چرخش دیپلماسی پاریس (بخش دوم و پایانی)

پس از پایان عملیات آزادسازی کویت و تحمیل شرایط صلح به رژیم عراق نیز فرانسه بر خلاف آمریکا و انگلیس مواضع بسیار معتدل تری نسبت به حکومت صدام اتخاذ کرد. قطعنامه های سخت سازمان ملل متحد بر ضد رژیم عراق که از سوی آمریکا و انگلیس متهم به پنهانکاری در روند بازرسی از تاسیسات حساس نظامی و راهبردی این کشور شده بود، با نارضایتی نسبی پاریس به مورد اجرا گذارده می شد.
با این همه اعتراض فرانسویان به همپیمانان آمریکایی و انگلیسی آنان به تدریج از لابی های دیپلماتیک و مذاکرات محرمانه، به اعلام نظر آشکار و صریح پاریس به ادامه تحریم های بین المللی بر ضد بغداد انجامید.
فرانسویان این بار به نام حمایت از مردم عراق و با ناعادلانه خواندن تحریم های بین المللی مخالفت خود را با ادامه وضعیت موجود در عراق اعلام داشتند.دولت فرانسه در اقدامی نمادین و به منظور آشکارساختن نارضایتی کامل خود از سیاست های واشنگتن و لندن در قبال عراق از سال 1998 میلادی دستور توقف هرگونه مشارکت در عملیات گشت و پرواز هوایی بر فراز مناطق ممنوعه شمال و جنوب عراق را اعلام داشت. در این میان حتی ابتکاراتی چون قطعنامه نفت در برابر غذا که امکان تهیه مایحتاج غذایی مردم عراق را در ازای فروش نفت به حکومت صدام می داد، نتوانست تغییری در مواضع فرانسه در مخالفت کامل با تحریم های بین المللی بر ضد رژیم صدام به وجود آورد.
در چین شرایطی بود که دور جدید سیاست های کاخ سفید در منطقه و از زمان روی کار آمدن جورج بوش و نومحافظه کاران آمریکایی در سال 2000 میلادی، تقابل مواضع پاریس و واشنگتن در خصوص بحران عراق را بیش از پیش نمایان ساخت. تقابلی که مداخله نظامی آمریکا در عراق در ماه مارس سال 2003 میلادی آن را به اوج خود رساند.
فرانسویان پیش از آغاز عملیات نظامی آمریکا در عراق و هنگامی که شیپور بدآهنگ جنگ بر فراز منطقه طنین انداز شده بود، نه تنها در بعد ملی به مخالفت با سیاست های کاخ سفید پرداختند، بلکه در اتحادیه اروپا از طریق همراه ساختن برخی کشورهای اروپایی به ویژه آلمان، هلند، بلژیک و لوکزامبورگ و همچنین اعلام تشکیل اتحاد مثلث ضد جنگ یعنی پاریس، برلین و مسکو، بیشترین فشار سیاسی را بر کاخ سفید اعمال کردند. این مخالفت و رویارویی سیاسی تا بدان حد رسید که رهبران فرانسه از جمله ژاک شیراک رئیس جمهوری وقت این کشور آشکارا اعلام کردند، هرگونه قطعنامه ای از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد را که در آن استفاده از نیروی نظامی و توسل به زور در قبال عراق مطرح شده باشد، وتو خواهند کرد.
اتخاذ چنین مواضعی سرانجام کاخ سفید را از اخذ مجوز قانونی حمله به عراق از سوی شورای امنیت ناامید ساخت و سران آمریکا در میان مخالفت افکار عمومی جهانیان جنگی خودسرانه را در عراق به بهانه یافتن سلاح های کشتار جمعی به راه انداختند.
آمریکاییان در دهه 1990 میلادی مداخلات نظامی متعددی را در نقاط مختلف جهان از جمله سومالی، عراق (آزادسازی کویت) بالکان (بوسنی و هرزگوین و آلبانی و صربستان) و همچنین افغانستان را با مجوز شورای امنیت سازمان ملل و به عنوان اقدامی قانونی تجربه کرده بودند. بحران عراق و حمله به این کشور اما به دلیل مخالفت قاطع فرانسه با استفاده مجدد از شورای امنیت سازمان ملل متحد و تهدید به استفاده از حق وتوی خود در برگ برنده استفاده ابزاری از این شورا را از سردمداران کاخ سفید گرفته و تفاوت میان ادعا و عملکرد محافظه کاران نوین و تقابل آنان با نهادهای بین المللی را آشکار کرد.
فرانسویان در اعمال سیاستی قاطع در برابر کشوری که به طور طبیعی متحد سیاسی آنان از 250 سال پیش تاکنون بوده، بهای سنگینی پرداختند. کاندولیزا رایس در همان زمان از ضرورت تنبیه فرانسه سخن گفته و آمریکاییان از نظر اقتصادی با تحریم اعلام نشده بسیاری از کالاهای فرانسوی و از نظر سیاسی با ایجاد شکاف و گسست در اتحادیه اروپا و منزوی ساختن پاریس در خانواده اروپایی اش ضربات سختی به فرانسه وارد آوردند.
فرانسه در زمان ریاست جمهوری شیراک (2007 -1995) در بسیاری از مسائل جهانی همواره از مواضع واشنگتن فاصله گرفته بود. در این زمان بسیاری بر این اعتقاد بودند که سیاست های شیراک بر حفظ جایگاه فرانسه به عنوان قدرتی بزرگ و مستقل در مسائل جهانی تاکید داشته و می تواند به رویارویی با قدرتی بزرگ چون آمریکا بینجامد.
نیکلاسارکوزی به هنگام مبارزات انتخابات ریاست جمهوری فرانسه آشکارا از ضرورت ایجاد تغییراتی در مدیریت سیاسی پاریس سخن گفته بود. وی گرایش خود در اتخاذ سیاستی دوستانه نسبت به واشنگتن را هیچگاه پنهان نکرده و اعلام کرده بود < به روابطی نزدیک و صمیمانه با آمریکا اعتقاد دارم.>
سارکوزی در نخستین تعطیلات تابستانی خود پس از به قدرت رسیدن در فرانسه راهی منطقه ای در نزدیکی اقامتگاه خانوادگی جورج بوش شده و در همینجا بود که اختلافات واشنگتن و پاریس را امری مربوط به گذشته خواند و از آنچه گشوده شدن فصلی جدید در روابط دوجانبه با آمریکا خواند، سخن گفت.
ثمرات سفر غیررسمی سارکوزی به آمریکا بسیار زود آشکار شده است چرا که سفر غیرمنتظره وزیر امور خارجه فرانسه به عراق، کشوری که پس از چهار سال همچنان تحت اشغال نظامی آمریکا قرار دارد، پیام های آشکار و نهان فراوانی را به همراه دارد. سفر رئیس دیپلماسی فرانسه به عراق از نظر نمادین، اقدامی مثبت در نزدیکی هر چه بیشتر روابط واشنگتن و پاریس محسوب می شود.