چرا بشکه‌ای 75 دلار؟

نشریه اقتصادی اکونومیست طی تحلیلی در مورد حمایت عربستان از نفت 75 دلاری نوشت: با نفت 40 دلاری بودجه این کشور در سال 2009 با حدود ده درصد کسری روبرو خواهد بود.
به گزارش خبرنگار اقتصادی فارس به نقل از واحد اطلاعات اقتصادی اکونومیست، عربستان سعودی اعلام کرده است که هدف این کشور برای رساندن قیمت نفت به هر بشکه 75 دلار تنها به جهت محقق ساختن درآمدهای ارزی آن نیست بلکه نیازهای سرمایه گذاری بین‌المللی را نیز مدنظر دارد.
بر اساس این گزارش علی النعیمی، وزیر نفت عربستان سعودی، معمولا می کوشد تا از بحث درباره جزئیات مربوط به قیمت مورد نظر این کشور برای نفت خام خودداری کند، با این حال اظهار نظر آشکار ملک عبدالله بن عبدالعزیز پادشاه این کشور درباره قیمت نفت مبنی بر اینکه "75 دلار قیمت منصفانه ای برای هر بشکه نفت است" باعث شد تا النعیمی مجبور به کنار گذاشتن عادت کهنه اش شود.
این اشاره صریح به قیمت دلخواه سعودی ها می تواند اثر معکوس بر تلاش های پادشاهی عربستان سعودی برای تحمیل نوعی دیسیپلین بر اوپک داشته باشد ، بدین معنی که ممکن است برخی کشورهای عضو این سازمان چنین نتیجه گیری کنند که اگر عربستان سعودی به دنبال چنین قیمت بالایی برای هر بشکه نفت است پس لزوما باید گام های مهمتری برای کاهش میزان نفت تولیدی خود بردارد.
به هر حال این اظهار نظر می تواند به معنای بیان نوعی فرضیه برای شرکتهای نفت کشورها باشد تا برآوردی از حداقل بهای مورد نظر برای هر بشکه نفت جهت تامین جریان پایدار و بلندمدت سرمایه گذاری خارجی و افزایش ظرفیت تولید نفت در جهان باشد. تحقق این هدف می تواند از شدت نگرانی در مورد احتمال بروز مشکل در تولید و عرضه کافی نفت، پس از فروکش کردن بحران جهانی اقتصادی و افزایش تقاضا، بکاهد.
ملک عبدالله دلایل روشنی در این مورد که چرا 75 دلار برای هر بشکه نفت "قیمتی منصفانه" است ذکر نکرده است. ماه گذشته وقتی که در اجلاس اوپک از النعیمی وزیر نفت عربستان سعودی خواسته شد که مفهوم این اظهار نظر را روشن تر کند وی تلاش کرد تا آن را در قالبی کلی تر با "تامین تقاضای مصرف کنندگان نهایی" مرتبط سازد تا بتواند انتظار واقعی عربستان را برای تامین نیازهای اقتصادی اش از قیمت نفت نشان دهد.
کاهش تقاضا یک عامل اساسی در سقوط اخیر قیمت نفت تلقی می شود و در بهترین شرایط انتظار می رود میزان مصرف نفت در طول سال 2009 در همین حد باقی بماند، با این حال یک ریسک جدی همچنان در ارتباط با بازار نفت وجود دارد و آن این است که پس از فروکش کردن دامنه بحران اقتصادی جهان و رشد دوباره تقاضا برای خرید نفت، فقدان سرمایه گذاری در میادین نفتی و پالایشگاه ها، رفع نیازهای بازار را با مشکل مواجه سازد و قیمت نفت را با جهش کاذب روبرو کند؛ یعنی همانطور که این مشکل، تولید و عرضه نفت را در طول سالهای 2003 تا 2008 نابسامان و بی ضابطه کرده بود.
بر اساس این گزارش اگر به سبب کاهش کنونی قیمت ها، روند سرمایه گذاری در صنعت نفت با کندی همراه شود اقتصاد جهان باید پس از آغاز روند احیای بازارها، انتظار یک جهش شدید دیگر در قیمت نفت را داشته باشد.
