فاتحان رفراندوم در آمریکاى لاتین

سهیل سینایى
بسیارى از کشورهاى غربى که با دولت هاى سوسیالیست امریکاى لاتین تضاد داشتند رفراندوم سیاسى ونزوئلا را ستودند. این رفراندوم در واقع مبارزه اى است میان رهبران انقلابى نوپاى این منطقه که خواهان دگرگونى اوضاع هستند با شبکه هاى قدرت و ثروت که براى حفظ موقعیت خویش مى جنگند. دو پایتخت امریکاى لاتین، کاراکاس در ونزوئلا و لاپاز بولیوى آوردگاه این مبارزه دموکراتیک شده اند. در پیشانى این رقابت دموکراتیک دو چهره سرشناس سوسیالیست هاى امریکاى لاتین ، هوگو چاوز و اوو مورالس قرارگرفته اند. چاوز و مورالس بر کشورهایى حکم مى رانند که به دلیل وجود منابع سرشار انرژى و مواد خام مرکز ازدحام گروه ها و کمپانى هاى اروپایى و امریکایى است. لذا درگیرى در کاراکاس و لاپاز همیشه حالت جنگ نمادین فقرا و اغنیا یا لیبرالیسم و سوسیالیسم به خود گرفته است.
رفراندوم در این منطقه یک ماراتن نفس گیر است. با ورود به رفراندوم جناح مخالفان امریکا در حالى که چند صباحى از حکومتشان نمى گذرد به ریسک بزرگى دست زدند طرح چاوز و مورالس براى رفتن به پاى رفراندوم از آن دست تصمیماتى بود که هر آن احتمال داشت که غلبه حریفانشان و از مرگ زود رس انقلاب بولیوارى ( نامى که چاوز براى جنبش هاى ضد سلطه امریکاى لاتین برگزیده است ) بینجامد. البته مورالس در این مواجهه، کارى سخت تر از برادر بزرگتر خویش ،چاوز، داشت. نزاع او به معناى واقعى جنگ شمال و جنوب بود. مخالفان «اوو» از ماهها قبل در ۴استان زرخیز سفید پوست نشین سربه شورش برداشتند. رفراندوم بهاره بولیوى که پیش از ونزوئلا برگزار شد این خطر را داشت که علاوه بر سقوط دولت، بولیوى را به ورطه تجزیه سوق دهد. اما مورالس گویى از رأى حامیان تهیدست خویش اطمینان داشت که در شب رفراندوم اعلام کرد که چیزى گواراتر از این نیست که مردم بتوانند خود درباره سرنوشت خود و کشورشان تصمیم گیرى کنند.
مورالس رأى قاطع حامیان تهیدست و سرخ پوست خویش را که حدود ۶۰درصد برآورد مى شود اخذ کرد و با این رفراندوم هم بولیوى را از گرداب بحران تجزیه طلبى عبور داد و هم تلفیقى از دموکراسى و سوسیالیسم در امریکاى لاتین به نمایش گذاشت. با همه اهمیتى که رفراندوم بولیوى در سرنوشت این کشور داشت اما سرنوشت خانواده رهبران چپگراى امریکاى لاتین به رفراندوم زمستان ونزوئلا گره خورد. وقتى چاوز طرح همه پرسى که موضوع آن «اصلاح قانون اساسى براى لغو محدودیت شرکت رئیس جمهور در انتخابات » بود را صادر کرد کسى در مغرب زمین نبود که با رهبر انقلابى امریکاى لاتین به مخالفت برنخیزد. قبل از این رفراندوم اکثر محافل و رسانه هاى امریکا تصویر یک دیکتاتور را از چاوز ساخته بودند اما رأى اعتماد مردم به این لیدر ۵۴ ساله که ۱۰ سال پیش به قدرت رسید، همه نگاه ها را دگرگون ساخت. بیش از ۶ میلیون نفر یعنى ۵۴‎/۳۶درصد شرکت کنندگان، رأى «آرى» به صندوق ها انداختند. برنده شدن در این بازى دموکراتیک رویدادى بود که نگاه هاى سیاسى بسیارى از محافل جهانى را به ماهیت حکومت سوسیالیست هاى امریکاى لاتین تغییر داد. چاوز اولین پیام تبریک را از سوى رهبر دو کشور مخالف خویش یعنى اوباما و سارکوزى دریافت کرد. انتظار مى رود رفراندوم موفق در ونزوئلا دو معضل عمده در سیاست داخلى و خارجى حکومت هاى انقلابى جوان را دراین منطقه برطرف کند اول این که به بى ثباتى و شورش مخالفان آنها که بقاى این حکومت ها را به چالش مى کشیدند پایان بخشد و در مرحله بعدى تحریم هاى زنجیره اى غرب را که با مستمسک ضدیت این نظام هاى چپگرا با دموکراسى اعمال مى شد را بى اثر سازد. چنان که چاوز در فرداى رفراندوم فوریه ونزوئلا اعلام کرد اکنون چشم انداز تازه اى به روى رهبران سیاسى امریکاى لاتین گشوده شده است که حامیان این نظام هاى سیاسى از آن به عنوان « تلفیق دموکراسى و سوسیالیسم» در امریکاى لاتین تعبیر مى کنند.