:
* ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی و تقویت و تحکیم مبانی اعتقادی و معنوی دانش‌آموزان
* فراهم ساختن وسایل آموزش و پرورش رایگان برای همه‌ی ملت تا پایان دوره‌ی متوسطه
* شناسایی و شکوفا کردن و پرورش استعدادهای دانش‌آموزان و تقویت روح بررسی و تتبع و ابتکار در تمام زمینه‌های علمی، فرهنگی و اسلامی
* استفاده از علوم و فنون و تجارب پیشرفته جوامع بشری و تلاش در پیشبرد آن‌ها
ساختار نظام آموزشی بخش آموزش و پرورش کشور شامل دوره‌های زیر می‌باشد:
الف) پیش‌دبستانی (برای تحت پوشش قرار دادن کودکان 5-4 ساله)
ب) دوره‌ی ابتدایی (برای تحت پوشش قرار دادن افراد لازم‌التعلیم 10-6 ساله)
ج) دوره راهنمایی تحصیلی (برای تحت پوشش قرار دادن افراد لازم‌التعلیم 13-11 ساله)
د) دوره متوسطه نظری، فنی و حرفه‌ای و کاردانش (برای تحت پوشش قرار دادن افراد 16-14 ساله)
هـ) دوره‌ی پیش‌دانشگاهی (برای تحت پوشش قرار دادن افراد لازم‌التعلیم 17 ساله)
2. تحلیل عملکرد بخش آموزش و پرورش عمومی در برنامه سوم توسعه
در این قسمت عملکرد 5 سال گذشته و وضع موجود آموزش و پرورش در قالب مهم‌ترین شاخص‌های موجود مورد بررسی و تبیین قرار گرفته و میزان توفیق در دستیابی به اهداف و سیاست‌های راهبردی برنامه 5 ساله سوم توسعه بخش و انجام ماموریت‌های مورد انتظار، ارایه می‌شود.
2-1. توسعه آموزش و پرورش و کاهش نابرابری‌ها
* به طور کلی، تعداد کل دانش‌آموزان در بخش آموزش و پرورش عمومی طی برنامه سوم توسعه از روندی نزولی برخوردار بوده است، به طوری که از 17098 هزار نفر در سال 1379-1378، به 14456 هزار نفر در سال 1384-1383 کاهش یافته است، با این وجود سهم دوره‌های پیش‌دبستانی، متوسطه و پیش‌دانشگاهی از کل دانش‌آموزان دارای افزایش بوده است.
* افزایش سهم دانش‌آموزان دختر از کل دانش‌آموزان در دوره‌های ابتدایی، راهنمایی و متوسطه و پیش‌دانشگاهی به ترتیب از 5/47، 3/45 و 8/45 درصد در سال‌های 1379-1378 به 2/48، 4/46 و 5/53 درصد در سال 1384-1383 بیانگر کاهش فاصله جنسیتی در دستیابی به فرصت‌های برابر آموزشی طی برنامه سوم بوده است.
* شاخص پوشش تحصیلی در کلیه‌ی دوره‌ها طی برنامه سوم توسعه، روندی صعودی داشته است به طوری‌که شاخص پوشش تحصیلی ظاهری دوره‌های ابتدایی، راهنمایی، متوسطه و پیش‌دانشگاهی به ترتیب از 8/106، 2/96، 4/72 و 7/23 درصد در سال 1379-1378 به 5/110، 2/112، 83 و 7/35 درصد در سال 1383-1384 رسیده است (که البته توسعه مدارس شبانه‌روزی سهم به‌سزایی در این امر داشته است).
2-2. روند شاخص‌ها در زمینه‌ی ارتقای کیفیت آموزش و پرورش عمومی
* همان‌طور که در بالا نیز اشاره شد، تراکم دانش‌آموز در کلاس در هر 3 دوره‌ی تحصیلی روندی نزولی داشته است.
* ضریب بهره‌برداری از کلاس برای دوره‌ی راهنمایی تحصیلی طی دوره‌ی برنامه سوم توسعه، بیش از سایر دوره‌ها بوده است، به طوری که از 143 درصد در سال 1379-1378 به 161 درصد در سال 1384-1383 رسیده است، ولی ضریب بهره‌برداری از کلاس در دوره‌های ابتدایی و متوسطه و پیش‌دانشگاهی به ترتیب از 139 و 143 درصد در سال 1379-1378 به 126 و 140 درصد در سال 1384-1383 رسیده است.