اکونومیست می افزاید: اکنون مشکل النعیمی این است که هر تلاش عربستان سعودی برای هماهنگ ساختن سیاست های سایر اعضای اوپک اقدامی در جهت رسیدن به نفت بشکه ای 75 دلار تلقی می شود.
در نشست قاهره، عبدالله سالم البدری دبیر کل اوپک صراحتا گفت که وفاداری اعضا به توافق برای کاهش تولید تا میزان 5/1 میلیون بشکه در روز بین 60 تا 80 درصد بوده است. وی ابراز عقیده کرد که اعضای اوپک در نشست آتی وزیران در الجزایر با تصویر شفاف تری از بازار نفت مواجه خواهند بود.
به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت در اوپک، عربستان سعودی باید بیشترین میزان کاهش تولید نفت را در درون سازمان اوپک داشته باشد. هنگامی که قیمت نفت به بشکه ای 147 دلار رسید این کشور تولید خود را به حداکثر رسانده بود. از آن زمان به بعد تولید نفت عربستان روندی نزولی را طی کرد و به روزانه 9/8 میلیون بشکه در ماه اکتبر رسید و به نظر می رسد کاهش مورد انتظار اوپک را نیز تا پایان نوامبر برآورده سازد.
این نشریه تاکید می کند: اکنون اگر النعیمی بخواهد که دیگر اعضای اوپک بیشتر از گذشته به تعهداتشان در قبال اجرای توافق و کاهش تولید وفادار باشند آنها متقابلا خواهند گفت که عربستان سعودی با داشتن رتبه اول جهان در تولید نفت، باید مسوولیت پذیری بیشتری در کاهش تولید بر عهده گیرد تا بتوان قیمت هر بشکه نفت را به بهای مورد انتظار این کشور نزدیک تر کرد.
اما اگر متوسط بهای نفت در طول سال آینده کمتر از بشکه ای 40 دلار باشد و عربستان سعودی نیز تولید نفت روزانه خود را به هشت میلیون بشکه در روز برساند ، و در عین حال بتواند مخارج خود را نیز در حد فعلی ثابت نگه دارد، بودجه جاری این کشور در سال 2009 با حدود ده درصد کسری نسبت به تولید ناخالص داخلی این کشور روبرو خواهد بود.
با این حال لزوما نباید انتظار داشت که این امر به بروز یک چالش پرالتهاب مالی برای دولت عربستان منجر شود. اکنون میزان تعهدات برآورده نشده دولت عربستان در بخش هزینه های عمومی، به 20 درصد کاهش یافته است، در حالی که در آستانه سال 2000 این رقم حدود 100 درصد بود.
قیمت پائین نفت طرح های افزایش میزان تولید شرکت ملی نفت این کشور - آرامکو - را تحت تاثیر قرار نخواهد داد و به اتمام رساندن این طرح ها عربستان سعودی را قادر خواهد ساخت تا حجم تولید نفت روزانه خود را تا سطح 5/12 میلیون بشکه در روز تا سال 2010 حفظ کند.
با این حال برخی از دیگر پروژه های آغاز شده برای افزایش ظرفیت تولید متوقف یا کند شده اند و این تردید به وجود آمده است که آرامکو تا پیش از پایان بحران اقتصادی جاری در بازارهای جهانی و آغاز دوباره روند افزایش تقاضا، سرمایه گذاری مهمی برای افزایش استخراج نفت انجام نخواهد داد.
پروژه های اصلی آرامکو برای افزایش تولید اکنون در خسرانیه و خور یاس در حال اجرا است. انتظار می رود پروژه خسرانیه به تولید پانصد هزار بشکه نفت در روز بیانجامد و پروژه خور یاس نیز با ظرفیت 2/1 میلیون بشکه در روز تولید خود را تا پایان سال 2009 به بازار عرضه کند.
شرکت آرامکو همچنین در طرح افزایش ظرفیت تولید در حوزه نفتی منیفا نیز مشارکت دارد. با این حال به برخی از پیمانکاران خارجی پروژه منیفا گفته شده است که به منظور فراهم آمدن امکان ارزیابی دوباره هزینه ها موقتا کار را متوقف کنند و ارائه پیشنهاد برای آغاز پروژه های جدید استخراج نیز فعلا کنار گذاشته شده است.