* نرخ قبولی در هر 3 دوره‌ی تحصیلی روندی صعودی داشته است به طوری که این نرخ در 3 دوره به ترتیب از 3/95، 1/87 و 9/68 درصد در سال 1379-1378 به 2/97، 9/90 و 0/73 درصد در سال 1382-1381 رسیده است.
2-3. روند تحولات شاخص‌های ساماندهی و کارآیی نیروی انسانی
* تعداد معلمان و کلاس‌های دایر در دوره‌ی ابتدایی و راهنمایی کاهش داشته است (تعداد معلمان دوره‌های ابتدایی و راهنمایی به ترتیب از 312 و 185 هزار نفر در سال 1379-1378 به 285 و 185 هزار نفر در سال 1384-1383 رسیده است) ولی تعداد معلمان در دوره‌ی متوسطه و پیش‌دانشگاهی از 149 هزار نفر در سال 1379-1378 به 186 هزار نفر در سال 84-1383 افزایش یافته است.
* نسبت دانش‌آموز به معلم در کلیه‌ی دوره‌های تحصیلی از 44/26 درصد در سال 1379-1378 به 22 درصد در سال 1384-1383 کاهش یافته است. هم‌چنین نسبت معلم به کلاس دایر در کلیه‌ی دوره‌های تحصیلی از عدد 1 در سال 1379-1378 به 96/0 در سال 1384-1383 کاهش داشته است (بهبود وضعیت).
* در طی سال‌های برنامه سوم، سهم کارکنان اصلی از کل کارکنان آموزش و پرورش از 46/78 درصد در سال 1379-1378 به 80 درصد در سال 1384-1383 افزایش یافته است که این امر حاکی از بهبود و اصلاح ترکیب و ساختار نیروی انسانی آموزش و پرورش طی سال‌های برنامه می‌باشد.
* سهم معلمان دارای مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر طی برنامه سوم توسعه همواره رو به افزایش بوده است (از 07/31 درصد در سال 1379-1378 به 2/49 درصد در سال 1384-1383)، در عوض سهم معلمان دارای مدرک تحصیلی دیپلم و کمتر کاهش قابل ملاحظه‌ای داشته است (از 71/30 درصد در سال 1379-1378 به 9/20 در سال 1384-1383).
2-4. روند تحولات شاخص‌های توسعه مشارکت
* سهم دانش‌آموزان غیردولتی از کل دانش‌آموزان از 68/4 درصد در ابتدای برنامه به 73/6 درصد در سال پایانی برنامه افزایش یافته است. (بیشترین سهم دانش‌آموزان غیردولتی در دوره‌ی متوسط و پیش‌دانشگاهی بوده است).
* مشارکت مردمی در احداث پروژه‌های عمرانی روندی رو به رشد داشته است و هر ساله به طور متوسط ، بیش از 30 درصد از پروژه‌های اجرا شده با مشارکت مردم احداث شده است.
* درآمد اختصاصی حاصل از کمک‌های مردمی در طول برنامه سوم از 166 میلیارد ریال به 327 میلیارد ریال افزایش داشته است.
2-5. روند تحولات شاخص‌های بهبود مدیریت منابع و تجهیز منابع مالی جدید
* بررسی قوانین بودجه سنواتی نشان‌دهنده این امر است که سهم امور اجتماعی از کل بودجه دولت طی برنامه سوم کاهش یافته است. هم‌چنین سهم اعتبارات بخش آموزش و پرورش از اعتبارات فصل امور اجتماعی نیز طی برنامه کاهش داشته است.
* سهم بودجه آموزش و پرورش از بودجه عمومی دولت طی سال‌های برنامه سوم توسعه به طور متوسط حدود 2/16 درصد بوده است.
* سهم بودجه‌ی عمرانی آموزش و پرورش از بودجه‌ی عمومی عمرانی دولت از 8/4 درصد در سال 1378 به 5/3 درصد در سال 1383 کاهش یافته است، و متوسط این سهم در طول برنامه سوم حدود 1/4 درصد می‌باشد.
* نسبت عملکرد اعتبارات آموزش و پرورش به مصوب، بیانگر وجود متوسط کسری 19 درصدی آموزش و پرورش در طی سال‌های برنامه سوم توسعه است.
* سهم هزینه‌های غیرپرسنلی سازمان آموزش و پرورش استان‌ها در طی سال‌های برنامه سوم به طور متوسط حدود 8/7 درصد بوده، که با توجه به تنوع و حجم گسترده فعالیت‌های آموزشی، این رقم بسیار ناچیز است.
3. وضعیت بخش آموزش و پرورش عمومی در رابطه با سند چشم‌انداز، سیاست‌های کلی و مضامین دوازده‌گانه
جمهوری اسلامی ایران در افق چشم‌انداز توسعه‌ی بیست ساله خود با ایجاد فرصت‌های برابر یادگیری و دسترسی به آموزش و پرورش برای همه، ارتقای کیفیت آموزش و پرورش، تقویت هویت دینی و ملی دانش‌آموزان و توسعه مشارکت بخش‌های غیردولتی در امر آموزش و پرورش، موجبات دستیابی به جامعه‌ای متکی بر سرمایه انسانی را فراهم می‌آورد.
4. امکانات، قابلیت‌ها، محدودیت‌ها و تنگناهای بخش آموزش و پرورش عمومی
الف) قابلیت‌ها (نقاط قوت)
* وجود سازمان‌ها و نهادهای غیردولتی و اقبال و حساسیت عامه مردم برای تعلیم و تربیت شایسته و بهینه فرزندان خود و پیشگامی آنان در کارهای خیر و اقدامات عام‌المنفعه
* امکان فرهنگ‌سازی و تحقق اهداف و برنامه‌های فرهنگی از طریق آموزش و پرورش به عنوان گسترده‌ترین و موثرترین بستر ارتباطی با خانواده‌ها و نهادهای اجتماعی
* دسترسی به فناوری نسبتا مناسب برای مبادله اطلاعات در فرآیند آموزش
* برخورداری آموزش و پرورش از بیش از 100 مرکز آموزش عالی مصوب و دانشکده‌ها و دانشگاه‌های مستقل قابل بهره‌برداری در زمینه‌ی ارتقای علمی منابع انسانی * برخورداری آموزش و پرورش از نیروی انسانی با میانگین سطح تحصیلات نسبتا مطلوب و واجد انگیزه برای ادامه تحصیل و ارتقای تحصیلات
ب) محدودیت‌ها و تنگناها (نقاط ضعف)
* عدم گسترش دامنه آموختن به حیطه‌های آموزش برای زیستن و آموزش شهروندی
* عدم انعطاف در نظام برنامه‌ریزی آموزشی و درسی
* کاهش تدریجی انگیزه ادامه تحصیل در دوره‌های بالاتر به سبب شرایط خاص اقتصادی جامعه
* تاثیر منفی شیوه‌ی گزینش دانشجو در دانشگاه‌ها بر فرآیند تعلیم و تربیت در آموزش و پرورش
* عدم تناسب مهارت‌های حرفه‌ای و سطح تحصیلات معلمان با نیازهای شغلی آنان
* کاهش انگیزه لازم در معلمان برای خدمات مورد انتظار
* تاثیرپذیری بیش از حد آموزش و پرورش از قوانین، مصوبات و مقررات عمومی
* عدم تناسب ساختار بخش با اندازه آن، تمرکز بیش از حد در تصمیم‌گیری و فقدان اختیار کافی مدیران آموزشی
* محدودیت منابع برای پاسخ‌گویی به تقاضای اجتماعی به آموزش و پرورش با کیفیت مورد نظر
* وجود شرایط اقتصادی و اجتماعی حاکم بر نابرابری در دستیابی به فرصت‌های آموزشی
* تاثیر تغییر و تحولات جمعیت دانش‌آموزی بر نیاز به سایر عوامل آموزشی و عدم تناسب منابع و امکانات موجود با این تغییرات
5. نقش و جایگاه بخش آموزش و پرورش عمومی در تحقق اهداف چشم‌انداز
جمهوری اسلامی ایران در افق چشم‌انداز 20 ساله، جامعه‌ای برخوردار از دانش پیشرفته و توانا در تولید علم و فناوری ترسیم شده است و با ایجاد زمینه برای فرصت‌های برابر یادگیری و دسترسی به آموزش و پرورش برای همه، ارتقای کیفیت آموزش و پرورش، تقویت هویت دینی و ملی دانش‌آموزان و توسعه‌ی مشارکت بخش غیردولتی در امر آموزش و پرورش، موجبات دستیابی به جامعه‌ای متکی بر سرمایه انسانی را فراهم می‌آورد.
وزارت آموزش و پرورش به موجب مفاد مصرح در قوانین مختلف از جمله قانون اساسی و قوانین موضوعه و عمومی، وظیفه‌ی تعلیم و تربیت فرزندان این مرز و بوم را بر عهده داشته و در این زمینه قدمت و پیشینه‌ی طولانی دارد و در این میان بخش آموزش و پرورش عمومی در جهت تحقق اهداف و ماموریت‌های وزارت آموزش و پرورش با اقداماتی همچون گسترش دانش و مهارت و ارتقای بهره‌وری سرمایه‌های انسانی، توسعه‌ی کمی و کیفی آموزش عمومی و بهبود شاخص‌های آموزشی، تلاش در جهت تبیین و استحکام مبانی مردم‌سالاری دینی و نهادینه کردن آزادی‌های مشروع، تلاش در جهت تحقق عدالت اجتماعی و دسترسی به فرصت‌های برابر آموزشی و نیز افزایش هرچه بیشتر مشارکت‌های مردمی و تامین منابع مالی و تجهیز منابع جدید، در راستای تحقق اهداف چشم‌انداز 20 ساله کشور انجام وظیفه می‌نماید.
6. اهداف کلی و راهبردهای کلان توسعه بخش آموزش و پرورش عمومی در تحقق چشم‌انداز بلندمدت توسعه
وزارت آموزش و پرورش طی برنامه‌های میان مدت توسعه با هدف ایجاد فرصت‌های برابر یادگیری برای همه، ارتقای کیفیت آموزشی، تقویت هویت دینی و ملی دانش‌آموزان و توسعه‌ی مشارکت بخش‌های غیردولتی، موجبات دستیابی به جامعه‌ای متکی بر سرمایه انسانی و تحقق اهداف چشم‌انداز را فراهم می‌آورد.
از جمله مهم‌ترین اهداف کلی آموزش و پرورش در برنامه چهارم به صورت زیر می‌باشد:
* توسعه‌ی علمی آموزش و پرورش و ارتقای کیفیت برنامه‌های آموزش و پرورش برای تربیت و رشد همه‌جانبه و متعادل دانش‌آموزان
* توسعه‌ی خلاقیت، نوآوری و فرهنگ کارآفرینی در میان دانش‌آموزان
* آموزش مهارت‌های زندگی در دوره‌های تحصیلی
* توسعه شیوه‌های آموزش دانش‌آموزمدار
* توجه ویژه به آموزش ریاضی، علوم و زبان انگلیسی
* توسعه آموزش‌های پیش‌دبستانی به‌ویژه در مناطق روستایی و دو زبانه
* استانداردسازی منابع انسانی و فرآیندهای اداری و آموزشی
* اصلاح ساختار، تمرکززدایی و ایجاد تحول در نظام اداری بر مبنای رویکرد مدرسه محوری
* توسعه فناوری اطلاعات (IT) در فرآیندهای آموزشی و اداری، بهره‌گیری از آموزش الکترونیکی (EL) و تهیه برنامه‌های درسی متناسب با این رویکرد
7. اهداف کمی و سیاست‌های اجرایی بخش آموزش و پرورش عمومی
7-1. اهداف کمی
مهم‌ترین اهداف کمی بخش آموزش و پرورش عمومی در برنامه چهارم توسعه در جداول پیوست ذکر شده است.
7-2. استراتژی‌ها
* بهبود مدیریت و توسعه منابع انسانی
* اتخاذ رویکرد پژوهش محوری
* توسعه علمی آموزش و پرورش و ارتقای کیفیت برنامه‌های آموزشی و پرورشی
* استفاده از امکانات و شیوه‌های متنوع و منعطف در ارایه‌ی خدمات آموزشی
7-3. سیاست‌های اجرایی
* بهبود مدیریت آموزشگاهی با رویکرد مدرسه محوری و تقویت نقش هیات‌های امنا در اداره مدرسه
* توسعه فعالیت‌های پژوهشی و همکاری با دانشگاه‌ها
* پژوهش‌مدارشدن تصمیم‌گیری‌های اصلی آموزش و پرورش در کلیه‌ی سطوح
* ارتقای بهره‌وری منابع و افزایش سرمایه‌گذاری دولتی برای تامین امکانات آموزشی و افزایش پوشش تحصیلی
* توسعه و بهبود وضعیت آموزش و پرورش عمومی و دوره پیش‌دبستانی بر اساس سند برنامه ملی آموزش برای همه
* تقویت فضایل اخلاقی و روحیه‌ی ایثار و امید به آینده در دانش‌آموزان
* تقویت فرهنگ و انگیزه‌ی خلاقیت در دانش‌آموزان
8. اقدامات مهم و اساسی
* استقرار نظام راهنمایی و مشاوره در کلیه‌ی دوره‌های تحصیلی
* منعطف ساختن ساعات در برنامه‌های درسی برای ایجاد زمینه‌ی تقویت و توسعه‌ی تربیت بدنی و مهارت‌های زندگی در برنامه‌های فرهنگی و هنری
* ارتقای سطح تحصیلات کادر آموزشی و پرورشی با سابقه‌ی کمتر از 15 سال به کارشناسی
* ایجاد مراکز سنجش صلاحیت حرفه‌ای معلمان
* توسعه و حمایت از تشکل‌های علمی و آموزشی معلمان
* تربیت معلمان چند رشته‌ای برای مناطق نیازمند
* توسعه‌ی سوادآموزی و کامل شدن باسوادی افراد زیر 30 سال با رویکرد کاربردی کردن سوادآموزی
* اصلاح نظام گزینش دانشجو با توجه به سوابق تحصیلی در سنوات دوره‌ی متوسطه
* استانداردسازی و بهبود کیفیت ارزشیابی تحصیلی
* حمایت حقوقی و قضایی کارکنان
* بهبود نظام انتخاب، آموزش و ارزشیابی مدیران
* توسعه تربیت بدنی، ورزش و سلامت دانش‌آموزان
* توسعه مشارکت‌های بین بخشی و خرید خدمات آموزشی از بخش‌های غیردولتی
* توسعه مدارس مشارکتی بر مبنای (قیمت تمام شده) و هیات امنایی
* توسعه فناوری اطلاعات در بخش‌های اداری و آموزشی
* تهیه برنامه درسی ملی
* اجرای شیوه‌ی چند تالیفی و روش تلفیق دروس در برنامه‌ریزی درسی
* نوسازی فضاهای خطرآفرین و مقاوم‌سازی 50 درصد ساختمان‌های غیرمقاوم موجود
* افزایش سرانه فضاهای آموزشی با تاکید بر بانشاط ‌سازی مدارس
* اجرای آموزش‌های تلفیقی و فراگیر برای دانش‌آموزان با نیازهای ویژه
* حمایت از تشکل‌ها و انجمن‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی
* ارایه‌ی تسهیلات ارزان قیمت و حمایت مالی از سرمایه‌گذاری بخش‌های غیردولتی در آموزش و پرورش
* توسعه‌ی آموزش از راه دور و آموزشگاه‌های روستا مرکزی، شبانه‌روزی و نمونه دولتی و خوابگاه‌های مرکزی
* طراحی و اجرای نظام مدیریت کیفیت جامع (T.Q.M) و مدیریت کنترل جامع (T.C.M)
* توسعه و حمایت از برنامه‌های قرآنی در دوره ابتدایی و پیش‌دبستانی
* فراهم نمودن امکانات آموزشی در تمام کانون‌های جمعیتی از روستا تا مرکز استان با توجه به کشش جمعیتی و حوزه‌ی عملکردی آن‌ها از دبستان تا مراکز تربیت معلم
* ایجاد مراکز آموزشی با عملکرد محلی و ناحیه‌ای با هدف تربیت نیروی ماهر مورد نیاز بازار کار استان و شهرستان‌های تابعه تا سطح کاردانی
* توزیع مناسب منابع انسانی در سطح کشور برای دستیابی به عدالت آموزشی
* ساخت، توسعه و تجهیز فضاهای آموزشی، پرورشی، ورزشی در تمام کانون‌های جمعیتی برای ایجاد فرصت‌های آموزشی برابر با اولویت مناطق کمتر توسعه یافته
8-1. سازوکارهای اجرایی
8-1-1. تامین و تجهیز منابع مالی جدید
* افزایش سهم بخش آموزش و پرورش از بودجه‌ی عمومی دولت
* افزایش سهم اعتبارات غیرپرسنلی آموزش و پرورش به میزان سالانه 2 درصد
* فراهم شدن اعتبار لازم برای رسیدن به سرانه فضاهای آموزشی و پرورشی استاندارد
* وضع عوارض و مالیات‌های خاص برای آموزش و پرورش
* افزایش تسهیلات حمایتی به منظور تشویق بخش‌های غیردولتی برای سرمایه‌گذاری بیشتر در آموزش و پرورش
8-1-2. تامین و تربیت نیروی انسانی
* اجرای دوره‌های آموزشی بلندمدت معلمان تا سطح کارشناسی در مراکز تربیت معلم
* مشخص و قانونمند نمودن نحوه رفع کمبودهای آموزش و پرورش در زمینه‌ی منابع انسانی با توجه به خروجی نیروی انسانی آموزش و پرورش
* اختصاص 25 درصد ظرفیت دانشکده‌های مرتبط با تعلیم و تربیت و رشته‌های مورد نیاز آموزش و پرورش در دانشگاه‌های دولتی برای ادامه تحصیل فرهنگیان
* فراهم آوردن زمینه‌های لازم برای اجرای نظام جامع رفاهی فرهنگیان با تاکید بر رفع مشکلات آنان در زمینه‌ی مسکن، مصرف و درمان
8-1-3. تدوین و اصلاح قوانین و مقررات
* تسریع در روند تدوین اصلاحیه و تصویب قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در مجلس شورای اسلامی
* یکپارچه نمودن قوانین و مقررات و آیین‌نامه‌های گسترش مشارکت‌های مردمی
* تسریع در روند تصویب قانون مدارس غیرانتفاعی در مجلس شورای اسلامی
* تدوین قوانین و مقررات لازم برای اجرایی شدن سیاست‌های مندرج در سند ملی برنامه آموزش برای همه با تاکید ویژه بر توسعه کمی و کیفی دوره آمادگی و اجباری شدن اساسنامه مصوب شورای عالی
* تصویب لایحه نیروی انسانی آموزش و پرورش و اصلاح نظام جذب معلمان
* رفع موانع پذیرش مدارک معادل کارشناسی و کارشناس ارشد فرهنگیان برای ادامه تحصیل در مراکز تربیت معلم و دانشگاه‌ها
* بازنگری ضوابط درجه‌بندی و تشکیلات مدارس استثنایی، متناسب با نیازهای واقعی دانش‌آموزان
* تدوین و اصلاح قوانین و مقررات آموزشی و اداری در جهت منعطف نمودن نظام آموزش و پرورش استثنایی
* نظام‌مند نمودن مشارکت‌های مردمی و سازمان‌های غیردولتی
* تدوین قوانین و مقررات حمایتی برای تاسیس و فعالیت هنرستان‌های مشارکتی
* تدوین قوانین و مقررات لازم برای اجباری شدن آموزش تا پایان دوره راهنمایی
* اصلاح نظام پرداخت حقوق، متناسب با میزان بهره‌وری و کیفیت خدمات معلمان با رویکرد افزایش انگیزه شغلی و تامین جایگاه و منزلت حرفه‌ای آنان
* تدوین نظام سنجش صلاحیت علمی و رتبه‌بندی معلمان با رویکرد ارتقای کیفی سطح آموزش آنان
* وضع قوانین و مقررات لازم برای تامین، جذب و نگهداشت نیروی انسانی مورد نیاز مناطق کمتر توسعه یافته کشور
8-1-4. زمینه‌سازی فرهنگی و اصلاح نگرش‌ها
* فرهنگ‌سازی جهت ایجاد عزم ملی برای پیشبرد اهداف آموزش و پرورش
* ایجاد نگرش سرمایه‌ای به بخش آموزش و پرورش با استفاده از رسانه‌ها و وسایل ارتباط جمعی
8-1-5. پیش‌بینی و استقرار نظام نظارتی اجرای برنامه
* فعال شدن «کمیته نظارت و ارزیابی برنامه‌ها»، پیش‌بینی شده در نظام برنامه‌ریزی آموزش و پرورش
* بهره‌مندی از سیستم‌های نظام جامع انفورماتیک
* تشکیل کمیته‌های کاری (کارشناسی) نظارتی، ارزشیابی و ارزیابی عملکرد در سطح استان‌ها
* ایجاد واحد نظارت و ارزیابی عملکرد در سطح مناطق آموزشی
* تعیین مبانی، شاخص‌ها، ضوابط و موارد ارزیابی و تعیین سیستم پاداش‌دهی برای مجریان